Mesleki eğitim mezunları diploma ve tek alanda uzmanlığı yeterli görmüyor

Mutfak Sanatları Akademisi (MSA), farklı paydaşlar nezdindeki ‘mesleki eğitimin algısını ortaya çıkarmak’ amacıyla hazırladığı Mesleki Eğitim Algı Araştırması'nın sonuçlarını paylaştı. FutureBright işbirliği ile hazırlanan araştırmada öğrenci adayı, öğrenci, mezun, aile ve işveren gibi farklı paydaşlardan oluşan 700’ün üzerinde katılımcının görüşleri ve beklentileri mercek altına alındı.

Meslek lisesi mezunları bir an önce mesleki hayata atılmak istiyor

Araştırma kapsamında ele alınan mesleki ve teknik eğitim mezunlarının yarısının lise sonrası eğitime devam etmemesi dikkat çekiyor. Ortaya çıkan bu tablonun temel gerekçesi olarak bir an önce hayata atılma zorunluluğu, üniversiteyi kazanamama veya kazansa da bir işe girememe korkusu etkili oluyor. Kısacası meslek lisesinden mezun olanlar zaman kaybetmeden bir an önce kariyer fırsatlarını değerlendirme eğiliminde. 

• Mesleki ve teknik eğitim mezunları, diplomanın ve sadece bir alanda uzmanlaşmanın yeterli olmadığı gerçeğiyle yüzleşiyor. Okulların iş garantisinin içinin boş olduğu düşüncesiyle vakit kaybettiklerinden endişelenen mezunlar, iş bulamadıkça sertifikalarının niteliğini de sorguluyor ve eğitim sürecinde iş hayatına dair derinlemesine bilgi sahibi olamadıklarını hissediyorlar. 

Mesleki eğitim kendini geliştirme, iyileştirme olarak tanımlanıyor

Mezunlar, mesleki eğitim sürecini “kendini yetiştirme, iyileştirme, geliştirme, ekmeğini kazanma” şeklinde tanımlarken işini yeteneğiyle birleştirebilme fırsatı olarak görüyor. Daha fazla deneyim imkanı, teorik bilgiye ek olarak uygulamalı eğitim, meslek garantisi, iş bulma fırsatlarının yüksekliği, İK departmanları yerine işini bilen uzman kişiler tarafından değerlendirilme şansı mesleki eğitim veren kurumlardan mezun olmanın avantajları olarak sıralanıyor. 

Dezavantajlar listesinin başında ise daha az maaş ve kısa eğitim süreleri ön plana çıkıyor. Her 10 mezundan 7'si düşük maaşları dezavantaj olarak görürken mezunların yarısı eğitimlerin kısa sürmesinden şikayetçi. Staj için şirket bulmanın zorluğu, iyi eğitim almadığı yönündeki algıyla mücadele etme zorunluluğu ve ikinci sınıf çalışan muamelesi görmek de mezunların dezavantajları arasında sayılıyor.

Hangi alanlarda kendilerini daha avantajlı/dezavantajlı hissediyorlar?

Meslek lisesi mezunları, pratik bilgisine güvenilmesi, çalışırken yeteneğini geliştirebilmesi, iş bulma kolaylığı, sahip oldukları belge ve sertifikalar ile üniversite mezunlarına kıyasla sektörde pozitif ayrışıyor. Alınan mesleki eğitimlerin işe girebilmek için yeterli görülmemesi, yüksek beklentiler, üniversite diploması olmaması ve bu nedenle sınırlı değer atfedilmesi ise mesleki eğitim mezunlarının sektörde yaşadığı zorlukları oluşturuyor.

• Mezunların, mesleki eğitimin iyileştirilmesi için önerileri arasında uygulamalı proje ve yoğun pratik eğitim ön planda. Mesleklerini iş üstünde öğrenmek isteyen mezunlar, uygulama olmadığı sürece kendilerini eksik görüyorlar. Eğitimlerin gelişiminde farklı öğretmenlerle çalışma, usta-çırak yöntemi, projeler/vakalar üzerinden öğrenme gibi ihtiyaçlar sıralanıyor. 

Eğitimi belgelendirme ihtiyacı duyuyorlar

Üniversiteyi kazanamama korkusu (%61,2) ve iş bulamama kaygısı (%52,4) mezunları mesleki eğitime yönelten motivasyonlar olarak dikkat çekiyor. Eğitimler sonrasında sertifika/diploma ile belgelendirme ihtiyacı (%75), iş bulma garantisi sunulması (%48) ve mesleği öğrenirken destek alma ihtiyacı süreçten beklentiler arasında yer alıyor.