IRENA: COP28 hedefleri tutmayacak, daha çok çaba gerekiyor

Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA), geçen sene Dubai'de düzenlenen COP28'de 198 ülkenin üzerinde anlaştığı hedeflere ilişkin durum değerlendirmesi niteliğindeki UAE Mutabakatını Gerçekleştirmek (Delivering on the UAE Consensus) isimli raporunu yayımladı. 

IRENA'nın raporuna göre, ülkelerin halihazırda sundukları yenilenebilir enerji kullanımı hedeflerini hızlandırma planları, 2030 yılına kadar kapasitenin üç katına çıkarılması için gereken büyümenin sadece yarısını sağlayacak. Raporda, hükümetlerin yenilenebilir enerji kullanımını artırma hedeflerinin, 2030 yılına kadar kapasitenin üç katına çıkarılması için yeterli olmadığının altı çizildi.  

• Bilgi notu: IRENA, COP28'de açıklanan anlaşma metninde "yenilenebilir enerji kapasitesini üç katına çıkarma", "ormansızlaşmayı durdurma" ve "enerji verimliliğini ikiye katlama" hedeflerinden ikisini takip etmek ve raporlamak için görevlendirildi. IRENA'nın radarındaki iki hedef, enerji verimliliğinin ikiye katlanması ve yenilenebilir enerji kapasitesinin mevcut durumun 3 katına çıkarılması olarak belirlendi.

Planlar yavaş işliyor

Geçen yıl COP28 Birleşmiş Milletler İklim Konferansı'nda belirlenen yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği hedefleri, bu yüzyılın sonunda 1,5 santigrat derece (2,7 Fahrenheit) ısınma sınırını aşmamak için kritik öneme sahip. Ancak mevcut planlar, bu hedeflere ulaşmak için gereken ilerlemenin gerisinde kalıyor.

IRENA raporuna göre, yenilenebilir enerji kapasitesinin 2030 yılı sonuna kadar 3,9 teravattan (TW) 11,2 TW’a çıkarılması gerekiyor. Bu hedefe ulaşmak için önümüzdeki yedi yıl içinde mevcut kapasiteye 7,3 TW kapasite eklenmeli. Ancak IRENA'nın değerlendirmelerine göre, mevcut planlara 2030 yılına kadar ilave olarak sadece 3,5 TW kapasite eklenebilecek. Bu durumda 3,8 TW’lık bir açık oluşacak. Bir başka ifadeyle hedefin %34 gerisinde kalınacak. 

^{COP28 hedefleri için 2 senaryo: Mevcut küresel planlar ve 2023'deki rekor büyümenin korunması}

Yılda %16,4 büyüme gerekli

2023 yılında, bir önceki yıla göre %14'lük artışla rekor düzeyde 473 gigawatt (0,47 TW) yenilenebilir enerji kapasitesi artışı kaydedildi. Ancak, bu %14'lük büyüme oranı her yıl tekrarlansa bile 2030 sonunda toplam kapasite 9,7 TW'ye ulaşacak. Bu durumda COP28 hedeflerinden %13,4 sapılmış olacak. COP28 hedeflerinin yakalanabilmesi için önümüzdeki 7 yıl boyunca her yıl %16,4 oranında büyüme sağlanması gerekecek.

Yenilenebilir enerji yatırımlarının da yıllık bazda önemli ölçüde artırılması gerekiyor. 2022'de yenilenebilir kapasiteye yapılan yatırım 570 milyar dolarken, bu rakamın 2024-2030 döneminde yıllık 1,5 trilyon dolara çıkarılması gerekiyor. Ayrıca, enerji yoğunluğundaki yıllık iyileşme oranının da 2022'deki %2 seviyesinden 2023-2030 yılları arasında %4'e yükseltilmesi gerekiyor. 

Raporda belirtilen bir diğer önemli nokta ise kapasite yatırımlarının küresel çapta homojen dağılımının sağlanması gerekliliği. Geçen yılki rekor büyümede, yenilenebilir kapasite yatırımlarının %84'ü yalnızca Çin, AB ve ABD tarafından sağlanmıştı. Önümüzdeki yıllarda, yenilenebilir enerjiye ayrılan finansmanın tüm bölgelere eşit şekilde dağıtılması, hedeflere ulaşılması açısından kritik önem taşıyor.

La Camera: Ülkeler taahhütlerini COP29'da paylaşmalı

COP28'de belirlenen yenilenebilir enerjiyi üç katına çıkarma ve enerji verimliliğini iki katına çıkarma hedeflerinin, 1,5°C sınırının aşılmaması adına büyük önem taşıdığını yineleyen IRENA Genel Direktörü Francesco La Camera, mevcut tablo itibarıyla bu hedeflere ulaşamama riski bulunduğunu belirtti. 

IRENA'nın raporunda görüşlerine yer verilen La Camera, ülkelerin Şubat ayına kadar iklim değişikliğiyle mücadeleye yönelik ulusal katkılarını (NDC'ler) güncellemeleri ve bu taahhütlerin Kasım ayında Azerbaycan'da yapılacak COP29 konferansında duyurulması gerektiğini hatırlattı.