Kripto varlık düzenlemesi için sektör temsilcileri ne diyor?

Kripto varlıklara ilişkin düzenlemeler içeren Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda kabul edildi. Hükümetin uzun zamandır üzerinde çalıştığı Kripto Varlık Kanun Teklifi, dünya genelindeki uygulamaların incelenmesi ve sektör paydaşlarının görüşlerinin alınmasıyla hazırlandı. 

• Nedir? Teklif, kripto varlıklar ve hizmet sağlayıcılarına yönelik düzenlemeler içeriyor, ayrıca müşterilerin risklere karşı korunmasını hedefliyor.
• Tanımlar: Teklifte, “cüzdan” ve “kripto varlık” tanımları detaylandırıldı. “Cüzdan”, kripto varlıkların transfer edilmesini ve saklanmasını sağlayan yazılım, donanım veya uygulamalar olarak tanımlanırken, “kripto varlık” ise dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan, değer veya hak ifade eden gayri maddi varlıklar olarak tanımlandı. Kripto varlık hizmet sağlayıcıları, platformları ve saklama hizmetleri de kapsamlı şekilde düzenlendi.

Fiyatlar serbestçe oluşacak

Platformların kendi nezdinde işlem görecek veya ilk satış ya da dağıtımı yapılacak kripto varlıkların belirlenmesine ve bunların işlem görmesinin sonlandırılmasına ilişkin yazılı listeleme prosedürü oluşturulması zorunlu olacak; bu konuda Kurul tarafından ilke ve esaslar düzenlenebilecek. Belirlenecek ilke ve esaslarda, TÜBİTAK'ın ya da gerekli görülen diğer kurum ve kuruluşların görüşü alınarak kripto varlıkların teknolojik özelliklerine ilişkin teknik kriterlere yer verilebilecek. Bir kripto varlığın platformlarca listelenmiş olması bunların kamuca tekeffülü anlamına gelmeyecek.

Platformlarda fiyatlar serbestçe oluşacak. Platformlar işlemlerin güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil, dürüst ve rekabetçi piyasalarda yapılması, piyasa bozucu nitelikte eylem ve işlemlerin tespit edilmesi, önlenmesi ve tekrarlanmaması amacıyla emir ve işlem esaslarını belirleyecek, bünyelerinde gerekli gözetim sistemini kuracak ve her türlü önleyici tedbirleri alacak.

• Yetkiler: Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), sermaye piyasası araçlarının kripto varlık olarak ihraç edilmesine ve elektronik ortamda izlenmesine ilişkin esasları belirleyebilecek. Ayrıca, platformlar üzerinden kripto varlıkların alınıp satılmasına, saklanmasına ve transferine ilişkin düzenlemeler yapma yetkisi SPK’ye verildi.  

Hizmet sağlayıcılarının kurulması ve faaliyet alanları düzenlendi

Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının kurulabilmesi ve faaliyete başlaması için SPK’dan izin alması zorunlu olacak. Ayrıca kripto varlık hizmet sağlayıcılarının ortaklarının belirli şartları taşıması gerekecek. 

• Denetimler: Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının denetimi de SPK tarafından yapılacak. Bu denetimler sırasında bilgi sistemleri bağımsız denetimi TÜBİTAK veya diğer ilgili kuruluşlar tarafından sağlanacak. Düzenlemelere aykırı hareket eden hizmet sağlayıcılara idari para cezası uygulanacak. İzinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyetleri tespit edildiğinde, internet aracılığıyla yapılan yayınlarla ilgili olarak erişimin engellenmesi veya içeriğin çıkarılması kararı verilebilecek. Bu kararlar Erişim Sağlayıcıları Birliği'ne iletilecek.
• Ne zaman? Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte faaliyet gösteren kripto varlık hizmet sağlayıcılarının, bir ay içinde SPK’ya başvurarak faaliyet izni almaları veya tasfiye kararı almaları gerekecek. Yurt dışında yerleşik hizmet sağlayıcılar, Türkiye’de faaliyetlerini üç ay içinde sonlandırmak zorunda kalacak.

Müşteri haklarının korunması

Müşterilerin kripto varlıklarının ve nakitlerinin güvenliği, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının mal varlığından ayrı tutulacak. Bu varlıklar, hizmet sağlayıcıların borçları nedeniyle haczedilemeyecek veya rehin edilemeyecek. Müşteri hesaplarının bankalarda nemalandırılmasına ilişkin esaslar SPK tarafından belirlenecek.

Düzenleme nasıl karşılandı?

TBMM'de Plan ve Bütçe Komisyon'dan geçen kripto varlık düzenlemeleri sonrasında Blockchain Türkiye Platformu Vergi, Muhasebe ve Denetim Çalışma Grubu ile Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi işbirliğinde düzenlenen etkinlikte sektör paydaşları değerlendirmelerde bulundu.

• Garanti BBVA Dijital Varlıklar Üst Yöneticisi (CEO) Korcan Abalı, "Kripto varlıklara ilişkin düzenlemeler içeren Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin görüşmelerini çok olumlu buluyorum, mihenk taşıdır" dedi. Pek çok noktada ikinci düzenlemelere muhtaç vaziyette olduklarının altını çizen Abalı, "Varlık sınıflaması para mıdır? Bilançoları tutabilecekler mi? O zaman kripto varlık olarak mı duracak? Para olarak mı duracak? Gebe konulardaki bütün ayrıştırmalar bütün konular vergilendirme hususları dahil olmak üzere ikinci düzenlemelere kalıyor" diye konuştu. Abalı, saklama üzerinden yola çıkarak saklamacının önünü görebilmesi için bu mevzuatlarla uyum içinde neler geliştirmesi gerektiğini görmesi gerektiğini hatırlattı.
• Paribu Baş Hukuk Müşaviri Mehmet Türkarslan, yasal düzenlemeyi hukuki açıdan olumlu bulduğunu dile getirerek kanunu üçlü sacayağına benzetti. Türkarslan, "Saklama tarafında örneğin kullanıcı saklama için kendi cüzdanını çekmesi lazımdı. Kendi cüzdanını da saklamıyorsa da Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından yetkilendirilmiş bankalar ya da kurum tarafından yetkilendirilmiş kurumlara girilmesi zorunluluktur" yorumunu yaptı. Türkarslan, bunun bu kadar basit olmadığını dile getirerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bir 'coin' bir banka tarafından saklanmıyorsa, kullanıcı da çekmiyorsa, platform ne yapacak? Nereye gönderilmesi lazım? Nerede tutulması lazım? Banka tarafında bankaya bu yetki 7/24 esasında burada devam edecek mi etmeyecek mi? En önemlisi de bunun maliyetine kim katlanacak? Ben bunu kullanıcıya mı yansıtacağım? Yoksa bunun maliyetine ben mi katlanacağım? Bazı soru işaretleri var. Bu soru işaretlerinin ikinci düzenlemede gelmesini bekliyorum."

• BTC Türk Baş Hukuk Müşaviri Ayça Aktolga da düzenlemenin sürekli denetim mekanizması olduğunu söyledi. Aktolga, "Mesela bir kripto varlığın doğduğu andaki olma hali nedir? Mesela kripto doğduğu anda utility token doğmuştur ama zaman içerisinde gelişmiştir, evrilmiştir ve security token olmuştur bilemezsiniz. Dolayısıyla bunu sürekli bir denetimden geçirmek gerekiyor" diye konuştu. Mevzuatın hiç böyle yorumlara, ayrımlara girmediğini belirten Aktolga, "Mevzuat demiş ki niyetine bakarım. Senin o andaki niyetin neyse ben ona göre hareket ederim" açıklamasında bulundu.