Eleştirilerin gölgesinde: Paris 2024'ün açılış töreninde neler yaşandı?

Paris 2024 Olimpiyat Oyunları kapsamında 26 Temmuz'da Seinne Nehri'nde yapılan açılış töreninde, 6 bin 800 sporcu 85 tekneyle 6 kilometrelik güzergahta geçit yaptı. Yaklaşık 4 saat süren tören, canlı performansların yanı sıra hazırlanan videolarla desteklenen televizyon yayınlarıyla dünya genelinde takip edildi. Ancak Törende sergilenen performanslar, "LGBT propagandası yapıldığı" ve "dini değerlerle alay edildiği" iddialarının merkezinde kaldı.

Törendeki "drag queen" gösterisinde Leonardo da Vinci'nin İsa peygamber ve havarilerini konu alan Son Akşam Yemeği isimli tablosunun canlandırıldığı iddiası gündeme geldi. Törendeki bu sekans, "dine hakaret içerdiği" gerekçesiyle çeşitli grupların eleştirilerinin hedefi oldu.

^{Fransız şarkıcı Philippe Katerine'in başrolünde olduğu performans, "Son Akşam Yemeği"nin modern bir canlandırması olarak ekranlara yansıdı.}

Dünya genelinde Hıristiyan gruplar tarafından eleştirilen törende, Leonardo Da Vinci'nin ünlü Son Akşam Yemeği tablosunun parodisi olduğu iddia edilen LGBT temalı bir gösterinin yer almasına bir tepki de Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan geldi:

 "Paris 2024 Olimpiyat Oyunları'nın açılışında sahnelenen ahlaksızlık, karşı karşıya olduğumuz tehdidin boyutlarını bir kez daha gözler önüne serdi. Olimpiyatlara Macron beni davet etti. 13 yaşındaki torunum bana gitme dedi. Paris'te yapılmak istenen eşrefi mahlukat olan insanı hayvanlardan dahi aşağıya çekme projesidir. İlk fırsatta Sayın Papa'yı arayacağım. Hıristiyan alemine, tüm Hıristiyanlara karşı yapılan ahlaksızlığı paylaşacağım. LGBT lobisi Batı'yı esir aldı. Ses çıkaramıyorlar, biz çıkarıyoruz."

Törene gelen tepkiler

Fransa Katolik Kilisesi, açılış törenine ilişkin Fransız piskoposların görüşünü yayımladı. Açıklamada "Bu tören maalesef Hıristiyanlıkla alay eden sahneleri içeriyordu, bu durumu derin bir üzüntüyle karşılıyoruz" ifadeleri kullanıldı.

Bulgaristan Ortodoks Kilisesi, açıklamasında  "Organizatörlerin beyan ettikleri gerekçelere rağmen bu tasvirlerin Hıristiyan evanjelik ahlakı, ruhani yaşam ve ortak insan aklıyla bağdaşmadığı tespit edilmiştir" ifadelerine yer verdi. 

Rus Ortodoks Kilisesi, Avrupa'da "tanrısızlığa dayalı bir kültürün" yükseldiğini belirtti.

Orta Doğu Kiliseler Konseyi'nin (MECC) açıklamasında, dünya çapında milyarlarca insan için kutsal olan Hıristiyanlık dininin gizemlerinin alay konusu edilmesinin şaşkınlık ve hoşnutsuzluk içinde takip edildiği ifade edildi.

Avrupa Parlamentosu'nun aşırı sağcı Fransız üyesi Marion Marechal, "Paris 2024 açılış törenini izleyen ve Son Akşam Yemeği'nin bu drag queen parodisi karşısında hakarete uğradığını hisseden dünyadaki tüm Hıristiyanlar, şunu bilin ki konuşan Fransa değil, her türlü provokasyona hazır solcu bir azınlık" açıklamasında bulundu. 

• Aşırı sağcı lider MarineLe Pen'in yeğeni Marechal, bu olayın kendisini temsil etmediğini vurguladı. 

Aşırı sağcı Ulusal Birlik (RN) partili milletvekili Laure Lavalette, Macron'a hitap ettiği açıklamasında "Sayın Cumhurbaşkanı, hepimiz Paris 2024 Olimpiyat Oyunları nedeniyle çok mutluyuz ve bu akşam siyaset konuşmak istemiyorum, ancak bu gerçekten gerekli miydi?" ifadelerini kullandı.

Fransız avukat Fabrice di Vizio, "Son Akşam Yemeği" tablosunun Olimpiyat Oyunları açılışında "drag queen" gösterisiyle canlandırılmasına ilişkin suç duyurusunda bulunacağını açıkladı.

Macaristan Başbakanı Viktor Orbán, "Batılılar, bir ortak kültür ve toplumsal ahlakın varlığını reddediyor. Olimpiyat açılışını izlediyseniz ahlakın olmadığını görürdünüz" dedi.

Elon Musk, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda "Bu Hıristiyanlar için aşırı saygısızcaydı" yorumunda bulundu.

Mısır'daki El Ezher Kurumu, "Paris Olimpiyat Oyunları’nın açılışında yaşanan ve uluslararası kamuoyunda geniş öfkeye neden olan sahnelerin kınandığı" belirtti.

ABD merkezli teknoloji şirketi C Spire, "Paris Olimpiyatlarının açılış töreninde Son Akşam Yemeği ile dalga geçilmesi karşısında şoke olduk" ifadesi kullanarak reklamlarını organizasyondan çektiklerini açıkladı.

Perde arkası

Hollandalı tarihçi Walther Schoonenberg, tartışmalı koreografinin Hollandalı ressam Jan Harmensz van Bijlert'in Yunan şarap tanrısı Dionisos'u tasvir ettiği "Tanrıların Ziyafeti" tablosundan esinlendiğini söyledi.

• Schoonenberg, 17. yüzyılda yaşayan van Bijlert'in Da Vinci'den ilham almış olabileceğini, ancak açılış törenindeki performansın direkt olarak İsa Peygamber ve havarilerini tasvir etmediğini vurguladı.

Öte yandan: Sekansta İsa'yı temsilen masanın ortasında yer aldığı iddia edilen ve kendisini “şişman, Yahudi, queer ve lezbiyen” olarak tanımlayan "aşk aktivisti" DJ Barbara Butch ise Instagram'da paylaştığı ve artık silinmiş olan fotoğrafının açıklamasında “Oh Evet! Evet! Yeni Eşcinsel Ahit!” ifadelerini kullanmıştı. 

Fransız Devrimi'ne gönderme

Açılış gösterilerine damga vuran başka bir performans ise, Fransız metal grubu Gojira'nınki oldu. Gojira, Fransız Devrimi'nin sembollerinden olan La Conciergerie'de boy gösterdi. Grubun performansı sırasında, eskiden kraliyet sarayının bir parçası olan ve sonradan hapishaneye çevrilen tarihî binanın camlarında, Fransız Devrimi sırasında 1793'te bu binada hüküm giyerek vatana ihanet suçundan giyotinle idam edilen Fransız Kraliçe Marie Antoinette'in kesik başının olduğu figürler belirdi.

Açıklamalar

Olimpiyatların açılış töreninin Sanat Yönetmeni Thomas Jolly, koreografinin hiçbir grubu hedef almadığını, aksine "kapsayıcılık" üzerine olduğunu söyleyerek performansı savundu.

"Herkesi dahil etmek istedik. Fransa'da yaratma özgürlüğümüz, sanatsal özgürlüğümüz var. Fransa'da özgür bir ülkede yaşadığımız için şanslıyız. Bu performans ile vermeye çalıştığım spesifik bir mesaj yoktu. Fransa'da Cumhuriyet var, ibadet etmeme hakkımız var. Fransa'da birçok hakkımız var, ben de bunu aktarmak istedim."

Paris Olimpiyat Oyunları İletişim Direktörü Anne Descamps, açılış törenine ilişkin oylamaların sonuçlarının "toplumda hoşgörünün kutlanması" hedefine ulaşıldığının göstergesi olduğunu savundu. Descamps, "Eğer alınanlar olduysa tabii ki çok üzgünüz" dedi.

Fransız şarkıcı Philippe Katerine ise "yanlış anlaşılan" sahne nedeniyle Hıristiyan dünyasının kendisini affedeceğini umduğunu söyledi.