Sağlık Hizmetleri Pazarlamasında Üretken Yapay Zekânın Rolü

Yazar: Polat Göktaş, Fütüristler Derneği Üyesi, Fütürist, University College Dublin'de Açıklanabilir Veri Bilimi Uzmanı, Marie Curie Araştırmacı Bilim İnsanı, Akademisyen

Günümüzde, sağlık sektörü adeta bir teknoloji laboratuvarına dönüşüyor. Yeni tedavi yöntemlerinden tele tıp (telemedicine), genetik düzenlemelerden veri analitiklerine kadar teknoloji sağlık hizmetlerini şekillendiriyor. Bu hızlı evrimin kalbini, yapay zekâ (YZ) oluşturuyor ve özellikle üretken YZ teknolojileri, sağlık hizmetleri pazarlamasını yeniden tanımlıyor. Tabii ki, bu teknolojileri anlamak, onların etik ve şeffaflık zorluklarını tartışmak ve sağlık sektörüne nasıl yön verdiklerini anlamak, yarının sağlık hizmetleri manzarasını anlamamıza yardımcı olacaktır. Bu yazıda, bu tür YZ'nın sağlık sektöründe nasıl kullanıldığı, etik ve şeffaflık konularını ve bu trendin sağlık sektörüne nasıl bir yön verdiği tartışılacaktır.

Teknolojinin Tıbbi Pazarlama Kıyısında: Üretken YZ'nın Rolü

Üretken YZ, veri analizi ve yenilikçi çözümler üretme konusunda birçok sektörde olduğu gibi sağlıkta da büyük bir potansiyele sahiptir. Öne çıkan örneklerden biri, OpenAI tarafından geliştirilen ChatGPT (Sohbet Üreten Önceden Eğitilmiş Dönüştürücüler) teknolojisidir. Bu tür YZ uygulamaları, sağlık sektöründe pazarlama stratejilerini etkili bir şekilde dönüştürebiliyor.

Büyük sağlık hizmeti sağlayıcıları, örneğin CommonSpirit Health, pazarlama ve hasta iletişimini geliştirmek için üretken YZ teknolojilerine yöneliyor. Amaçları arasında, kişiselleştirilmiş hasta deneyimleri oluşturmak büyük yer tutuyor. Bu teknolojinin yardımıyla, gelecekte özelleştirilmiş ve etkili tedavi planları hazırlanabilir. Aynı zamanda, hastaların doktorlar ve diğer sağlık çalışanlarıyla iletişimi daha hızlı ve sorunsuz bir şekilde gerçekleştirilebilir.

Bilim Kurgu Değil, Gerçek: Etik ve Şeffaflık

Bilim kurgudan çok, üretken YZ’nın etik ve şeffaflık konularını ciddi bir şekilde ele alınmasını gerekiyor. Gözlemlediğimiz gibi, bu teknolojiler hayat kurtarabilir, ancak yanlış kullanıldığında veya yanlış anlaşıldığında ciddi etik sorunlar da yaratabilir. Göktaş'ın (2023) çalışması, etik dengenin ve şeffaflığın yapay zekâda ne kadar önemli olduğunu vurguluyor.

• Sağlık Verilerinin Gizliliği: Üretken YZ'nın hasta verilerine erişimi olabileceği için, verilerin korunması ve gizliliği hayati öneme sahip olabilmektedir. Hasta verilerinin yanlış ellere geçmesi hem hasta güvenliğini tehdit edebilir hem de kişisel bilgilerin kötüye kullanılmasına yol açabilir.
• Algoritmaların Şeffaflığı: Eğer bir YZ modeli tıbbi bir karar veriyorsa, bu modelin nasıl ve neden bu kararı verdiğini anlamak kritik. Bu, özellikle tartışmalı veya karmaşık tıbbi durumlar için geçerlidir.
• Tıbbi Kararlara Dahil Olma: YZ'nın tıbbi karar mekanizmalarına ne ölçüde dahil olacağı, tam olarak nasıl bir etik denge gerektirdiği belirsizdir. Örneğin, bir YZ modeli, belirli bir tedavi planını mı yoksa başka birini mi önermelidir? Ve bu öneri ne kadar güvenilir olmalıdır?
• Gerçeğe Uyum: YZ modelinin etik ve şeffaflık kurallarına uygun olarak geliştirilmiş olması, gerçekte de bu kurallara uygun olarak işleyip işlemediğini garantilemez. Bu yüzden, gözetim ve değerlendirme gereklidir.

Sonuç olarak, üretken YZ'nın sağlık sektöründe kullanılabilmesi için etik ve şeffaflık kriterlerinin ele alınması gerekmektedir. Ancak bu şekilde, bu teknolojinin tıbbi uygulamalarda güvenli ve etkili bir şekilde kullanılması emin adımlarla mümkün olabilecektir.

Geleceğin Hastane Koridorları: Yapay Zekâ ile Stratejik Planlama

YZ sadece şu anki tıbbi gereksinimlerle sınırlı değil, aynı zamanda geleceğin sağlık bakım manzarasını da yeniden tasarlıyor. Akıllı proaktif tanı sistemlerinden cerrahi yardımcılara, evde sağlık hizmetlerinden tele-tıbba kadar, YZ yalnızca sağlık hizmetlerini daha etkili bir hale getirmekle kalmıyor, aynı zamanda daha kişisel ve erişilebilir hale getirebilme potansiyeline sahiptir.

Örneğin, Google'ın tıbbi uygulamalara yönelik geniş dil modeli Med-PaLM, şimdilik tıbbi soruları yanıtlamada insan uzmanları geride bırakamasa da bu durum yakında değişebilir. Nature dergisinin çalışması, bir başlangıç noktası olabilir; Med-PaLM'in doğruluğu ve etkinliği, ilerleyen zamanlarda YZ tarafından güdülenen tıbbi teşhisler için bir norm haline gelebilir.

Microsoft'un Nuance'u gibi klinik not alma araçları da dikkat çekici. GPT-4'ü bütünleştirerek, Nuance tıbbi transkripsiyon sürecini hızlandırıyor. Doğruluk ölçütleri henüz açıklanmamış olsa da bu tür teknolojiler, klinik uygulamaların hızlı ve etkin bir şekilde dokümantasyonunu sağlayarak sağlık hizmetlerinin pazarlamasını ve dağıtımını dönüştürebilir.

Fütürist bir bakış açısından, YZ'nin sağlık hizmetlerinin pazarlaması üzerinde yaratacağı etki önemli olacaktır. Ancak bu, kesinlikle son nokta değil. İleriye dönük bir vizyon, YZ'yi sadece bir araç olarak değil de aynı zamanda sağlık hizmetleri kuruluşlarının büyümesini ve karlılığını sürdüren bir stratejik ortak olarak da görmeyi gerektirir.

Unutulmamalıdır ki, pazarlama stratejilerinde öncelik her zaman yüksek kaliteli, hasta merkezli bakım sağlamak olmalıdır. YZ, bu hedefe ulaşmada bir katalizör olabilir; ancak, etik ve şeffaflık, veri gizliliği gibi temel değerlerden ödün verilmemelidir.

YZ'nin sağlık hizmetlerine yaptığı bu müdahale, yalnızca mevcut sağlık sistemlerini daha verimli hale getirmekle kalmayacak, aynı zamanda hastaların yaşam kalitesini artırmada önemli bir rol oynayacaktır. Sağlık sektörü, bu teknolojiyi etik ve şeffaf bir şekilde nasıl entegre edeceğine dair stratejik kararlar almalıdır. Bu nedenle, bu teknolojiye yapılan yatırımların, sadece finansal getiri sağlamakla kalmayıp, toplumun genel sağlığına da pozitif katkılar sunması beklenmektedir.

Kaynaklar: 

Bruce, G. (2023). CommonSpirit Health taps generative AI for marketing. https://www.beckershospitalreview.com/digital-marketing/commonspirit-health-taps-generative-ai-for-marketing.html

Cromwell, J. R., Harvey, J.F., Haase, J., & Gardner H. K. (2023). Discovering where ChatGPT can create value for your company. Harvard Business Review. https://hbr.org/2023/06/discovering-where-chatgpt-can-create-value-for-your-company

Goktas, P., & Taskin, D. (2023). ChatGPT: Sağlık hizmetleri pazarlamasında nasıl bir devrim beklemeliyiz? Harvard Business Review Türkiye. https://hbrturkiye.com/blog/chatgpt-saglik-hizmetleri-pazarlamasinda-nasil-bir-devrim-beklemeliyiz.

Goktas, P. (2023). Sağlığın geleceğine hazırlık: Yapay zekânın rolü (Yapay zekânın sağlıktaki geleceğine kısa bir bakış). Fütürist Bülten. https://aposto.com/i/sagligin-gelecegine-hazirlik-yapay-zekanin-rolu

Goktas, P. (2023). Sağlık sektöründe yapay zeka, etik ve hukuki düzenlemeler. Harvard Business Review Türkiye. https://hbrturkiye.com/blog/saglik-sektorunde-yapay-zeka-etik-ve-hukuki-duzenlemeler

Goktas, P. (2023). Yapay Zekâda Bütünsel Bakış: Şeffaflık, Etik Dengenin Rolü, Gerçekle İlişkilendirilmesi ve Ötesi: A Holistic Perspective on Artificial Intelligence: The Role of Transparency, Ethical Balance, Transition to Reality, and Beyond. Sağlık Bilimlerinde Yapay Zeka Dergisi (Journal of Artificial Intelligence in Health Sciences) ISSN: 2757-9646, 3(2), 1-2. https://jaihs.com/index.php/jaihs/article/view/54/y3i2_lte

Pifer, R. (2023). Microsoft’s Nuance integrates GPT-4 into medical scribe. https://www.healthcaredive.com/news/microsofts-nuance-gpt-4-medical-scribe/645534/

OpenAI. (2023). GPTs are GPTs: An early look at the labor market impact potential of large language models. https://openai.com/research/gpts-are-gpts   

Singhal, K., Azizi, S., Tu, T. et al. (2023). Large language models encode clinical knowledge. Nature 620, 172–180. https://doi.org/10.1038/s41586-023-06291-2

Sevgili Okuyucularımız,

Fütürist Bülten hakkındaki görüş ve önerilerinizi [email protected]'a e-posta atarak bizlere iletebilirsiniz.