İş yerinde kıskançlık nasıl “iş”liyor ?

İş yerleri kıskançlığın beslenip büyüyebilmesi için harika habitat sağlıyorlar. Kıskançlığın ortaya çıkmasını sağlayan sosyal karşılaştırma iş hayatında sıradan bir günlük aktivite. Buna ek olarak ofiste hem iç hem dış faktörler kıskançlığın serpilmesine katkıda bulunacak şekilde işliyor.

🔎 Yakından bakalım:

Tahmin edebileceğiniz gibi iş yerinde kıskanılan en temel şey başarı. Başarının tanımı kişiden kişiye değişse de şirkette kabul gören ve hayranlık uyandıran her şey başarı olarak adlandırılabilir. Yapılan araştırmalar, iş yerinde başarı üzerinden yapılan sosyal karşılaştırmaların kişiyi kıskançlık deneyimine götürdüğünü doğruluyor. Alınan terfi ya da yönetici takdiri, kimi zaman ise düzenli ve hatasız çalışmak sosyal karşılaştırma konusu olabiliyor. Bunlardan hangisinin, kimde, hangi seviyede kıskançlığa yol açacağı (ya da açıp açmayacağını) ise kişisel özelliklerle ve kişinin adalet algısıyla alakalı.

Araştırmalar, hırslı ve rekabetçi kişilerin, özellikle terfi ve takdir görme konularında, daha yoğun ve negatif sonuçlu kıskançlık yaşamaları olasılığının yüksek olduğunu söylüyor. Bu konuda kişilik özellikleri gibi değişkenlerin yanı sıra, bireysel adalet algısının da etkisi büyük. Bilhassa da kıskançlığın sonuçlarının zararlı ya da faydalı olmasında. Eğer bireyin iş yerindeki adalet algısı negatifse, yani iş yerinin adaletsiz olduğunu düşünüyorsa, kıskançlığın hem iş yeri hem de kişiler açısından zararlı sonuçları olabiliyor: kuruma ya da kişilere yapılan sabotaj gibi. Tabii bunun tam aksi de mümkün, iş yerindeki adalete dair algı pozitif olduğunda, başkasının kazandığı başarı, kişiyi motive eden bir itici güç olabiliyor. Olumlu etki yaratan bu deneyime gıpta diyoruz.

Sosyal medya ve diğer iletişim kanallarının gelişimi iş yerinde bir kıskançlık nesnesi daha yaratıyor: mutluluk. Son çalışmalar iş yerinde başkalarının mutluluk hâlinin de kıskanıldığını gösteriyor. İnsanlar kendilerinden daha mutlu olduğunu düşündükleri çalışanları kolaylıkla kıskanıyorlar. Kıskanılan iş yerindeki mutluluk hâli olabildiği gibi özel hayattaki mutluluk da olabilir. Sosyal medya başkalarının hayatlarını avucumuzun içine bırakıyor. Aslında o kişilerin gerçek deneyimleri hakkında hiç de gerçekçi bilgiler sunmayan paylaşımlar, sosyal karşılaştırmaya, sonuç olarak da kıskançlık ve yargılama gibi taraflara zarar veren deneyimlere yol açabiliyor. 

Sosyal medyada gördüklerimiz diğer insanların çok güzel ve kolay yaşamlar sürdüklerini düşünmemize, yani “hayat sana güzel” klişesine sebep oluyor. Bu karşılaştırmada kendimizi kötü, şanssız ya da eksik hissettiğimizde ise kıskançlığın çirkin yüzüyle karşılaşabiliyoruz: kıskançlık iş yerine sirayet ediyor. Sosyal karşılaştırmada bizden daha iyi durumda olduğunu düşündüğümüz kişiye ofiste olumsuz, hatta bazen saldırgan davranışlar sergiliyoruz. Yaptığı işi zorlaştırmak, ona gereksiz stresler yaratmak, dışlamak, dedikodu malzemesi olmasını sağlamak, keyfiyen mesaiye bırakmak ya da çeşitli fazladan görevlerle özel hayatından mahrum kalmasına sebep olmak gibi. Araştırmalar mutluluğunu kıskandığımız kişilere görmezden gelme, yabancılaştırma ve mobbing gibi zorlayıcı davranışlar gösterdiğimizi söylüyor.

Özetle iş yerinde en çok başarı ve mutluluğu kıskanıyoruz. Başarı kıskançlığını yönetmek makro bir çaba gerektiriyor; yani yönetimsel çaba lazım. Özellikle kurum içinde adalet algısının pozitif olmasını sağlamak son derece önemli. Çalışanlar adaletli bir sistem olduğunu düşündüklerinde başarı kıskançlığı gıptaya, yani olumlu bir itici güce dönüşüyor. Eğer kurum içinde adaleti tesis edemezseniz başarı kıskançlığı sabotaj, ayak kaydırma, entrika, dedikodu gibi yıkıcı sonuçlar doğuruyor.

Mutluluk kıskançlığını yönetmek ise mikro çaba istiyor. Yani sosyal medyanın yarattığı idealize edilmiş mutluluk sanrısına kapılmamak, gerçek hayatların #nofilter olduğunu unutmamak lazım.

Hadi sayıyı bitirmeden önce biraz da kıskançlığı iş yerinde (ve hayatımızda) nasıl yönetebiliriz onu konuşalım.