Karar Meclis'te okundu, Atalay’ın vekilliği düştü

Gezi tutuklusu ve TİP Hatay Milletvekili Can Atalay'ın vekilliği, Yargıtay kararının TBMM'de okunmasının ardından düştü. Atalay, Anayasa Mahkemesi’nin iki kez bu konuda hak ihlali kararı vermiş olmasına rağmen milletvekili statüsünü kaybetti.

• Bir adım geriden: AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta, Atalay kararının bu hafta TBMM'de okutulmasının planlandığını belirtmişti. Karar okunmadan önce CHP bir kapalı oturum talep etti. 
• Perspektif: Can Atalay'ın tutukluluğu, AYM ve Yargıtay arasında bir yargı krizine yol açmıştı. Kararın okutulması, "TBMM'nin bu konudaki tavrını belirtmesi" olarak yorumlandı.

Ne olmuştu? 

Avukat Can Atalay, Gezi Davası'nda Osman Kavala ile birlikte yargılanan 8 sanıktan biriydi. İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, 26 Nisan 2022'de Gezi Davasında Osman Kavala'yı "hükümeti devirmeye teşebbüs" suçundan ağırlaştırılmış müebbet, Can Atalay'ın arasında bulunduğu 7 sanığı ise "darbeye teşebbüse yardım" suçundan 18 yıl hapis cezasına çarptırmıştı.

Atalay, cezaevinde tutuklu bulunurken 14 Mayıs seçimlerinde TİP'ten Hatay Milletvekili seçildi. Ancak Gezi Parkı Davası'nda aldığı hapis cezası Yargıtay tarafından onandığı için tahliye edilmedi.

Atalay'ın avukatları, Anayasa'nın milletvekillerine yasama dokunulmazlığı getiren 83. maddesine dayanarak seçim sürecinin ardından müvekkillerinin tahliyesi ve hakkındaki yargılamanın durması istemiyle Yargıtay'a başvurdu. Yargıtay talebi reddetti.

• Nedir? Anayasa'nın 83. maddesinde "Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen bir milletvekili, Meclisin kararı olmadıkça tutulamaz, sorguya çekilemez, tutuklanamaz ve yargılanamaz" ifadesi yer alıyor.

Atalay, Yargıtay'ın kararı sonrası avukatları aracılığıyla AYM'ye bireysel başvuruda bulundu. Atalay, milletvekili seçilerek yasama dokunulmazlığı kazanmasına rağmen yargılamada durma kararı verilmesi talebinin reddedilmesi nedeniyle "seçilme ve siyasi faaliyette bulunma" hakkının, tahliye talebinin reddedilmesi nedeniyle de "kişi hürriyeti ve güvenliği" hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle mahkemeye başvuruda bulundu. Başvurunun ardından süreç devam ederken Yargıtay 3. Ceza Dairesi, Gezi Parkı davasında Can Atalay'a verilen 18 yıl hapis cezasını onadı. 

AYM, Atalay'ın "seçilme" hakkı ile kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı yönlerinden hak ihlali olduğuna karar verdi. Yargıtay ise tarihî bir adımla, AYM'nin Atalay hakkında verdiği hak ihlali kararını kabul etmedi. Yargıtay, Atalay’ın milletvekilliğinin düşürülmesi işlemlerinin başlaması için TBMM’ye yazı gönderilmesine de karar verdi.

Yargıtay 3. Ceza Dairesi'nin kararından sonra cezaevindeki Atalay’ın avukatları, AYM kararına uyulmaması nedeniyle 1 Aralık'ta yeniden başvuruda bulundu. AYM yeniden "bireysel başvuru hakkı"nın ihlal edildiğine oy birliğiyle karar verdi. "Seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkı" ile "kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı"nın ihlaline ise oy çokluğuyla karar verildi. Atalay'a 100 bin lira tazminat ödenmesine hükmeden AYM'nin kısa kararı, infazın durdurulması ve tahliye kararı verilmesi için yeniden İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesine gönderildi.

13. Ağır Ceza Mahkemesi ise AYM kararını yine uygulamayıp dosyayı Yargıtay 3. Ceza Dairesi’ne gönderdi. Yargıtay 3. Ceza Dairesi, bir kez daha AYM’nin TİP Hatay Milletvekili Can Atalay hakkında verdiği “hak ihlali” kararının hukuki değeri olmadığına ve karara uyulmamasına hükmetti.