Gazze için ateşkes teklifi, Netanyahu'ya baskıyı artırdı

İsrail ile Hamas arasında aracılarla yürütülen ateşkes görüşmelerinden aylardır sonuç çıkmadı. BM, 8. ayına giren savaşın Gazze'deki nüfusun %75'ini yerinden ettiğini ve bölgenin bazı kesimlerinin kıtlıkla mücadele etmesine neden olduğunu açıkladı. ABD Başkanı Joe Biden, İsrail'den Hamas'a yapılan kalıcı ateşkes ve tüm rehinelerin serbest bırakılmasına ilişkin üç aşamalı yeni bir öneriyi kamuoyuna duyurdu. Biden; Katar, Mısır, İsrail ve diğer Ortadoğu ülkelerinin liderleriyle yaptığı görüşmelerin ardından taslağı, "İsrail'in kapsamlı bir teklifi" olarak niteledi.

Ateşkes önerisinin hem İsrail hem de Hamas tarafından kabul edilmesini beklediğini belirten Biden, "Rehinelerin evlerine dönmesi, acıların durması için bu yeni aşamaya başlamanın zamanı geldi” dedi.

• Bununla birlikte: ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, ateşkes planına destek bulmak için Türkiye, Ürdün ve Suudi Arabistan'daki mevkidaşlarıyla konuştu. Bu kapsamda, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Blinken ile bir telefon görüşmesi yaptı. 
• Gazze'de ateşkese yönelik müzakerelere aracılık eden ABD, Katar ve Mısırlı yetkililer, Cumartesi günü yapılan ortak açıklamada, Biden'ın açıkladığı İsrail'in önerisi üzerinde uzlaşmaya çağırdı.

Yeni ateşkes önerisinin içeriğinde ne var?

Ateşkes önerisi, İsrail'in Gazze'den çekilmesini, insani yardımların artırılmasını ve düşmanlıkların kalıcı olarak sona ermesine giden yolu içeriyor. İsrail'in teklifinin üç aşamalı olduğunu söyleyen Biden, ilk aşamanın altı hafta süreceğini belirtti.

Birinci aşama

• Tam kapsamlı bir ateşkes getirilecek ve İsrail ordusu, Gazze'deki tüm yerleşim alanlarından çekilecek. 
• İsrail'deki yüzlerce Filistinli mahkum karşılığında Hamas'ın elindeki kadın, yaşlı ve yaralı rehineler serbest bırakılacak. Gazze'de kalan Amerikalı rehineler bu aşamada serbest bırakılacak ve öldürülen rehinelerin bir kısmı iade edilecek.
• Yerinden edilmiş Filistinli sivillerin ayrım gözetmeksizin Gazze'nin her bölgesinde evlerine dönmelerine izin verilecek.
• Bölgeye yapılan insani yardım miktarı büyüyecek. Plana göre, bölgeye günde 600 kamyonun girmesine izin verilecek ve yardımlar güvenli ve etkili bir şekilde dağıtılacak. 

 İkinci aşama

• Erkek askerler de dahil olmak üzere Gazze'de kalan tüm rehineler serbest bırakılacak ve İsrail ordusu Gazze'den tüm güçlerini çekecek. Geçici ateşkes, kalıcı olarak devreye girecek. 
• Biden, ilk ve ikinci aşamalar arasında zorlu müzakerelerin yapılması gerektiğini belirtti.

Üçüncü aşama

• Saldırıların ardından yaşanmaz hâle gelen Gazze için uluslararası destekli büyük bir yeniden inşa planı devreye girecek.
• Öldürülen ve geride kalan tüm rehineler iade edilecek. 
• Öte yandan:  Ateşkes önerisinin yaklaşık dört ay önce Hamas'ın Mısır ve Katar üzerinden sunduğu esir değişimi ve ateşkes teklifinden pek farklı olmaması tepki topladı. İki ateşkes önerisi arasında öne çıkan en büyük fark, Hamas'ın teklif sunduğu dönemde toplam sivil can kaybı 27 bin civarındayken şimdi 37 bine yaklaşmış olması.

Hamas'ın teklifi ne içeriyordu? 

Hamas'ın taslağının ilk aşamasında; kadın, hasta, 60 yaş üzeri ve 19 yaş altındaki tüm rehinelerle birlikte 35-40 civarında İsrailli erkeğin, İsrail hapishanelerinde tutulan Filistinli kadın ve çocukların serbest bırakılması karşılığında salıverilmesi önerilmişti.

İkinci aşamada, İsrailli askerler dahil hayattaki diğer erkek rehineler bırakılacak; üçüncü aşamada ise iki taraftaki cenazelerin değişimi ve Gazze'nin yeniden inşası için abluka kaldırılacaktı.

İsrailli yetkililer ne dedi?

• İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Ben Gvir, planın kabul edilmesi hâlinde partisinin hükümeti lağvedeceğini duyurdu. Gvir, önerinin kabulünün "terörizm için zafer" anlamına geleceğini ve İsrail devleti için bir "güvenlik tehlikesi oluşturacağını" öne sürdü.
• Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, öneriyi kabul eden bir hükümetin parçası olmayacağını belirterek, Hamas yok edilene ve rehineler evlerine getirilene kadar savaşın devam etmesi gerektiğini söyledi. 
• İsrail muhalefet lideri Yair Lapid ise Netanyahu'yu Biden'ın Gazze ateşkesi çağrısına kulak vermeye çağırdı.
• Binlerce İsrailli, Cumartesi akşamı Tel Aviv'de planın kabul edilmesi ve rehinelerin evlerine dönmesi çağrısıyla eylem düzenledi. Göstericilerin "Biden tek umudumuz", "Biden sana güveniyoruz" yazılı dövizler taşıdığı görüldü.