Netanyahu ABD Kongresi'nde: İçeride alkışlandı, dışarıda yuhalandı

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Gazze'de can kayıplarının 40 bine, yerinden edilenlerin 2,3 milyona yaklaştığı bir dönemde ABD Kongresi'nin ortak oturumunda yaptığı konuşmada, İsrail'in Gazze'deki askerî harekatını savunarak savaşı "iyi ile kötü", "medeniyet ile barbarlık" arasındaki mücadele olarak resmetmeye çalıştı. Netanyahu, Hamas'a karşı yürüttükleri savaşın İran ile ABD arasındaki daha büyük çatışmanın bir yansıması olduğunu ve ABD'nin ortak değerlerini müdafaa etmek için İsrail'in yanında yer almaya devam etmesi gerektiğini savundu.

“Dostlarım, eğer bu konuşmadan tek bir şey hatırlayacaksanız şunu hatırlayın: Bizim düşmanlarımız sizin düşmanlarınızdır. Bizim savaşımız sizin savaşınızdır. Ve bizim zaferimiz sizin zaferiniz olacaktır."

ifadelerini kullanan Netanyahu'nun 1 saate yaklaşan konuşması, neredeyse her cümlesinde ayakta alkışlandı. Konuşması tam 72 kez alkışlarla kesilen Netanyahu, bir noktada "Lütfen alkışlamadan sözlerimi dinleyin" uyarısında bulundu. Buna rağmen salonda bulunanların ezici çoğunluğunun alkışlarına "U-S-A!" tezahüratları da eşlik etti.

• Karşılaştırma: Netanyahu'ya kürsüde verilen 1 saate yakın konuşma süresine karşılık Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'ye son konuşması için 30 dakika ayrılmıştı.

^{Rashida Tlaib}

Öte yandan: Az sayıda temsilcinin ayakta alkışlayan çoğunluğa katılmadığı görüldü. ABD Kongresi'ndeki Filistin asıllı tek vekil olan Demokrat Partili Rashida Tlaib, konuşmayı bir yüzünde "Savaş Suçlusu" diğer yüzünde ise "Soykırım Suçlusu" yazan bir pankartla izledi. Ayrıca Demokrat Parti'nin ilerici kanadından İlhan Omar ve Alexandria Ocasio-Cortez; Dışişleri Komitesi'nden Ami Bera ve Joaquin Castro; yine Demokrat Parti'den Adam Smith, Rosa DeLauro, Dick Durbin, Tim Kaine, Jeff Merkley, Patty Murray, Alejandro Frost ve Brian Schatz da konuşmaya katılmadı. 

• Cumhuriyetçi kanattan Thomas Massie de "Netanyahu'nun İsrail'deki konumunu güçlendirmek ve savaşına karşı uluslararası muhalefeti bastırmak için yaptığı bu konuşmanın destekçisi olmak istemiyorum, bu yüzden katılmayacağım" sözleriyle oturuma katılmayı reddetti.
• Vermont Senatörü Bernie Sanders, bir gün önce yaptığı konuşmada Netanyahu'yu "aşırı sağcı bir hükümete başkanlık eden bir savaş suçlusu" olarak nitelendirmiş; "Bu davet geriye dönüp pişmanlıkla hatırlayacağımız bir utançtır" diyerek ABD tarihinde bir savaş suçlusuna böyle bir onurun verildiği ilk günün bu olduğu açıklamasını yapmıştı. Ayrıca Eski Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi de insani kaygılar nedeniyle konuşmayı boykot edeceğini, bunun yerine 7 Ekim saldırılarından etkilenen İsrailli ailelerle görüşeceğini açıklamıştı.

Konuşmadan öne çıkanlar

Netanyahu, konuşmasında 7 Ekim olaylarını Pearl Harbor'a ve 11 Eylül terör saldırılarına benzetti; ayrıca hem mevcut ABD Başkanı Joe Biden'a hem de Cumhuriyetçilerin adayı eski Başkan Donald Trump'a övgüler sıraladı. Biden'ın "gururlu bir İrlandalı-Amerikalı Siyonist" olduğunu söylerken "En karanlık zamanımızda bizimle olmak için İsrail'e geldi" sözleriyle minnettarlığını ifade etti. Trump'a ise "Golan Tepeleri üzerindeki İsrail egemenliğini tanıdığı," "İran'ın saldırganlığına karşı çıktığı" ve "Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıyıp Amerikan Büyükelçiliği'ni oraya taşıdığı" için teşekkür etti. 

• Netanyahu, Perşembe günü görüşeceği Demokratların yeni adayı Kamala Harris'ten ise bahsetmedi. Harris, program çakışması olduğunu söyleyerek oturuma başkanlık edemeyeceğini bildirmişti.
• Yorumcular, genellikle iki partinin de İsrail'e destek konusunda ortaklaştığı ABD'de, bu desteğin ikiye bölündüğünü gören Netanyahu'nun konuşmasında her iki partiye de yakın bir ton tutturmaya çalıştığı değerlendirmesinde bulundu. Netanyahu'nun bu ziyaretinde Cumhuriyetçilerle geleneksel bağlarını güçlendirirken başkanlık döneminin kalan altı ayında desteğine güveneceği Joe Biden ile son aylarda yükselen gerginliği de azaltmayı amaçladığı yorumu yapılıyor.
• Öte yandan:"Bize araçları daha hızlı verin, işi daha hızlı bitirelim" sözlerinde mevcut yönetime eleştirel bir ton da vardı. 

^{Fotoğraf: Getty Images}

Netanyahu, Biden ile fikir ayrılıklarına değinmekten kaçınırken öfkesini ABD Kongresi dışında ve üniversitelerde süren protestolarla savaş politikalarını eleştiren Demokratlara yöneltti. "Katilleri ve tecavüzcüleri savunanların kendilerinden utanmaları gerekiyor" sözleriyle protestocuları "Tahran'ın kullanışlı aptalları" olmakla suçladı ve savaştaki tutumunu eleştirenleri terörizm sempatizanı olmakla itham etti.

• Ayrıca: "Nehirden denize özgür Filistin" sloganını kullanan Filistin destekçilerinin "coğrafya bilmediğini" iddia etti; Harvard, Pennsylvania ve MIT üniversitelerinin rektörlerine "şaşkın akademisyenler" dedi. 
• Bu sırada: Kongre'nin dışında yaklaşık 5.000 protestocu, polisin biber gazlı müdahalesine rağmen Netanyahu'yu "savaş ve soykırım suçlusu" olmakla suçluyordu. Tel Aviv'de de Netanyahu karşıtı protestolar devam ediyordu.

^{Fotoğraf: Getty Images}

Konuşmada durma noktasına gelmiş ateşkesten ve Filistin Devleti'nden bahsedilmedi. Netanyahu, bunun yerine rehinelerin serbest bırakılması, Hamas'ın teslim olması ve silah bırakması koşullarını sıraladı. Netanyahu, İsrail'in Hamas'ı alt etmesinin ardından yeni bir Gazze'nin ortaya çıkabileceğini ve İsrail'in Gazze'de yeniden yerleşim gibi bir planının olmadığını söyleyerek "savaşın bitmesinin ertesi günü" için aklındaki vizyonu da ortaya koydu. İsrail ve ABD'nin Arap müttefikleri ile bir ittifak kurma olasılığından bahseden Netanyahu, vizyonunun bölgenin "silahsızlandırılması ve radikalizmin ortadan kaldırılması" olduğunu savundu:

"İsrail, Gazze'ye yerleşmeyi amaçlamıyor. Ancak gelecekte, terörün yeniden canlanmasını önlemek ve Gazze'nin bir daha asla İsrail için bir tehdit oluşturmamasını sağlamak için orada yüksek güvenlik kontrollerini sürdürmeliyiz."

Netanyahu, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin suçlamalarının asılsız ve iftira olduğunu, bu suçlamaların İsrail'in ellerini bağlarken "sıradakinin ABD olabileceğini" de söyledi; ayrıca Gazze'deki herkesin "fazlasıyla" yiyecek aldığını, ancak Hamas'ın bunları çaldığını iddia etti:

"Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin savcısı, utanç verici bir şekilde İsrail'i Gazze halkını kasıtlı olarak aç bırakmakla suçladı: Bu tamamen saçmalık. Tamamen uydurma. İsrail, 40.000'den fazla yardım kamyonunun Gazze'ye girmesini sağladı. Bu yarım milyon ton yiyecek demek."

• Bu doğru mu? BM verilerine göre, savaş başladığından beri toplamda 28.018 yardım kamyonu Gazze'ye girdi. İsrail güçlerinin Mayıs ayında Refah sınır kapısına düzenlediği baskının ardından ise Gazze'ye giren kamyon sayısı 2.835 oldu. Bu, ihtiyacın çok altında. Ayrıca yardım kuruluşu Oxfam yetkilileri de İsrail'in yardımları kolaylaştırmak bir yana aktif olarak engellediğini teyit ediyor. BM'nin de dahil olduğu pek çok uluslararası kuruluş, önlem alınmazsa Gazze'nin kıtlık riskiyle burun buruna olduğunu söylüyor.

Netanyahu, İsrail'in Refah'taki işgalinde sivil can kayıplarının oranının çok düşük olduğunu, hatta buradaki bir komutanla yaptığı konuşmada bir şarapnel parçasının isabet ettiği bir kişi dışında "hiç sivil ölüm" yaşanmadığını da iddia etti. Savaş boyunca hayatını kaybeden siviller için ise "İsrail'in uyarılarına rağmen sivilleri saldırıların yapılacağı bölgelere yönlendiren" Hamas'ı suçladı.

• Bu doğru mu? Ocak ayından bu yana can kayıpları bir nebze yavaşlamış olsa da sivil kayıplar halen çok yüksek. Gazze Sağlık Bakanlığı, hayatını kaybeden siviller ve askerler için 40 bin rakamını veriyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, Mayıs ayında İsrail'in Gazze'deki sivilleri korumakta başarısız olduğu tespitinde bulunan bir rapor yayımladı. Birleşmiş Milletler'e göre savaş sırasında öldürülen yardım görevlilerinin sayısı da 270'i geçti.

Bir adım sonrası: Netanyahu, Perşembe günü önce ABD Başkanı Biden ile ardından da Washington'da Kamala Harris ile görüşecek. İsrailli lider Cuma günü de Florida'ya giderek eski Başkan Donald J. Trump ile özel kulübü Mar-a-Lago'da buluşacak.

Türkiye'den tepki

Netanyahu'nun ABD Kongresi'nde ayakta alkışlanmasına Türkiye'den tepki gecikmedi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, X hesabından şu açıklamayı yaptı:

"Gazze'de soykırım yapmak suçundan Uluslararası Adalet Divanı önünde sanık bir yöneticinin ABD Kongresinde gördüğü utandırıcı teveccüh, insani değerler, uluslararası hukuk ve demokrasinin geleceği bakımından endişe vericidir. Lobiler ve hakim medya kanalları ile oluşturulan algılar karşısında, insanlığın sağduyusu ve hakikatin gücü en büyük dayanağımızdır. Dünyanın tüm erdemli kişileri ve yönetimleri ile birlikte insani hukukun, mazlum ve işgal altında olan Filistin halkının yanında olmaya, herkes için adaleti ve barışı savunmaya devam edeceğiz."

İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya da "Tarih, zalimlerin zulmünü de çocuk katili zalimleri alkışlayanları da asla unutmayacak" değerlendirmesinde bulundu.