Savaş Karşıtı Grafik Tasarım

Savaşın tarihçesi, araştırmalara ve kalıntılara göre 14.000 sene öncesine dayanıyor. Devletlerin oluşmaya başlaması ve düzenli orduların kurulmasıyla 5.000 sene önce global çapta savaşlar başlamış. İnsanlık tarihinin en kötü anlarından biri olan savaş; maalesef ki "medenileştiğimize" gerçekten inandığımız bu yüzyılda bile her an her yerde gerçekleşebiliyor.

Tarih boyunca tasarım, insanın bulunduğu her koşulda var olduğu gibi, savaş koşullarında da kendine bir iletişim aracı olarak yer buldu. Savaşı grafik tasarım ve illüstrasyon alanlarından ele alırken, savaş yanlısı propoganda aracı olarak kullanmasına odaklanmak yerine, farklı dönemlerde hizmet ettiği barışçıl ve savaş karşıtı örnekleri inceleyeceğiz.

1. Dünya Savaşı'na karşı protestolarda erkekler cephede olduğundan genellikle kadınlar başı çekmiş diyebiliriz. Savaş karşıtı protestolarda kadınlar bu dönemde kıyafetlerine dahil ettikleri kuşak ve şapkalar yardımıyla savaş karşıtı yazıları taşıdılar.

Bu yıkıcı savaştan sonra, bildiğimiz gibi barış çok uzun sürmedi ve 2. Dünya Savaşı başladı. Bu dönemde de savaş karşıtı protestolar devam etti; savaş sonrası dönemde bir de İngiltere'nin nükleer silahlara karşı savaşı başladı. 1958 yılında yapılacak olan büyük protesto yürüyüşü için sanatçı Gerald Holtom'a sembol tasarlama görevi verildi. Sanatçı, bugün barışı sembolize eden o meşhur tasarımını nükleer silahlara karşı tasarladı. Kısa sürede popüler olan sembol, artık herkes tarafından barış işareti olarak kullanılıyor.

^{University of Bradford, © The Commonweal Trustees, Geral Holtom, 1958}

Bu dönemde aktivist ve savaş karşıtlığıyla bilinen grafiker Seymour Chwast savaş karşıtı tasarımlarını yayımlamaya başladı. Kendisi 50'lerden günümüze savaş karşıtı grafik tasarımlarını devam ettiriyor.

_{Seymour Chwast, 1967}

_{Carol Summers, Kill for Peace, 1967}

Vietnam Savaşı’nın çıkmasıyla karşıt görüşteki tasarımcıların da sayısı arttı ve Chwast’e Tomi Ungarer de eşlik etmeye başladı.

_{Tomi Ungarer}

21. yüzyıla yaklaştıkça yazını yanı sıra tasarımlarda sembollerin ağırlık kazandığını, fotomontaj, kolaj ve farklı tekniklerin ve malzemelerin bir arada kullanıldığını görüyoruz.

Gücün, zanaat ve tasarım pratiği aracılığıyla nasıl somutlaştırılabileceğine dair ilginç örnekleri merak edenler için bir kitap önerim var: Making Trouble: Design and Material Activism (Designing in Dark Times), Otto von Busch, 2022