R-stratejileri yeterli mi?

Döngüsel ekonomi içerisindeki en güncel tartışmaya dahil oluyoruz...

Döngüsel Ekonomi

Döngüsel Ekonomi

Döngüsel Ekonomi Hakkında Her Şey!

Herkese merhaba. Umuyoruz ki, uzun zamandır hepimizin beklediği tatilde, önlemleri unutmadan keyifli vakit geçiriyorsunuzdur. Tatile gidemeyenler için ise, bulundukları şehirlerin sakinleşmesi, farklı bir tatil havası yaratmıştır diye düşünmekteyiz😊

Uzun süredir bizi takip eden herkesin bildiği gibi, Döngüsel Ekonomi 101 olarak, yapısı yeni yeni oluşan döngüsel ekonomi modeli hakkında ülkemizdeki bilinci ve farkındalık seviyesini arttırmak için içerikler oluşturuyoruz. Temel amacımız toplumun ve bireylerin bu konuda daha aktif rol alabilmesi. Bunu yaparken de elbette döngüsel ekonomiyi tüm bakış açılarından tartışmaya çalışıyoruz.

Bu haftaki yazımızda da döngüsel ekonominin temelinde yer alan, materyal döngüsünün en önemli aşamaları, R-stratejilerine bakacağız. Önceki yazılarımızda R-stratejilerini detaylıca incelemiştik, merak edenler buradaki linkten ilgili yazıya ulaşabilir. Bu hafta ise, bu stratejilere biraz daha eleştirel bakacağız. Tartışmamıza başlamadan önce, r-stratejileri neydi, kısaca hatırlayalım;

Reduce / Reuse / Recycle
Döngüsel ekonomi içerisinde yer alan teknik döngülerin ilk adımı olan Reduce, Türkçeye atık oluşumunu azaltma olarak çevrilebilir. Yani daha ilk aşamada, atık oluşmayacak şekilde tasarımlar, üretim süreçleri ve kullanım şekilleri bu adımda diyebiliriz.

İkinci adım Reuse, Türkçedeki karşılığı yeniden kullanım. Daha detaya indiğimizde yeniden kullanım kendi içinde de ayrılıp; bakım&onarım, tamir ve ikinci el kullanım adımları olarak çeşitlenmekte.

Üçüncü adımda ise mevcut sistemimizde çok değerli görülen, lineer ekonominin kurtarıcısı olan ‘geri dönüşüm/recycle’, döngüsel ekonomi içerisinde en son adımdır. Döngüsel ekonomi modeline göre, bir materyal, geri dönüşüm sürecine gelene kadar defalarca farklı aşamadan geçmeli ve ekonomik değerini en son noktasına kadar kullanmalıdır.

R-Stratejileri hedeflenen yeni ekonomik model için yeterli mi?
Temel r-stratejilerini hatırladığımıza göre, asıl sorumuza dönebiliriz. Bu adımlar, döngüsel bir iş modeli kurmak için gayet ilgi çekici ve uygulanabilir adımlar sunarak döngüsel ekonomi için de önemli bir yere sahip. Fakat, son zamanlarda gözden kaçırılan bir nokta olduğuna dair tartışmalar başladı bile; bu stratejilerin tamamının uygulanmadığı iş modelleri, hedeflenen tam bir döngüsel ekonomi modeline geçiş için yeterli değil. Peki bu ne demek? Basit bir örnek ile tartışma konusunu inceleyelim;

Düşünün ki, bir cam kavanoz üretim firmasıyız ve tüm üretimimizi döngüsel ekonomiye uygun hale getirmek için değiştirerek, artık geri dönüştürülmüş camlardan elde edilen hammaddelerle sağlamaya başladık. İlk bakışta gayet güzel bir adım olarak görünüyor değil mi? Fakat sorun tam da burada başlıyor. Döngüsel ekonomi her zaman tam bir kapalı döngüyü önerir ve sistem içinde düşünme ilkesi de bize bu tam döngüyü sağlamamız için yol gösterir. Sadece geri dönüştürülmüş materyallerle üretim yapıyor olmamız, sürece döngüsel ekonomi gözünden baktığımızda aslında, ilk adım olan atık oluşumunu azaltma noktasında veya yeniden kullanım noktasında hiçbir adım atmadığımızı gösteriyor. Atık oluşumunu azaltma ya da yeniden kullanım ilkelerini göz ardı ettiğimizde, çevresel etkileri azaltma noktasında çok daha fazla etkisi olan süreçleri de atlamış oluyoruz.

Sadece materyal verimliliği sağlamak yerine, süreç ve kullanım yeniliği de sunuyor olmak, döngüsel ekonominin ana fikrini oluşturmakta. Bu nedenle zaten, geri dönüşüm döngüsel ekonominin en son adımıdır. Döngüsel bir iş modeli yaratmaya çalışıyorsak eğer, öncelikle ürünümüzün kullanım ömrünü arttırmaya, satın alma yerine kiralama iş modellerine veya verimli ve kolay ulaşılabilir bakım&onarım, tamir süreçlerine odaklanmamız gerekiyor. R-stratejilerinin, döngüsel bir iş modeli yaratılırken eksik kullanılıyor olması, tartışmamızın ilk bölümünü oluşturuyor. Şimdi tartışmaya biraz daha geniş perspektifle bakalım.

R-stratejileri, temelde teknik döngülere odaklanır ki bu da çoğunlukla materyal döngülerini odak noktasına alan bir süreçtir. Materyal döngülerinde elbette atık oluşumunu önleme ve bu sayede çevresel zararları azaltmak mümkün olsa da sadece bu noktalara odaklanmak döngüsel ekonomi modelinin sunduğu fırsatları göz ardı ediyor.

Çevresel etkiler yeterince azalıyor mu?
Bir ürünün üretim sürecinde kullanılan r-stratejileri sayesinde, çok verimli yeniden kullanım ve geri dönüşüm süreçlerine yer veriyor olabiliriz. Fakat yine de bu üretim süreçlerinde gerekli olan enerji kullanımını veya aslında çok dile getirilmeyen fakat çevresel zararları sebebi ile aslında çok daha fazla dikkat edilmesi gereken lojistik süreçlerini iyileştirdiğimiz anlamına gelmiyor. Burada dikkat etmemiz gereken nokta ve zaten tartışmaların da temelini oluşturan konu ise şu; döngüsel ekonomi sadece materyal kullanımını verimli hale getirmeye odaklanan bir model değildir. Döngüsel ekonomi içerisinde kontrol edilmesi ve devamlı daha iyi hale getirilmesi için çalışılan metrikler, materyal kullanımının yanında çevresel ve sosyal etkileri de barındırır. Bu nedenle döngüsel bir iş modeli yaratılması için kaynak kullanımının yanında, çevresel etkileri olan biyo-çeşitliliğin korunması, kaynakların aşırı ve verimsiz kullanımı sebebiyle minerallerin tükenmesi dolayısı ile doğaya zarar verilmesinin önlenmesi gibi, biyolojik ve çevresel etkileri de düşünmek gerekiyor. Bunların yanında elbette, sosyal etkileri de göz ardı etmeden her zaman belirttiğimiz, tüm sistemi tek bir bütün içinde düşünerek döngüsel iş modelleri geliştirmek gerekli.

Döngüsel ekonomi hala araştırmalara devam edilen, yeni bir süreç. Bu nedenle çok kısa zaman önce doğru olarak düşünülen süreçler pratikte istenildiği gibi uygulanmayabilir veya değişime uğrayabilir. Aslında bu sayede de inovasyona ve yaratıcılığa çok açık olan bu yeni ekonomik model her geçen gün kendini geliştirmekte ve gezegenimiz için en doğru adımları bizlere göstermekte. Toplum ve bireyler olarak bizler de bu süreçlere daha çok dahil olmalı ve bu yeni modeli eleştirmeli, üzerine tartışmalı ve en doğru sonuçlara ulaşmak için çabalamalıyız.

Döngüsel ekonomiye dair sizin kafanızdaki soru işaretleri neler?


Hikâyeyi beğendiniz mi? Paylaşın.

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Döngüsel Ekonomi

Döngüsel Ekonomi

Döngüsel Ekonomi Hakkında Her Şey!

İLGİLİ BAŞLIKLAR

Döngüsel Ekonomi

döngüsel ekonomi

Döngüsel ekonomi

NEREDE YAYIMLANDI?

R-stratejileri yeterli mi?

Döngüsel ekonomi içerisindeki en güncel tartışmaya dahil oluyoruz

22 Tem 2021

YAZARLAR

Döngüsel Ekonomi

Döngüsel Ekonomi Hakkında Her Şey!

İLGİLİ OKUMALAR

;