Sokak hayvanları için 'uyutma' önerisi tartışma yarattı: Yasa neyi öngörüyor?

AK Parti, hayati tehlike oluşturduğu gerekçesiyle sokak hayvanlarının özellikle de köpeklerin 30 gün içinde sahiplenilmemesi hâlinde “uyutularak” yani enjeksiyonla öldürülmesini öngören yasa teklifi için çalışma başlattı. Önümüzdeki günlerde Meclis'e sunulması beklenen teklif, şimdiden tartışma yarattı. Basına yansıyan haberlere göre, Erdoğan'ın talimatıyla harekete geçen parti kurmayları, son dönemde sokak köpeklerinin saldırılarından mağdur olan vatandaştan gelen talepler doğrultusunda "uyutulma" seçeneğini de Meclis'e taşıma kararı aldı. 

Nedir? AK Parti’nin hazırlığını sürdürdüğü yasa teklifine göre, belediyenin barınaklarında fotoğrafları çekilen başıboş hayvanlar, internet siteleri üzerinden ilan açılarak sahiplendirilmeye çalışılacak. 30 gün boyunca sahiplenilmeyen köpeklerse iğneyle ilaç verilerek uyutulacak. Sahiplendirilen hayvanlar çip takılarak Tarım Bakanlığı tarafından takip edilecek. Sahiplenen kişinin hayvanı yeniden sokağa bırakması hâlindeyse Hayvanları Koruma Kanunu’ndaki yaptırımlar uygulanacak.

• Bir adım geriden: 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu ile Türkiye’de hayvan hakları 2004’te yürürlüğe girmişti. Hayvanlara yönelik şiddet ve hayvanın can kabul edilmesi gerektiği bilinciyle ek bir düzenleme 2021 Temmuz’da geldi. Kanuna göre, kedi, köpek gibi evcil hayvanlara çip takılarak dijital kimlik sistemi getirilmiş, ev hayvanlarını terk edenlere yaptırım uygulanması öngörülmüştü.
• Sokak hayvanlarının kısırlaştırılarak popülasyonunun azaltılmasını öngören yasa, o dönemde sokak hayvanlarının uyutulması seçeneği, hayvan hakları derneklerinin, sivil toplumun ve kamuoyunun engeline takılmıştı.

AK Parti sözcüsü Ömer Çelik, konuya ilişkin açıklamasında "Adı üzerinde taslak. Bununla ilgili olarak toplumda birbirine zıt çeşitli talepler var. Önümüzdeki hafta veya daha sonraki hafta TBMM'ye gelmesi planlanıyor. Çalışma devam ediyor, henüz tamamlanmadı" ifadelerine yer verdi. 

Tepkiler

BBC Türkçe’den Ayşe Sayın’ın haberine göre tartışma, İYİ Parti’nin “sokak hayvanlarına ilişkin sorunların belirlenmesi ve yerel yönetimlerin sorumluluk alanlarının tespiti, alınacak önlemlerin belirlenmesi” için Meclis Araştırma Komisyonu kurulmasına ilişkin önergenin öncelikli gündeme alınması için verdiği grup önerisinin görüşmelerinde, Meclis gündemine taşındı. Grup önerisi üzerinde ilk söz alan İYİ Parti İstanbul Milletvekili Nimet Özdemir, ilgili kurum temsilcilerinden oluşan İl Hayvan Koruma Kurulları'nın görevini yerine getirmediğini ve bunun hesabının da sorulmadığını belirtti. 

• Diğer yandan: Muhalefet, uyutma seçeneğine karşı çıkarken, yerel yönetimler ve ilgili bakanlıkların işbirliği ile popülasyonu azaltmaya yönelik kısırlaştırma önleminin etkin uygulanmasını istedi.
• Görüşmelerin ardından, İYİ Parti’nin grup önerisi, AK Parti ve MHP oylarıyla reddedildi.

Türkiye Barolar Birliği (TBB), AK Parti'nin sokak hayvanlarının uyutulması maddesini de kapsayan yasa değişikliği teklifine tepki gösterdi. TBB'den yapılan yazılı açıklamaysa şöyle: 

"Bahsi geçen yasa teklifinin meclisten geçmesi hâlinde ülkemiz tarihinde görülmemiş bir hayvan katliamının yaşanacağı aşikardır. İddia edildiği gibi sokak hayvanları popülasyonu bir problem teşkil ediyorsa bu sorunun çözümü, yetkili tüm kurumların eş zamanlı olarak yürüteceği bir kısırlaştırma ve rehabilitasyon seferberliğidir. Belirtilen yöntemleri reddederek katliam ve tecritte ısrarcı olmak, aklı ve vicdanı reddetmektir."

📌 Bahçeşehir Üniversitesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı Başkanı ve Hayvan ve Doğa Hukuku Laboratuvarı Direktörü Serkan Köybaşı, Spektrum için kaleme aldığı yazısında, Hayvanları Koruma Kanunu'nu değiştirmenin çözüm olmayacağını, onun yerine yetkililerin tüm sokak köpeklerini tespit edip sağlıklı bir ortamda kısırlaştırması gerektiğini belirtti.