Sanat Yapmak İçin Hangi Bilişsel Yetenekler Gerekli?

Analitik Felsefe Sanatı Tanımlıyor...
Sanat Yapmak İçin Hangi Bilişsel Yetenekler Gerekli?


Arthur Danto, her sanat eserinde vazgeçilmez olarak en az iki özelliğin olduğunu söyler, biçim ve anlam. "Sanat eserleri cisimleşmiş anlamlardır."

Sanat Nedir

Bu alandaki çalışmalarıyla bilinen başka bir sanat felsefecisi Noël Carroll ise, bir şeyin sanat eseri olabilmesi için bir dizi analitik önerme geliştirir:

"X bir sanat eseridir ancak ve ancak;

  1. X’in bir öznesi varsa
  2. X, bir tavır ya da bakış açısı ortaya koyuyorsa
  3. X’te retorik (genellikle metaforik) eksiltmeler varsa
  4. Bu eksiltme ve boşlukların doldurulması - yorumlanması konusunda izleyici katılımına gereksinim duyuyorsa
  5. X’i yorumlarken sanat tarihsel bağlama gereksinim duyuluyorsa"

Bunlardan ikincisi özellikle konumuz itibariyle dikkat çekici görünüyor; bir sanat eseri bakış açısı ve tavır ortaya koymalıdır.

O hâlde, aşağıdaki görselde yer alan Andy Warhol'un ünlü eserini ele alırsak, Warhol sabun kutularını eser olarak sergilediğinde dahi orada bu biçimlendirmenin görünüşe çıkarttığı, temsil ettiği bir anlam olduğunu söyleriz.  Her sanat eseri vazgeçilmez olarak imgeseldir ve temsilde görünüşe getirdiği en az bir anlam vardır. Bir eserin anlamı sanatçı, izleyici ve sanat eseri arasındaki üçgende dinamik bir şekilde oluşturulur.

Peki tüm bunların yapay zekâ sanatı açısından ne önemi var? Bu noktada artık sorumuz şu hâle gelir: Sanat üretimi zayıf yapay zekâ kapsamında işletilecek basit bilişsel beceriler arasında mıdır; yoksa sanat üretmek için bilinçli, düşünen, anlayan, içsel deneyim yaşayan güçlü bir yapay zekâya mı ihtiyacımız var? Elimizdeki sanat tanımlaması bizim için neleri şart kıldı? 

Sanat kuramcıları Danto ve Carroll'un referanslarıyla, yapay zekânın üretimlerine dönersek tüm bu imajların belirli bir niyetle, belirli bir tavırla, en az bir anlamla, farkında olunarak üretilip üretilmediğine karar vermemiz gerekir. 

Bu soruya günümüz itibariyle vereceğimiz yanıt, henüz bu düzeyde yüksek bilişsel beceriler gerçekleştiren bir yapay zekâya sahip olmadığımızdır. Nitekim fiziksel insan beyninin fenomenal bilince nasıl kaynaklık ettiği, öznel deneyim dediğimiz şeyin ne olduğu sorusunu da henüz tam olarak aydınlatamadık. Bu yüzden yapay bilinç simüle edilebilmiş değil. Bu yüzden "Yapay zekâ sanat eseri üretebilir mi?", "Düşünebilir mi?" ya da "Yapay bir bilinç mümkün mü?" gibi sorulara kesin olarak evet veya hayır yanıtını vermek için çok erken olduğunu düşünüyorum.

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

NEREDE YAYIMLANDI?

DilozofDilozof

BÜLTEN SAYISI

🤖 Yapay Zekânın Yansımaları: Sanatçı Kimdir?

Öznellik, tekillik, yaratıcılık, anlam ve bilinç gibi pek çok kavramı yeniden düşünmeye davet...

24 Mar 2021

tendercapital.com

YAZARLAR

Dilozof

Düşünürlerle düşünüyorum...

İLGİLİ OKUMALAR