Rapor: Büyükşehirlerin afet bütçesi yetersiz

Kamu Harcamalarını İzleme Platformu (KAHİP) 6 Şubat depremi öncesi ve sonrasında büyükşehir belediyelerinin afete yönelik bütçelerini mercek altına alan bir rapor hazırladı. 30 büyükşehir belediyesinin 2022-2024 arasındaki afet bütçelerini karşılaştıran rapor, yerel yönetimlerin afetlere ne ölçüde hazırlıklı olduğunu verilerle ortaya koydu. 

KAHİP'in hazırladığı rapor, Türkiye'nin yeni depremlere hazırlık bakımından eksik kaldığına işaret ederken afet bütçelerinde önemli farklılıklar olduğunu da gözler önüne serdi. 

• İzmir Büyükşehir Belediyesi, 2024 yılında bütçesinin yüzde 8’ini afet için ayırarak öne çıktı. Bazı büyükşehir belediyelerinde ise afet bütçelerinin toplam bütçeye oranı yüzde 1’in altında kaldı.

Raporda, özellikle deprem riski yüksek olan bölgelerde bütçe artışları beklenmesine rağmen, birçok belediyede bu oranda düşüş görüldüğüne dikkat çekildi. 

Raporda yer alan verilere göre, 2022 ve 2023 yılları ile karşılaştırıldığında, 2024 yılında afet bütçesinin toplam bütçeye oranı düşen birinci derecede deprem bölgesindeki büyükşehirler arasında Bursa, Denizli ve Sakarya yer aldı. Hatay Büyükşehir Belediyesi'nin afet bütçesinin payı ise 2023 yılında yüzde 0,1 iken 2024 yılında yüzde 0,9’a yükseldi. 

2. ve 3. derece deprem bölgesindeki büyükşehirler, toplam bütçe içinde afete ayrılan bütçe bakımından incelendiğinde, 2024 yılı itibarıyla İstanbul ve Tekirdağ'da 2024 yılındaki pay, 2023 yılına göre artış gösterdi. İstanbul’da pay yüzde 5,24; Tekirdağ’da pay yüzde 5,22 oldu.

                                                                   _{Kaynak: KAHİP}

Raporda diğer belediyelerle ilgili şu veriler yer aldı: 

• Erzurum, Antalya, Malatya ve Samsun’da 2024 yılında bütçeden afete ayrılan pay azalmaktadır ve afet için ayırdıkları bütçe payı yüzde 1’nin bile altındadır. 
• Eskişehir, Diyarbakır’da 2024 bütçesinin içindeki afet bütçesinin payı 2023’e göre artış gösterirken, her iki şehirde de oran yüzde 3’ün altındadır. 
• Adana ve Kahramanmaraş’ta da afet bütçesi 2024 yılında artış göstermiştir ama toplam bütçelerinin içindeki payı yüzde 1’in bile altında kalmıştır. 
• Hatay için olduğu gibi, Maraş’ın da bütçesinden 2024 yılında ayırdığı kaynağın payının çok düşük olduğunu vurgulamak gerekir. 
• Malatya, Samsun, Maraş, Antalya, Diyarbakır, Eskişehir gibi 2. ya da 3. derece deprem bölgesi şehirlerde ve Hatay, Muğla, Sakarya, Aydın, Denizli gibi 1. derece deprem bölgesindeki şehirlerde afet bütçeleri düşüktür.

Çözüm önerisi: Raporda, rant odaklı kentsel dönüşüm yaklaşımının terk edilmesi ve bölgenin coğrafi, kültürel ve sosyolojik özelliklerini dikkate alan çevreye duyarlı, enerji tasarruflu, yeşil binalar ve dirençli kentler yaratılabilmesi için yerel yönetimlerin bütçelerinin yetersiz olduğu belirtildi. Ayrıca, Merkezî Yönetim ile yerel yönetimler arasında işbirliği yaklaşımıyla ek bütçe yaratılması gerektiğini vurgulandı. 

^{* Bu içerik Avrupa Birliğinin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliğinin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.}