İyi Bir Örnek: Köy Okulları Değişim Ağı Derneği (KODA)

Yaşanan afet sonrası odak genelde il ve ilçe merkezlerinde. Çadırkentler, konteynerkentler, buralardaki hijyen sorunları ve eğitime erişim için yapılanlar, yapılması gerekenler... Ancak bölgede yer alan yaklaşık 4500 köyde yüz binlerce kişi yaşıyor. 

Köyler az katlı ve seyrek yapılaşma, il/ilçe merkezlerinde olmayan toplanma alanlarının organik olarak var olması, süt, yumurta gibi gıda maddelerine erişim, sera ve brandalarla hızlıca oluşturulan geçici barınma imkanları gibi avantajlarından dolayı depremin akut döneminde il ve ilçe merkezlerinden yoğun göç de alarak daha da kalabalıklaştı. Akut dönemdeki bu dirence zaman içinde bazı kırılganlıklar eklendi. Bunların en önemlisi, köylerin yardım tedarik zincirinin dışında kalması. Halihazırda sorunlu olan ulaşım altyapısı depremde daha da zarar gördü. Tır ve kamyon gibi yardım araçlarının köylere erişimi iyice zorlaştı, köylerden il/ilçe merkezlerine servislerle sağlanan erişim kesintiye uğradı. 

Bu durum eğitimde de mevcut. Kırsaldaki eğitim sistemi, taşımalı eğitim, ücretli öğretmenlik gibi bazı  konuları  zaten barındırıyordu. Afet ile birlikte bu konular daha da derinleşti. Örneğin, taşımalı eğitim ile öğrencilerin merkezlerdeki hangi çadır/konteyner kentteki okullara taşınacağı belirsizliği koruyor. Normal zamanlarda köylerde bulunmayan psikolojik desteğe, en çok ihtiyaç duyulan günlerde de erişim sağlanamıyor. Tüm bunlara  rağmen köyler iyileşme için önemli potansiyel barındırıyor. Merkezlerdeki çadır/konteyner kentlerdeki sosyalleşme alanı sıkıntısı köylerde görece daha az. Doğa ile iç içe yapısı nedeniyle köyle hem çocuklara hem de büyüklere doğal alan sunuyor. Buralar çocuklar için oyun alanı. Doğanın kendini yenilemesi bir umut ve rehabilitasyon kaynağı. 

Köy okulları da bu potansiyelin en önemli unsurlarından. Bu dönemde köy okulları barınma, lojistik merkezi, depolama, yardım dağıtımı için kullanıldı. Önümüzdeki dönemde de köy okulları sosyalleşme ve ortaklaşma alanı olarak, çocukların rehabilitasyonuna katkıda bulunarak daha da önemli bir rol üstlenecek. Elbette köy öğretmeni burada önemli öznelerden biri.  Afetten etkilenen öğretmenlere destek olmak, en önemli konuların başında geliyor. 

Köy Okulları Değişim Ağı (KODA), bu konuda önemli çalışmalar yapıyor. Afetten önce de ana çalışma sahası köy ve kırsal mahalleler olan KODA, afetin ilk günlerinde ağında bulunan bölgedeki öğretmen ve ailelere ulaşarak onların yanında oldu. Köylerin durumunu ortaya koyan bilgi notu yayınladı. KODA, köy ve köyde daha iyi bir eğitim için çalışmalarına devam edecek.