Gizemli bir figür: Telegram'ın kurucusu Pavel Durov kimdir?

Paris'teki Le Bourget Havalimanı'nda 24 Ağustos’ta gözaltına alınan Telegram'ın kurucusu Pavel Durov'un gözaltı süresinin uzatıldığı, 96 saat kadar gözaltında tutulabileceği açıklandı.

Bir adım geriden: Rusya kökenli girişimci Durov, Telegram'ın moderasyon politikasıyla ilgili olduğu belirtilen soruşturma kapsamında Cumartesi günü özel jetiyle Le Bourget Havalimanı'na iniş yaptıktan sonra gözaltına alınmıştı. 39 yaşındaki milyarderin Telegram ile bağlantılı suçlarla ilgili olarak hakkında yakalama emri çıkarıldığı açıklandı.

Bir adım sonrası: The Guardian'ın haberine göre, Durov'un gözaltı süresi Pazar gününe kadar uzatıldı. Bu da ilk sorgulama süresinin 96 saate kadar uzayabileceği anlamına geliyor. Hâkim, Durov'u serbest bırakmaya ya da gözaltında tutmaya karar verebilir.

Neden tutuklandı? Fransız müfettişler, Durov hakkında platformda siber zorbalık, dolandırıcılık, uyuşturucu kaçakçılığı, organize suç ve terörizmi teşvik ettiği iddiasıyla tutuklama emri çıkardı. Durov, platformun suç amaçlı kullanımını önlemek için harekete geçmemekle suçlanıyor. Telegram'dan yapılan açıklamada ise şirketin CEO'su Durov'un "gizleyecek bir şeyi olmadığı" söylendi:

“Telegram'ın CEO'su Pavel Durov'un saklayacak hiçbir şeyi yok ve Avrupa'da sık sık seyahat ediyor. Bir platformun veya sahibinin o platformun kötüye kullanılmasından sorumlu olduğunu iddia etmek saçmadır. Bu durumun bir an önce çözüme kavuşturulmasını bekliyoruz.”

İlk tepkiler: Rusya Dışişleri Bakanlığı, Durov'a erişim talebinde bulunmak için Paris'e bir not gönderildiğini, ancak Durov'un Fransız vatandaşı olduğunu açıkladı. Bakanlık sözcüsü Maria Zakharova Telegram'da yaptığı açıklamada, Durov'un 2018'de Rusya'da çalışmasını "engelleyen" hükümet kararını eleştiren Batılı sivil toplum kuruluşlarının gözaltıyla ilgili sessiz kalıp kalmayacaklarını merak ettiğini yazdı.

• Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Durov’un Fransa’da gözaltına alınmasına ilişkin yorum yapmak için erken olduğunu belirterek “Durov’un tam olarak neyle suçlandığını henüz bilmiyoruz. Bu konuda henüz resmî bir açıklama duymadık” dedi.
• Elon Musk da, Durov'a destek veren mesajlar paylaştı. Musk, #freepavel (Pavel'e özgürlük) etiketiyle, Durov'un geçmişte verdiği bir röportajında Twitter'ın Musk tarafından satın alınmasından memnuniyet duyduğunu söylediği bölümü paylaştı.

Pavel Durov kimdir?

Rusya'da doğan Pavel Durov, 2006’da 22 yaşındayken bugün halen Rusya'nın en popüler sosyal ağlarından biri olan VKontakte'yi kurdu. Bu platform ülkede Facebook’tan daha popüler oldu.

^{Pavel Durov, 2023}

Ancak VKontakte'deki muhalif grupların kapatılması ve kişisel verilerin Rusya'nın güvenlik servisi FSB'ye teslim edilmesi yönündeki hükümet taleplerini kabul etmeyince 2014’te Rusya'dan ayrıldı. Bu talepler arasında muhalif lider Aleksey Navalny'nin hesabının bloke edilmesi de bulunuyordu. Durov, Rusya'dan ayrılışıyla ilgili olarak "Herhangi birinden emir almaktansa özgür olmayı tercih ederim" dedi.

Telegram’ın kurulması

2013’te erkek kardeşi Nikolai Durov ile birlikte şifreli mesajlaşma uygulaması Telegram'ı kurdu. Telegram'daki mesajları denetlemeyi reddeden Durov, uygulamayı "özgür" bir platform olarak tanıttı. Durov'un kullanıcı verilerini Rusya hükümetiyle paylaşmayı reddetmesinin ardından uygulama 2018'de Rusya'da yasaklandı. Ancak yasak 2021'de geri çekildi. Rusya en sonunda Telegram'ı engelleme planından vazgeçti ve hükümet de uygulamayı hâlâ kullanıyor.

Dahası: Telegram, verilerinin ya da mesajlarının ele geçirilmesini istemeyen dünyanın dört bir yanındaki muhalif gruplar tarafından kullanılıyor. Rusya'nın 2022'deki Ukrayna işgalinde savaşın her iki tarafı için de önemli bir bilgi platformu oldu.

• Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski her gün Ukraynalılara savaşla ilgili videolar göndermek için Telegram'ı kullanıyor. Platformda "Z-bloggerlar" tarafından yönetilen Moskova yanlısı kanallar da popüler.

Dört farklı ülkeden vatandaşlık

Forbes'a göre 17,2 milyar dolar serveti ile 2021 yılında dünyanın en zengin 112. kişisi olan Durov, Rus basınında yer alan haberlere göre Rusya'dan ayrıldıktan sonra Karayip adası Saint Kitts ve Nevis'te ülkenin şeker endüstrisine 250 bin dolarlık bağışta bulunduktan sonra buradan vatandaşlık aldı.

• Durov aynı zamanda Birleşik Arap Emirlikleri vatandaşı ve Telegram'ın merkezinin bulunduğu Dubai'de yaşıyor.

Ağustos 2021'de kendisine Fransız vatandaşlığı verilen Durov, asistanının "Paul Du Rov" adıyla başvurmasını söylemesi üzerine şaka olarak başvurduğunu söyledi. Durov'un Fransız pasaportu alma koşulları gizemini koruyor ve Fransız yetkililer bu konuda hiçbir yorum yapmıyor.

Telegram kanalında sürekli yalnız bir yaşam sürdüğünü; et, alkol ya da kahve tüketmediğini paylaşan Durov, ayrıca yaptığı sperm bağışları sayesinde 100'den fazla çocuğun biyolojik babası olduğunu iddia ediyor ve bunu bir "vatandaşlık görevi" olarak tanımlıyor.