Okul servisi ücretleri cep yakıyor: Veliler korsan servis ve taksilere yöneliyor

Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı ilk ve orta dereceli öğretim kurumlarındaki yaklaşık 19 milyon öğrenci 9 Eylül’de okula başlayacak. Okulöncesi ve ilkokul 1. sınıf öğrencileri 2 Eylül’de uyum programına alınacak. Veliler ise okulların açılmasına iki haftadan kısa bir süre kalmışken fahiş fiyatlar nedeniyle çocukları için servis bulmakta zorluk yaşıyor.

Geniş açı: İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Ulaşım Koordinasyon Merkezi’nin (UKOME) okul servis ücretleriyle ilgili aldığı karar doğrultusunda, 0-1 kilometre arası mesafe ücreti %16 zamla aylık 1.931 lira oldu. 1-3 km arası 2.068 lira olan fiyat tarifesi 3-5 km arası için 2.234 lira, 15-17 km arası için 3.712 lira ve 23-25 km içinse 4.519 lira.

• Okul öncesi eğitim, ilkokul ve ortaokul öğrencilerini taşıyan okul servis taşıtlarının taşıma ücretine en fazla %35 rehber personel ücreti ilave edilebiliyor. Bu durumda 0-1 km’de ücret 2.607 liraya çıkıyor.

Açıklamalar: UKOME tarafından belirlenen ücretin tavan sınır olup bunun üstünde ücret talep edilemeyeceğini belirten Tüketici Konfederasyonu Başkan Vekili Av. İbrahim Güllü, “Tarifenin üzerine çıkıldığında veliler, UKOME’ye bildirsinler. Ayrıca velilerin servis hizmeti aldıkları işletmeye de itirazlarını yazılı olarak bildirmesi gerekir. Bu bildirimde UKOME tarifesinin üzerinde bedel ödenmek istenmediği belirtilmeli ve bir kopyası da kendilerinde kalmalı. Çünkü sonrasında tüketici hakem heyetine başvurularak fazladan ödenen ücretler kolaylıkla geri istenebilir” dedi.

• Bazı servis şirketlerinin araç takip sistemi, kamera gibi ek hizmetler nedeniyle ek ücret istediğini hatırlatan Güllü, “Kabul etmeyen velilere ‘öğrenciyi taşımam’ diyorlar. Böyle bir hakları yok. Bu hizmetleri eğer veli talep ediyorsa ekstra ücret ödeyebilir. Velinin böyle bir talebi yoksa UKOME tarifesini uygulanmak zorundalar” diye konuştu.

Yüksek ücretlerden şoförler faydalanmıyor

Aposto’ya konuşan İstanbul Umum Servis Aracı İşletmecileri Esnaf Odası (İSAROD) Başkanı Günhan Sinar, UKOME’de servis araçlarına yapılan zaamlarla ilgili, “%16 bizim için yetersiz bir artış. Enflasyonun %60 olduğu bir yerde %16’lık bir artış çok düşük. Ancak bir yandan da özel okullarda %100’ü aşan oranlarda zamlı ücretler alındığını biz de duyuyoruz. Bize de şikayetler geliyor. Bu şikayetler öğrenci velilerinden geliyor. Ancak ücretleri meslektaşlarımız değil, özel okullar ve şirketler tahsil ediyor. Meslektaşlarımız onların yanında araçlarıyla kiralık çalışıyorlar. Yani İstanbul halkı bilsin ki bu ücretler servisçilere kalmıyor" dedi.

Bu durumdan kendilerinin de memnun olmadığını dile getiren Sinar, “İşi yapan biziz. Araçlar, şoförler, rehber personel bizim. Parayı öğrenci velisinden toplayan özel okullar bize de düşük meblağlar ödüyorlar. Bundan biz de çok şikayetçiyiz” diye konuştu.

 Milliyet'te yer alan habere göre %100’ü aşan oranlarda zam yapılan bazı servis ücretleri yıllık 100 bin liraya ulaşıyor.

Sorunun çözümü ne?

Sirhan’a göre bu sorunun çözülebilmesi için önelikle rekabet ortamının sağlanması lazım. Servis Araçları Yönetmeliği’ne göre, öğrenci velileriyle sözleşme yaparak taşıma yapabildiklerini belirten Sirhan, yönetmelikte izin verilmesine rağmen okul müdürleri tarafından servislerin okul bahçesine girmesinin engellendiğini söyledi:

“Özel okuldan bir veli bizi UKOME tarifesinden araç göndermemiz için arıyor. Ancak aracı gönderince de bazı okul müdürleri aracımızı okul içine almıyor. Yönetmelik izin vermesine rağmen okula araçlarımızı almıyorlar. Ben okul bahçesine aracımla giremezsem bu sefer de veli tedirgin oluyor çünkü çocuk servise caddeden binmek zorunda kalıyor. Böyle bir durumda da okul ya da okul müdürü öğrenciye bir şey olursa sorumluluk almayacağını söylüyor. Veli de bundan korkup öğrencisini 3-4 katı fiyatla başka servise kaydettirmek zorunda kalıyor. O servis de bizim odamızın üyesi ancak bu durumda para servis şoförünün cebine girmiyor.”

Korsan servisler ve taksi

İstanbul’da çok sayıda korsan servisin çalıştığını belirten Sirhan, bunların öğrenciler için çok tehlikeli olduğunu söylüyor:

“Korsan servislerde denetim yok. Bunlar güvensiz bir ortam oluşturuyor. Velilerin çocuklarını emanet ettiği kişilerin sabıkası var mı, psikolojik durumları nasıl, cinsel bir suçları var mı? Bizim şoförlerimiz kayıtlı şoförler. Bu araçları belediye, emniyet, millî eğitim denetliyor. Ancak korsan araçları kimse denetleyemez.”

Bazı veliler ise fahiş servis fiyatlarından dolayı çocukları için taksi tutmayı planlıyor. 

Neden? Örneğin bir servis şirketi, 3.8 km uzaklıktaki okul için yıllık 60 bin lira talep ediyor. Bu durumda yılda 180 gün servis kullanan bir öğrenci için günlük maliyet ortalama 333 lira oluyor. Öğrenci aynı mesafeyi her gün taksiyle gidip gelirse günlük maliyet 200-220 lira arasında değişiyor.

Sinar, taksi ve okul servisleri arasında kıyaslama yapmanın doğru olmayacağını belirtiyor: 

“Okul servis aracı 3 milyon lira, taksi 500 bin lira. Arada maliyet farkı var. Taksi sabah ve akşamları düzenli olarak gelecek mi? Bizde üç noktalı emniyet kemeri, rehber personel ve geri dönüş kamerası gibi çocuğun güvenliğini sağlayacak her şey var. Taksi ise başka bir hizmet için kullanılır. İkisini karşılaştırmak doğru değil”.