Sokak hayvanları, sosyal medyada nasıl tartışıldı?

Türkiye Avrupa Vakfı'nın Sahte Haberler ve Nefret Söylemi ile Mücadelede Erken Uyarı Sistemi Projesi (SAHNE) sokak hayvanlarına yönelik yeni yasanın getirileceği haberlerinin çıkmaya başladığı Mayıs 2024'ten beri sosyal medyada yaşanan tartışmaları izleyerek raporlaştırdı. Uygar Altınok tarafından hazırlanan rapora göre özellikle aşağıdaki tartışmalar halihazırda var olan toplumsal kutuplaşma hatlarını canlandırdı; yasayı destekleyenler ve karşı çıkanları sosyal medya üzerinden çokkatmanlı bir çatışma ortamına sürükledi:

• Barınaklara yerleştirme ve kısırlaştırma süreçlerini kapsayan mevcut yasanın uygulanmıyor oluşu,
• Muhalefet partilerinin kazanmış olduğu belediyelerin yeni yasa tasarısını uygulamayacaklarını açıklaması,
• Hayvanseverlerin protestoları,
• Yasanın geçmesini isteyenlerin başlattığı sosyal medya kampanyaları

İzlemenin yapıldığı 31 Mayıs - 29 Temmuz 2024 tarihleri arasında 1416 saatlik bir zaman diliminde, 27.416 kullanıcı tarafından toplamda 47.571 içerik üretildi. Bu içeriklerin %49,4'ünü retweetler, %46,6'sını ana tweetler ve %4'ünü alıntı tweetler oluşturdu.

Üretilen ayrımcı söylem ve nefret söylemi örnekleri Haziran ayı için 3 farklı alt kategoriye ayrıldı. Bu kategoriler İttapar, Kısırlaştırmak, Başıboş Köpek, Katliam ve Haber kategorileri oldu.

İttapar kategorisi %87,37'lik bir oran ile konu nezdinde en çok içerik üretilen kategori oldu. Bu başlık altında bulunan içerikler Çocuklar, Mama Lobisi, LGBT ve Feminist olmak üzere üç alt kategoriye ayrıldı. 

• İttapar anahtar kelimesi üretilen içerikler, büyük oranda hakaret olarak kullanıldı; bir akıl sağlığı sorunu, insana değer vermeme veya insanlardan nefret etme belirtisi olarak kavramsallaştırıldı. 

Çocuklar alt kategorisi İttapar başlığı altındaki içeriklerin %75,57'sini oluşturdu. Bu başlık altındaki içerikler sokak hayvanları yasasının çocukları korumak için olduğunu iddia ederken eşzamanlı bir şekilde ittapar kelimesi, yasaya karşı çıkanlara yönelik bir hakaret olarak “çocukların güvenliğini düşünmemek veya hiçe saymak” ithamı ile birlikte kullanıldı. 

Mama Lobisi alt kategorisi ittapar başlığının altındaki içeriklerin %17,54'ünü oluşturdu. Burada yazılanlara göre hayvan maması üreticilerinin güdümündeki kişilerin, sokak hayvanlarının sokaklarda kalmasını istediği ve böylelikle mama satışlarının devamını garanti altına almak istedikleri iddia edildi.

LGBT ve Feministler, ittapar kategorisinin altında en çok içerik üretilen alt başlıklardan oldu. Feministler %4,39 ile, LGBT başlığı ise %2,51'i ile öne çıktı. Sokak hayvanlarının yaşam hakkını savunan kişiler, ittapar ve feminist veya ittapar ve LGBTQİ+ birey olarak yaftalanıp ayrımcı söylemlerle hakarete uğradı.

Kısırlaştırmak kategorisi ana-kategoriler arasında içerik hacmi olarak ikinci sırada yer aldı. Üretilen içeriğin %3,71'ine tekabül eden bu kategori altında bulunan içerikler, sahipsiz hayvanların uyutulması yerine barınaklara alınıp kısırlaştırılmasını salık veren içeriklerden oluştu. 

Başıboş Köpek kategorisi altında bulunan içerikler Kısırlaştırma kategorisinin aksine “sahipsiz hayvan” yerine başıboş köpek ifadesini kullandı. Başıboş kategorisi %3,35'lik oranla üretilen içerikler arasında üçüncü sırada yer aldı. Bu kategori altında bulunan içerikler başta sahipsiz köpekler olmak üzere “başıboş” hayvanları bir sorun olarak nitelendirdi. 

Özellikle güvenlik sorunu olarak kavramsallaştırılan “başıboşluk” Katliam kategorisi toplam üretilen içeriğin %2,95'ini oluşturdu. Bu kategori altında bulunan içerikler Temmuz sonu itibarıyla Meclis'te onaylanan yasa tasarısını bir katliam yasası olarak kavramsallaştırdı ve eleştirdi. 

Haber kategorisi izleme boyunca üretilen içeriklerin hangilerinin medya kurumları tarafından haberleşirilen içerikler olduğunu göstermek için eklendi. Toplam içeriğin %2,5'i yasa tasarısı hakkında haberler, köşe yazıları veya kulis bilgilerinden oluştu.

^{* Bu içerik Avrupa Birliğinin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliğinin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.}