Hollanda'nın yeni başbakanı: Dick Schoof

Hollanda'da sağ ve aşırı sağ partiler, Kasım 2023'te yapılan genel seçimlerle başlayan ve 6 ay süren pazarlıklar sonrası başbakanlık koltuğu için bir isim üzerinde anlaştı. Aşırı sağcı Geert Wilders'in Özgürlük Partisi (PVV) öncülüğünde koalisyon kurmakta anlaşan dört parti, başbakan olarak eski istihbarat dairesi başkanı Dick Schoof'un ismi üzerinde uzlaşıya vardı. Schoof, Hollanda'da güvenlik ve sığınma konularındaki en etkin isimlerden biri olarak görülüyor.

• Koalisyonda hangi parti yer alıyor? Geert Wilders'ın liderliğindeki PVV, Hollanda Başbakanı Mark Rutte'nin merkez sağ Özgürlük ve Demokrasi için Halk Partisi (VVD), popülist Çiftçi Vatandaş Hareketi (BBB) ve merkez Yeni Sosyal Sözleşme Partisi (NSC) koalisyon hükümetinin diğer ortakları olacak.
• Diğer yandan: Hollanda'da göreve başladığı 14 Ekim 2010'dan bu yana aralıksız başbakanlık yapan ve ülkenin en uzun süre görevde kalan başbakanı olan Mark Rutte, koltuğunu devretmeye hazırlanıyor. Rutte'nin NATO Genel Sekreteri olarak seçilmesine de kesin gözüyle bakılıyor.

Arka plan

Hollanda, Rutte başbakanlığındaki hükümetin göç politikası tartışması nedeniyle düşmesinden bu yana geçici hükümetle yönetiliyor. Yapılan erken seçimlerde PVV, büyük bir başarı elde etse de hükümeti kurma görevi verilen Wilders, Mart ayında başbakanlıktan feragat ettiğini açıklamıştı. Partinin tek başına hükümet kurma şansı bulunmadığı için Wilders, meclisteki üç sağ partiyi kendisiyle ortaklığa ikna etti.

Bugüne kadarki en katı sığınma ve göç planını programına alan sağcı hükümet için dışarıdan bir ismin başbakan olarak atanması kararlaştırıldı. Yeni dönemde "daha fazla güvenlik ve daha az göçmen" vaadinde bulunan sağ partiler, Wilders'in önerisiyle başbakanlık için bu konularda en yetkin isimlerden biri olan Güvenlik ve Adalet Bakanlığı Genel Sekreteri Dick Schoof üzerinde anlaşmaya vardı.

• Bilgi notu: Schoof, 2000 yılında hazırlanan Yabancılar Yasası'nın mimarlarından biri. Daha önce ülkenin istihbarat servisi AIVD ve terörle mücadele ajansı NCTV'nin yöneticiliğini üstlenmişti.
• Hükümet ne zaman kurulacak? Schoof, hükümet ortağı partilerin liderleriyle birlikte yeni bakanlar kurulunu belirleyecek. Yeni bakan ve bakan yardımcılarının belirlenmesinin 26 Haziran'a kadar tamamlanması ve Temmuz ayı başında iş başı yapması bekleniyor.
• Hedef ne? Ülkede bugüne kadar kurulan en sağcı hükümet olarak adlandırılan yeni koalisyonun programı, Hollanda'ya yönelik hem sığınma hem de iş göçünü büyük ölçüde azaltmayı öngörüyor.
• Koalisyonun ajandasında, göçü kısıtlamak ve AB'nin iltica ile çevre kurallarına istisnalar getirmek var. Ayrıca aile birleşimi vizesini ve Hollanda vatandaşlığını zorlaştırmak, üniversitelere kayıtlı yabancı öğrenci sayısını azaltmak yeni yönetimin hedefleri arasında gösteriliyor.
• Güvenlik politikalarına daha fazla kaynak aktarılması, öte yandan asgari ücretin artırılmaması ve işsizlik maaşlarının süresinin azaltılması da hedefler arasında. 

Tepkiler

Schoof, yakın zamana kadar sosyal demokrat eğilimli İşçi Partisi (PvdA) üyesi olduğu için "çok sadık ve kendini adamış bir bürokrat" olarak tanımlanıyordu. Schoof'un aşırı sağa geçmesi, tepki görmesine neden oldu.

• Aşırı sağ partilere geçen birçok ismin PvdA üyesi olduğuna işaret eden Yeşil Sol - İşçi Partisi ittifakı lideri Frans Timmermans, Schoof için "Artık kendisi Wilders'in adayı" dedi.
• Türkiye ve Fas kökenli göçmenlerin desteklediği Denk Partisi ise, istihbarat ve terörle mücadele ile ilgili görevleri sonrasında "Müslümanları bir müttefik olarak değil, potansiyel bir tehlike olarak gördüğü" için Schoof'a karşı çıktığını duyurdu.