İngiltere'nin 'global fintech merkezi' apoleti vergi artışıyla tehdit altında

Küresel fintech ekosisteminde Revolut, Monzo, Wise, Starling Bank gibi dünyanın önde gelen şirketlerine ev sahipliği yapan İngiltere, startuplara sağlanan teşviklerden bir kısmını kaybedebilir. Girişimcilerin, yatırımcıların ve mühendisler başta olmak üzere yetenekli personelin, kariyer planında İngiltere tercihini teşvik eden hisse üzerinden ortaklık yönteminde sunulan vergi indiriminden vazgeçiliyor. 

Vergi oranı %10'dan %45'e çıkacak

İngiltere'de Temmuz ayında kurulan yeni hükümetin Maliye Bakanı Rachel Reeves, bütçede oluşan 22 milyar sterlini aşan açığı kapatmak için sermaye kazançları vergisini, gelir vergisi oranı ile aynı seviyeye çekeceklerini açıkladı. Bu da sermaye hareketlerinden elde edilen kazançların %20, hatta %10'dan %45'e çıkması anlamına geliyor. Peki, sermaye kazançlarından elde edilen vergi artışları fintech girişimlerini neden olumsuz etkiliyor?

Maliye Bakanı Reeves'in konuyla ilgili açıklamasının ardından İngiliz fintech şirketleri peş peşe verdikleri demeçlerle vergi artışının etkilerini ve muhtemel yaşanacakları konusunda uyarılarda bulundu. Aslında söz konusu tehdit sadece fintech şirketleri ile sınırlı değil tüm startup ekosistemini yakından ilgilendiriyor. 

Devlerle rekabet zorlaşacak

Sermaye kazançları vergilerinde artış, bankalar ve Amazon, Google, Meta gibi dev şirketlerle rekabet eden startupların, dünyanın her yerinden yetenekleri kendi şirketlerine çekerken kullandığı hisse senedi opsiyon planlarındaki kazançların büyük bir kısmının vergi nedeniyle kesintiye uğraması anlamına geliyor. Ücret politikaları üzerinden dev şirketlerle rekabet edemeyen fintech girişimleri, yetenekli personeli istihdam edebilmek için hisse senedi opsiyonlarını bir teşvik unsuru olarak kullanıyor. 

Çalışanlarının sadakatini ve motivasyonunu artıran hisse üzerinden ortaklık yapısı sayesinde çalışanlar düşük vergili ek gelir elde etme şansı da yakalıyordu. Maaş gelirine ek olarak büyüme potansiyeli şirketlerin finansal performansından pay alma ihtimali anlamına gelen hisse senedi opsiyonları, dünyanın dört bir yanındaki yetenekli personel veya girişimcinin İngiltere'yi seçmesinde en önemli teşviklerin başında yer alıyor.

Fintech merkezi hedefini riske atıyor

The Banker'ın haberine demeç veren fintech liderleri, çalışan hisse senedi opsiyonlarının satışında ödenen sermaye kazanç vergisinin gelir üzerinden ödenen vergiyle aynı seviyeye çıkarılması durumunda İngiltere'yi küresel bir fintech merkezi haline getiren vergi ve teşvik sisteminin de riske atılacağını söylüyor. 

İngiltere'deki fintech endüstrisi çatı kuruluşlarından Innovate Finance'in CEO'su Janine Hirt, İngiltere'nin sermaye kazançları rejiminin rekabetçi yapısını, girişimcilerin kendi işlerini kurmak ve büyütmek için İngiltere'yi seçmeleri ve elde tutulmaları için güçlü bir teşvik olduğuna işaret ediyor: 

"Sermaye kazanç vergisindeki herhangi bir artış, yalnızca ülkenin büyüme performansını baltalamakla kalmayacak, aynı zamanda fintech şirketlerinin yetenekli insanlar için büyük teknoloji şirketleri ve köklü bankalarla rekabet etmesini de zorlaştıracak. Büyüyen şirketler maaş konusunda devlerle eşleşemezler ancak şirketin başarısında pay sahibi olma teşviki sağlayan hisse senetleriyle insanları çekebilirler. Cazip düzeydeki sermaye kazanç vergisi oranları, büyüyen şirketlerimizin yetenekli insanlar için rekabet etmesine destek oluyor."

Hisse senedi opsiyon planları nedir?

Günümüzde çok uluslu şirketler, rakip firmalar ile rekabet etmek ve çalışanlarının bağlılığını artırmak adına farklı teşvik edici ücret uygulamalarına başvurabiliyor. Bu uygulamaların başında gelen hisse edindirme planları sayesinde şirketler, çalışanların şirkete olan bağlılıklarının sağlamanın yanı sıra nitelikli çalışanlar için bir cazibe merkezi oluşturmayı hedefliyor. 

Hisse senedi opsiyon planları,  işverenin çalışanlarına, önceden belirlenmiş bekleme süresinin sonunda opsiyon tarihinde belirlenen fiyat üzerinden satın almak hakkı tanıyan ya da tamamen bedelsiz olarak verilen hisse planlarıdır. Hisse senedi opsiyon planlarında işveren farklı şartlar koyabildiği gibi (performans ölçütü yakalamak/gelir hedefi tutturmak), bekleme süresi sonunda o şirketin çalışanı olmak da yeterli sayılabiliyor. 

İngiltere'de yetenekleri nasıl çekiyor?

İngiltere'de hisse senedi opsiyon planlarının yanı sıra İşletme Yönetimi Teşvik Planı (EMI) uygulaması da fintech ekosisteminin küresel yetenek havuzunda tercih edilmesinde önemli bir rol oynuyor. EMI planı, 30 milyon sterlin veya daha az varlığa ve 250'den az tam zamanlı çalışana sahip erken aşamadaki şirketlerin, üç yıllık bir dönemde çalışanlarına 250.000 sterline kadar değerde hisse senedi veya hisse senedi opsiyonu sunmalarını sağlıyor. Hisseler daha sonra satılırsa, gelirler daha yüksek oranda vergi ödeyenler için %20 oranında sermaye kazancı vergisine tabi tutulur. Bu oran muafiyet planı kapsamında %10'a kadar da düşürülebiliyor.

İngiltere dijital cüzdan sağlayıcısı Curve'ün kurucusu ve CEO'su Shachar Bialick, gelişen şirketlerin özellikle şirket büyümesinin erken aşamalarında yazılım mühendisleri başta olmak üzere dünyanın dört bir yanından yetenekleri çekmek için çalışan hisse senedi opsiyonlarını kullandığını söyledi. Bialick, sermaye kazancı vergisinin gelir vergisinin gibi %45'e çıkarsa bu seçeneklerin artık kullanamayacağına savunuyor: 

"Bizim gibi yolun başındaki birçok fintech girişimi devlerle aynı sahada oynuyor. Çalışanlar hisse senedi opsiyonları ile kazançlarını artırabilme motivasyonu ile çok çalışıyorlar. Ancak sermaye kazancı vergisindeki artış bu opsiyonu değersiz hale getirecek ve maaş gibi algılanmasına sebep olacak. Böylece ihtiyacımız olan yetenekli personel, daha yüksek maaş ödeyen ve diğer hakları sunabilen Apple, Microsoft veya Google gibi büyük şirketlerde çalışmaya gidecekler. Hükümetin gündeme taşıdığı bu ve benzeri eylemlerin, son yıllarda inşa etmek için çok çalıştıkları kırılgan start-up ekosistemi üzerindeki negatif etkilerini görmelerini umuyoruz."