Eşi Benzeri Görülmemiş Bir Dava: Monkey Selfie Case

Araştırmalar gösteriyor ki hayvanlar da yaratıcı olabilir. Peki, bir sanat eseri ortaya koyabilir mi? Bir pisuvarın veya koli bandıyla duvara yapıştırılmış bir muzun sanat eseri olarak kabulüne benzer şekilde bu konu da uzun bir süre tartışılabilir belki. Gel gelelim hayvanların ortaya koyduğu ürünlerin sanat eseri olup olmadığının ötesinde, bu ortaya konulan “netice”nin telif hakkının kime ait olacağı büyük bir sorun teşkil ediyor.

Gelin sizi bu sorunun merkezinde yer alan Naruto isimli makak maymunu ile tanıştıralım.

İngiliz doğa fotoğrafçısı David Slater, nesli tükenmekte olan bir maymun türünü fotoğraflamak için Endonezya’ya yaptığı gezi sırasında Naruto ile tanıştı. O sırada olacaklardan bihaber David’in kamerasını bir kenarda başıboş bırakmasıyla Naruto, kamerayı alıp deklanşöre basarak etrafın fotoğrafını çekmeye koyuldu. Çektiği fotoğraflar arasında, iki yıl sonra Oxford sözlüğü tarafından yılın kelimesi seçilecek olan “selfie”nin (özçekim) en ünlülerinden biri de vardı.

Bu selfienin viral olmasının ardından PETA’nın (Hayvanlara Etik Muamele İçin Mücadele Edenler) fotoğrafın telif hakkının Naruto’ya ait olduğu iddiasıyla açtığı dava ile David, kendini 2 yıl sürecek bir hukuk mücadelesi içinde buldu. Bu süreç sonunda mahkeme, insan olmayan bir hayvanın telif hakkına sahip olamayacağına karar verdi. ABD Telif Hakları Ofisi de hayvanlar tarafından yaratılan eserlere telif hakkı koruması sağlamayacağını duyurdu. Sonuç olarak, Naruto’nun çektiği fotoğrafların kamu malı olduğu ve telif hakkıyla korunamayacağı belirlenmiş oldu.

Görüldüğü üzere, insanların yaratıcılık üzerinde bir tekeli yok ancak telif hakkı söz konusu olduğunda aynı şeyi söylemek henüz mümkün değil gibi.