İTO raporu: Usta kaynakçı, 10 yıllık bankacıdan yüksek maaş alıyor

İstanbul Ticaret Odası Stratejik Araştırmalar Merkezi (İTOSAM) tarafından "İstihdamı Kazanmak: Firmaların Çalışan İstihdamında Yaşadığı Sorunlar ve Çözüm Önerileri" başlıklı rapor yayımlandı. Raporda, Türkiye'nin kapsayıcı bir ekonomik kalkınma serüveni için daha nitelikli ve dengeli bir istihdam piyasasına ihtiyaç duyduğu vurgulandı.

Açık işlerde mavi yakalı meslekler ağır basıyor

Rapora göre, mavi yakalı çalışan istihdamında yaşanan zorluklar arasında teknik eğitim sistemindeki yapısal sorunlar ve imaj-statü problemleri ön planda bulunuyor. Beyaz ve gri yakalı çalışanlarda ise yükseköğretim sistemindeki yapısal sorunlar ve teknolojik problemler göze çarpıyor.

İstanbul’un Türkiye’deki toplam istihdamın %20’sini barındırdığına dikkat çekilen istihdam raporunda, işveren tarafından ilan edilmiş ve doldurulmayı bekleyen "açık işlerde" mavi yakalı mesleklerin ciddi bir hakimiyeti söz konusu. Temelde zanaatkarlar, operatörler ve montajcılardan oluşan orta vasıflı mavi yakalı mesleklerdeki "açık iş" payının işsiz payından daha yüksek olduğuna işaret edilen raporda, "Türkiye'de iş beğenmeme olgusunun temelde bu mesleklerde yaşandığı söylenebilir" değerlendirmesine yer veriliyor.

Mavi yakalı çalışan ihtiyacı süreklilik arz ediyor

Araştırma kapsamında, işletmelerin istihdam süreçlerinde yaşadıkları sorunlara ilişkin görüşleri de paylaşıldı. Lojistik sektöründe faaliyet gösteren bir firma, mavi yakalı çalışan bulma ve mevcut mavi yakalı çalışanları elde tutmada konusunda önemli sorunlar yaşadığını ifade etti. Firmaya göre, üniversite mezunları "Dört yıllık üniversite bitirdim, mavi yakalı işi nasıl yapayım?" deme eğiliminde. 

• Bununla birlikte: Firmaya göre, mevcut mavi yakalı çalışanlar %10 gibi görece küçük bir ücret farkları nedeniyle toplu bir şekilde başka bir firmaya kolayca geçebiliyor. 

Tekstil sektöründe faaliyet gösteren bir firma, mavi yakalı çalışan bulmakta zorlandığını dile getiriyor. Hatta aynı firma personel bulma zorluğu nedeniyle İstanbul’daki üretimini belli oranda Anadolu’ya kaydırmak zorunda kaldığını ifade ediyor. İmalat sektöründe faaliyet gösteren bir başka firma ise gençlerin mavi yakalı işlere ilgi göstermediğini, vasıflı mavi yakalı çalışan bulmanın zor olmasının yanı sıra yetiştirecek eleman bulmakta da ciddi sorunlar yaşadıklarını ifade etti.

Usta kaynakçı bankacıdan daha yüksek maaş alıyor 

İmalat sektöründe faaliyet gösteren bir sanayi şirketinin insan kaynakları yöneticisi kalifiye (mavi yakalı) personel ve vasıflı usta bulmanın çok zor olduğunu, bu nedenle kriterleri gevşetmeye başladıklarını dile getirdi: 

"İşe başlayanların bir kısmı işi ağır bulmalarından dolayı ‘üç-beş gün’ çalıştıktan sonra işi bırakıp gidiyorlar. Yine vasıflı çalışanları elde tutabilmek için ‘her türlü problemlerini çözmeye’ ve olabildiğince iyi ücret vermeye çalışıyoruz. Öyle ki ‘usta kaynakçı’ 10 yıllık bir bankacıdan daha yüksek maaş alıyor."

Hizmet sektöründeki bir firma ise "teknik personel" bulmakta sıkıntı yaşadıklarını ve elemanların vasıf kazandıktan sonra yaptıkları ilk işin "kaçmak" olduğunu ifade etti. Firma vasıflı veya yetiştirilmek üzere mavi yakalı çalışan ihtiyacının her dönemde süreklilik arz ettiği görüşünde. 

Kaybet-kaybet sarmalı kazan-kazan iklimine çevrilmeli

Raporun sonuç bölümünde, çalışanlar-firmalar-toplum üçgeninde ortaya çıkan kaybet-kaybet-kaybet sarmalının kazan-kazan-kazan iklimine çevrilebilmesi için çok boyutlu ve kapsamlı bir istihdam stratejisinin geliştirilmesi gerektiğinin altı çiziliyor. Aynı zamanda atılacak kısa, orta, uzun vadeli somut adımların belirlenmesi ve sürecin programlanmasının büyük önem taşıdığına işaret ediliyor.