Savaş, Ukrayna'da çatlakları derinleştirdi

Ukrayna Devlet Başkanı Volodomir Zelenski, önümüzdeki ay ABD Başkanı Joe Biden'a bir "zafer planı" sunacağını açıkladı. Zelenski, planın başarısının ABD liderliğine bağlı olduğunu söyledi:

"Planın başarılı olup olmayacağını ABD Başkanı belirleyecek. Plan için gerekenleri bize verecekler mi ve biz bunları gerektiği şekilde kullanmakta serbest olacak mıyız?"

Zelenski, plan hakkında Kasım'da ABD Başkanlığı seçiminde aday olan Kamala Harris ve Donald Trump ile de görüşeceğini söyledi. 

Hava Kuvvetleri Komutanı değiştirildi

Zelenski, Ukrayna Hava Kuvvetleri'nin komutanı General Mykola Oleshchuk'u görevden aldı.

• Bir adım geriden: Ukrayna, aylarca süren uğraştan sonra geçen haftalarda Batılı müttefiklerinden F-16 savaş jetleri almayı başarmıştı. Jetlerden birinin geçen hafta düştüğü açıklandı. Batı istihbaratı, jetin düşme sebebinin "dost ateşi" olduğunu söylüyor. Oleschuk, ertesi gün görevinden alındı.

Karşılıklı hava saldırıları

Geçen hafta Rusya, Ukrayna'ya bugüne kadarki en büyük hava saldırılarından birini düzenlemiş, ülkenin enerji altyapısını hedef almıştı.

• Okuma önerisi: "Sabahı beklerken: Rusya hava saldırısında Lviv'den gözlemler" -Spektrum, Alp Akiş

Bu hafta sonu Ukrayna, Rusya'ya yönelik şimdiye kadarki en büyük insansız hava aracı saldırılarından birini düzenledi ancak Rusya hava savunması droneları etkisiz hâle getirdi. Rusya'nın hava saldırıları bu hafta da devam ediyor. Rusya'nın, Ukrayna'nın ikinci büyük şehri Harkiv'de sivil altyapıya düzenlediği saldırıda en az 41 kişinin yaralandığı belirtildi. 

Zelenski, bugün Poltava kentine düzenlenen bir hava saldırısında da 41 kişinin öldüğünü, yüzlerce kişinin yaralandığını açıkladı.

Ukrayna'nın doğusu ve batısı

Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinde kullandığı temel argüman, Doğu Ukrayna'daki bazı bölgelerin hem etnik hem de kültürel olarak Rus olması. Benim de Ukrayna'da görüştüğüm, politik spektrumun farklı uçlarından kişiler, bunun ülkede önemli bir ayrım noktası olduğunu kabul ediyor. Ancak kimileri, savaşın etkilerini hisseden ülkenin bu ayrımları aşıp Rusya'ya karşı kenetlendiğini söylerken, kimileri de Rusya'ya daha sıcak bakan Ukraynalılar'ın savaşla birlikte toplumun geri kalanından tamamen koptuğunu söylüyor.

Söz konusu kültürel farklılıkların başında dil geliyor diyebiliriz. Ukrayna'da hemen herkes Rusça da konuşuyor ancak Doğu Ukraynalılar anadili olarak Rusça'yı görüyor, Ukraynaca'yı değil.

Ülke genelinde dinlenen Rus müzik grupları da, Rusça edebiyat da artık Ukrayna'da talep görmüyor, hatta sakıncalı bulunuyor. Bu durumda, anadili Rusça olan Doğu Ukraynalılar'ın kabaca iki seçimi bulunuyor: kimliklerinin bu tarafını tamamen reddedip Ukraynalı kimliğini her boyutuyla benimsemek veya Ukrayna tarafından politik olarak baskılandığını hissettiği Rus kimliklerine dair Putin'in politik argümanlarını içselleştirmek.

'Kız kardeşim ve çocukluk arkadaşımla konuşmuyorum'

Andriy ile Lviv'de bir restoranda yemek yerken tanıştım. Gazeteci olduğumdan bahsettim, ertesi gün benimle buluşup konuşmayı kabul etti. Andriy, Ukranya'nın doğusunda, ülkenin en büyük ikinci şehri Harkiv'de doğup büyümüş. Ailesi, evde Rusça konuşuyormuş. Anne ve babası boşandıktan sonra bu evlilikten bir kız kardeşi olmuş. Bu kız kardeş, ailenin devamına göre Rusya'ya ve Putin'e daha sıcak bakıyormuş. Sonrasında da Rus bir savaş pilotuyla evlenen ablası, artık iyice Rus hissetmeye başlamış kendini.

Rusya'nın Ukrayna'yı işgali başladığında Harkiv'e de ciddi hava saldırıları düzenlendi, hâlâ da düzenleniyor. Saldırılar Andriy'nin eşi ve iki çocuğuyla yaşadığı bölgeyi hedef aldığında, Andriy ailesiyle bir metro durağına sığınıyor ancak annesi, yaşadığı evden çıkamayacak kadar yaşlı olduğundan evinde kalıyor. Andriy, annesine yardımcı olmak üzere eve uğradığı bir gün savaş uçaklarından düşen bombaların fotoğrafını kız kardeşine atıyor, Rusya'nın annesinin evini bombalamak üzere olduğunu söylüyor. Kız kardeşi ise şu cevabı veriyor:

"Onlar sizi bombalamıyor, özgürleştiriyor."

Andriy, ablasıyla bir daha konuşmadıklarını söyledi.

Benzer bir hikayeyi çocukluk arkadaşıyla da yaşamış. Yine kendisine göre daha Rusya yanlısı olan arkadaşıyla daha önce çok kez siyaset konusunda tartıştıklarını ancak arkadaşlıklarına bir şekilde devam ettiklerini söyledi. Sonrasında arkadaşı Rusya pasaportu alınca, Andriy "Asla kırmızı pasaportu olan biriyle arkadaş olamayacağını" söylüyor ancak arkadaşı bunların yalnızca siyasi farklılıklar olduğunu, arkadaş kalabilecekleri yanıtını veriyor. "Bu şekilde yapay arkadaşlar olmaya devam ettik" diyor Andriy bana. Öte yandan, arkadaşı ona Putin'in ne kadar harika bir lider olduğunu anlatmaya devam ediyor.

Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin an meselesi olarak görüldüğü günlerde Andriy, arkadaşına "her an Rusya memleketimizi, beraber büyüdüğümüz yeri işgal edebilir" diyor. Arkadaşıysa Putin'in asla böyle bir şey yapmayacağını söylüyor.

Andriy'nin, Kharkiv'in bombalanması esnasında ailesiyle metro durağına sığındığından bahsetmiştim. Bu şekilde yerin altında 3 gün geçirmişler; Andriy geceleri uyumuyor, etrafı kolaçan ediyormuş. Bir gece, soğuk betonda üşüyerek yatan çocuklarının fotoğrafını çekip arkadaşına "Putin gerçekten harika bir lider" mesajıyla yolluyor. Arkadaşı bu mesaja hiçbir zaman cevap vermiyor.