Savaşı beklerken: Haniye suikastının yankıları ve misilleme ihtimalleri

Hamas Siyasi Büro Şefi İsmail Haniye'nin Çarşamba günü İran'ın yeni cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın yemin töreni için bulunduğu Tahran'da öldürülmesinin yankıları sürüyor. İran yetkilileri Haniye'nin daha önce de kaldığı bir binada roket ya da füzeyle vurularak öldürüldüğünü açıklarken Batı medyası odaya yerleştirilen bir bomba olduğunu iddia etti. 

• Bir adım geriden: Haniye'nin ölüm haberinden hemen önce İsrail, Hizbullah'ın en üst düzey düzey askerî yetkilisini de Lübnan'ın başkenti Beyrut'ta öldürdüğünü açıkladı.
• Olayın arka planı tartışılırken gözler bir yandan da şu iki soruya çevrildi: Bölgeye yayılacak geniş kapsamlı bir savaş ihtimali geri dönüşü olmayan noktaya geldi mi ve ateşkes görüşmelerinde Hamas'ın sözcülüğünü üstlenen Haniye'nin ölümü müzakereleri nasıl etkileyecek?

Tepkiler, ateşkes ve ABD

Hamas'ın siyasi bürosunun bulunduğu Katar'ın, ateşkes görüşmelerinde arabuluculuk yapan başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani, sosyal medya paylaşımında "Taraflardan biri öbürünün müzakerecisini öldürürse arabuluculuk hedeflerine nasıl ulaşabiliriz?" ifadesini kullandı. ABD Başkanı Joe Biden da Haniye'nin ölümünün ateşkes çabalarını zorlaştırdığını kabul etti.

ABD Savunma Bakanı Lloyd Austin, Ortadoğu'da savaşın "kaçınılmaz olmadığını" ancak İsrail saldırıya uğradığı takdirde savunmada yardımcı olacaklarını belirtti.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise saldırıyı kınadı.

Sonraki adım: İran, Hizbullah ve Hamas

Hamas sözcüsü, Haniye'nin ölümünün ardından "İsrail'in bu alçak suçun cezasını çekeceğini" söyledi. İran'ın Devrim Muhafızları ise "İsrail'in doğru zamanda, doğru yerde ve doğru şekilde cezalandırılacağını" belirtti. Hem kendi üst düzey komutanı hem de Haniye'nin peş peşe öldürülmesinin ardından konuşan Hizbullah, intikam alacaklarını açıkladı.

Bu açıklamaların ardından birçok havayolu, İsrail ve Lübnan'a uçuşlarını iptal etti ancak henüz beklenen misilleme yapılmadı. Çok sayıda ülke, Lübnan'daki vatandaşlarına ülkeyi terk etme çağrısında bulunuyor. ABD, bu beklenti doğrultusunda olası bir saldırıda İsrail'e yardım etmek için Ortadoğu'daki üslerine ek savaş gemileri ve jetleri konuşlandırıyor.

Öte yandan, İsrail'in Gazze'deki hava saldırıları devam ediyor. İsrail'in bu hafta içinde üç okula saldırdığı teyit edilirken, İsrail bu okullarda sığınan Hamas savaşçılarını hedef aldığını öne sürüyor.

Türkiye'de Instagram kapatıldı

Türkiye, Haniye'nin öldürülmesine en sert tepki veren ülkelerdendi. Erdoğan, Haniye için "şehit" ifadesini kullandı ve ülkede 1 günlük millî yas ilan etti. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ise İsrail'i sert ifadelerle uyardı ve Türkiye'nin Uluslararası Adalet Divanı'nda İsrail aleyhine açılan soykırım davasına müdahil olmak için hazırlanan dosyayı bugün Lahey'e sunacaklarını açıkladı.

Haniye suikastının ardından sosyal medyada ilgili paylaşımlara erişim engeli geldiği anlaşıldı. Facebook'un da sahibi olan Meta şirketinin altında yer alan ABD'li sosyal medya devi, Hamas'ı "tehlikeli örgüt" olarak tanımlıyor ve grubu öven içerikleri yasaklıyor. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Fahrettin Altun, Instagram'ı bu uygulaması nedeniyle eleştirdi ve ardından Türkiye'den Instagram'a erişim engellendi.

Instagram, benzer şekilde Malezya Başbakanı Enver İbrahim'in Haniye hakkındaki başsağlığı paylaşımını da kaldırmıştı. Ancak Meta, bu konuda özür diledi ve paylaşımın "yanlışlıkla kaldırıldığını" savundu.