Sosyal ol, güvende ol!

1. Gizlilik politikalarını anlamak & gizlilik ayarlarını düzenlemek

Bir sosyal medya hesabı oluşturmadan önce ilk olarak o platformun gizlilik politikasını dikkatlice okumalı ve anlamalısınız. Yaptığınız okuma ile aslında platformun hangi bilgilerinizin ne kadarını kullanacağı hakkında fikir sahibi olacaksınız. Eğer fikir sahibi olursanız gizliliğinizi korumanız kolaylaşır. Çünkü gizlilik ayarlarını platformun gizlilik politikasına paralel şekilde düzenleyerek maksimum koruma sağlayabilirsiniz. Yine de gizlilik politikası sizi ikna etmemişse, gizliliğiniz için endişeleniyorsanız o platformda hesap açmamanızda fayda var.

Diğer yandan sosyal medya platformlarında varsayılan gizlilik ayarlarının çoğunun, bilgilerimizin üçüncü taraf çevrimiçi kullanıcılarla paylaşılmasına izin verdiği bir gerçektir. Daha güvenli sosyal medya kullanımı için varsayılan gizlilik ayarlarınızı kontrol etmeyi ve izinleri sınırlı hale getirmeyi unutmayın. Böylelikle sosyal medya platformunun bilginiz dışında diğer kullanıcılarla paylaşılabileceği bilgi miktarını sınırlamış olacaksınız.

Telefonunuza bir uygulama indirdikten sonra muhtemelen ki uygulama sizden konumunuz, rehberiniz, fotoğraflarınız ve/veya diğer bilgilerinize erişim isteyecektir. Bu izinleri verirken, uygulamanın hangi verilerinize erişmek istediğini gözden geçirin ve gerekli olmadığını düşündüğünüz erişimlere izin vermeyin. Bu şekilde okuyup anladığınız gizlilik politikasından hareketle bilgilerinizi korumak adına gizlilik ayarlarını kullanmak suretiyle güvende olacaksınız. Gerçekten de profilinizde takipçileriniz ve platform ile paylaştığınız bilgilere dikkat etmeniz gerekiyor, kimliğinizi belirleyebilecek bilgileri paylaşmaktan kaçının. Aksi halde birçok sorunla karşılaşmanız mümkün. Bitirmeden: sosyal medya hesabınızı ‘‘gizli hesap’’ segmentine almayı unutmayın. Böylece tanımadığınız, güvenmediğiniz ve istemediğiniz üçüncü kişilerin bilgilerinize ulaşması daha zor olacak.

2. Güçlü parolalar oluşturmak

Seçilecek parolanın en az 8 karakterden oluşması, büyük ve küçük harflerin bir arada kullanılması, harflerin yanı sıra rakam ve “?,@,^,+,-” gibi özel karakterler içermesi parolanızın güçlü olmasını sağlar. Örneğin “zvRq*382” şeklindeki bir parolanın kırılması çok uzun bir zaman gerektirecek ve kırılması güç olacak. Üyeliğinizin bulunduğu platformlarda farklı parolalar kullanmanız çok önemli. Şayet parolanızın kötü niyetli kişiler tarafından ele geçirilmesi halinde tüm hesaplarınızı birden kaybetme tehlikesi ile karşı karşıya kalabilirsiniz. Bu sebeple parola oluştururken karşınıza çıkan ‘‘güçlü parola oluşturun’’ uyarısını dikkate almanızı öneririz.

3. İki/ Çok faktörlü kimlik doğrulama

İki faktörlü kimlik doğrulama (2FactorAuthentication/2FA), internet ortamında geniş çapta kullanılan bir güvenlik prosedürüdür. Oturum açarken ve sosyal medya gibi çevrimiçi hizmetleri kullanırken gerçekten iddia ettiğiniz kişi olduğunuzu ‘‘iki kez kontrol etmenin’’ bir yolunu sağlar. Bu yolla da kullanıcıların farklı online platformlarda güvende kalmalarını hedefler. Giriş yapmak istediğiniz uygulama veya hesap (örneğin, banka kartı hesap bilgileriniz) için mail adresinize ya da telefonunuza kod gönderilir. İşlemlere devam edebilmek için bu koda gerek duyulur. Bu sayede parolanız kötü niyetli kişilerin eline geçmiş olsa dahi, bu koda erişemeyeceklerinden işleme devam edemezler, hesaplarınıza erişemezler. Böylece hesabınızı kullanmak isteyenler iki kapıdan geçmek zorunda kalacak. İlkini aşsalar bile ikinciyi aşmaları çok zor olacak. İki faktörlü kimlik doğrulama sizi kötü niyetli pek çok saldırıdan koruyabilir. Hesap ayarlarından iki faktörlü kimlik doğrulamayı seçmeyi unutmayın, hesabınızı ve bilgilerinizi koruyun.

4. Güncellemeleri takip etmek

Sosyal medya platformları sık sık güvenlik açığı yaratmaya meydan veren ortamlardır. Bu nedenle, sosyal medya platformları düzenli olarak güvenlik açıklarını tespit eder ve bunları güncellemeler aracılığıyla düzeltir. Bu sayede de kötü niyetli kişilerin platforma dolayısıyla da bizlerin verilerine saldırması engellenmeye çalışılır. Diğer yandan yapılan güncellemeler ile kullanıcılara yeni güvenlik özellikleri de sunulur, sosyal medya platformuna zararlı yazılımların bulaşması engellenir. Tüm bu nedenlerle, sosyal medyada güvende kalmanın en önemli adımlarından biri de güncellemeleri takip etmek olarak karşımıza çıkar.

5. Tarayıcı güvenliği

Şirketlerin ve web sitelerinin çevrimiçi attığınız her adımı izleyebileceğini biliyor muydunuz? Artık biliyorsunuz. Tıkladığınız reklamlar, giriş yaptığınız siteler, açık tuttuğunuz web sitesi konumunuz ve internet üzerinde gerçekleştirdiğiniz diğer eylemler başkalarına tarama alışkanlıklarınız ve daha fazlası hakkında bilgi verir. Hakkınızda toplanan bu veriler ise özellikle de reklam verenlerin nasıl bir kişi olduğunuzu belirlemeleri için ihtiyaç duydukları tüm verileri sağlıyor olur. Örneğin, kendinize güzel bir spor ayakkabı almak istediniz ve bunun için de her zaman alışveriş yaptığınız “shoesLand” sitesine girdiniz. Bir model seçtiniz ve online olarak satın aldınız veyahut hiçbir modeli beğenmeyerek siteyi kapattınız. Ancak reklam verenler için bu arayışınız son bulmaz, tarayıcınızı bir dahaki açışınızda, daha farklı bir konuda arama yapsanız dahi başkaca ayakkabı sitelerinin reklamlarını yanlarda görüyor olursunuz. Artık başkaları tarafından “ayakkabı satın almaya meyilli bir kişi” olarak profiliniz oluşturulmuştur. Bunda ne var, reklamlar beni rahatsız etmez diyebilirsiniz. Ancak dikkatinizi çekeriz ki bu yalnızca basit bir örnek, tarayıcı üzerinde yaptığınız arama daha farklı bir konuda da olabilirdi.

Peki ya bu durumda kendimizi nasıl koruyacağız? Öncelikle güncel ve güvenli bir tarayıcı kullanmanız önemli. Popüler tarayıcılar genellikle bir güvenlik açığı oluşması halinde bunu ivedilikle kapatır ve güncel güvenlik önlemleri sunar. İkinci olarak, tarayıcınıza güvenlik eklentileri ekleyebilirsiniz. Örneğin reklam engelleme, kötü amaçlı yazılım tespiti, gizlilik koruması gibi eklentiler mevcuttur, bunlar hakkında bilgi sahibi olmanızı öneririz.

6. Bağlantılara tıklamadan önce güvenilirliğini kontrol etmek

E-posta adresinize ve sosyal medya hesabınızın mesaj kutusuna gönderilen bağlantılara tıklamadan önce gönderen e-postanın/sosyal medya hesabının doğruluğunu denetleyin. Saldırganlar, tarafınıza gönderilen bağlantı aracılığı ile sisteminize sızmaya çalışabilir. Buna “phishing”; Türkçe ifadeyle “oltalama” denir. Kendinizi oltalama yoluyla dolandırılmaktan korumak için atmanız gereken adımları şöyle sıralayabiliriz:

Tanımadığınız kişilerden gelen arkadaşlık isteklerini kabul etmeyin.

Kişisel bilgilerinizi isteyen bağlantılara tıklamayın. Saygın sosyal medya platformlarının kullanıcılarından, kişisel bilgilerini güncellemek için asla bir bağlantıya tıklamasını istemeyeceği aklınızın bir kenarında bulunsun.

Farklı hesaplarınızın giriş bilgileri de farklı olsun. Hesabınız bulunan her site için benzersiz bir kullanıcı adı ve şifre kullanmak, kimlik avı dolandırıcılığının yaygın olduğu bu sosyal medya ortamında sizi daha güvende tutar.

Kişisel bilgilerinizi yalnızca güvenli web sitesine girin. Güvenli bir sitenin URL’si “https” ile başlar, buradaki ‘s’ güvenli anlamına gelir.

Anti-virüs yazılımı kurmak, bilgisayarınızdaki tehditlerin tespit edilmesine ve yetkisiz kullanıcıların erişiminin engellenmesine yardımcı olacak bir diğer adımdır.

7. Bilinçli paylaşımlarda bulunmak 

Kendiniz ve/veya sevdiklerinizle ilgili herhangi bir bilgi, görüntü ya da ses kaydı paylaşmadan önce iki kez düşünün! Elbette sosyal medya, ağınızdaki kişiler ile fotoğraf, video, konum, sözlü içerik paylaşmanıza imkan verir. Fakat bu sosyal medya hareketleri aynı zamanda bazı riskleri de barındırır. Örneğin, karne günü okul bahçesinde elinde karnesi ile çocuğunuzun fotoğrafını çektiniz ve bu güzel günü sosyal medya hesabınızdan paylaştınız. Lakin arka planda okulun isminin yer alıyor olması, karne üzerindeki T.C. kimlik bilgilerinin seçilebilir olması çocuğunuz hakkında başkalarına gereğinden fazla bilgi verir. Ya da bulunduğunuz yeri fotoğraflarla duyurmak sizi, sevdiklerinizi veya evinizi siber suçlular için cazip bir hedef haline getirebilir. Hepimizin çokça yaptığı bir paylaşım daha: Tatil fotoğrafları. Tatildeyken fotoğraf paylaşmak eğlenceli olabilir, ancak bu fotoğraflar herkese evden uzakta olduğunuz konusunda ipucu verir.

Özetleyecek olursak; sosyal medyada olabildiğince kişisel bilgi içeren paylaşım yapmaktan kaçınmanız gerekiyor. Doğum gününüz, ad-soyad ve göbek adınız, ikamet adresiniz, beğenileriniz, biyometrik verileriniz, sağlık verilerinize ve hatta kredi kartı/alışveriş bilgileriniz… Paylaşımlarınızı bilinçli yapmadığınız takdirde farkında olmadan bu bilgileri tüm dünyaya ilan etmiş olursunuz. Bu sebeple size zararsız görünüyor olsa da bu tür bilgilere ulaşmayı kolaylaştıracak paylaşımlarda bulunmaktan kaçınmanızı tavsiye ederiz. Aksi halde kimlik hırsızlığından banka kartı dolandırıcılığına kadar birçok sorunla karşılaşmanız mümkün.

8. Hesabımıza giriş yaptığımız farklı cihazlardan çıkış yapmayı unutmamak

Tanınmayan cihazlarda ve tarayıcılarda oturumu kapatmaya zorlayın. Facebook, Instagram, Pinterest ve LinkedIn dahil olmak üzere birçok sosyal ağ platformu, dünya çapında aktif hesap girişlerini görmenizi sağlar. Böylelikle hesabınızın açık olduğu cihazları kolaylıkla görüntüleyebilir ve eğer tanımadığınız bir cihazda hesabınız açık ise onu kolaylıkla kapatabilirsiniz. İnternet kafede, okulda, işyerinde bulunan cihazlar gibi birçok kişinin erişiminin olduğu cihazlarda hesabınızı aktive ettikten sonra, çıkış yapmayı da unutmayın!

9. Halka açık WI-FI kullanımından kaçınmak

Bir değişiklik istediniz ve ofise gitmek yerine bugün güzel bir kafede çalışma kararı aldınız. Kafenin WI-FI ağına bağlanarak bilgisayarınız veya telefonunuz üzerinden hesaplarınızı açmaya başladınız. Peki bu güvenli mi? Hiç düşündünüz mü? Cevabımız, ne yazık ki olumsuz. Bilgisayar korsanlarının bağlantınızı kesmesi ve tüm verilerinizi toplaması şaşırtıcı derecede kolaydır. Halka açık WI-FI’lar ise bunu kolay kılan yollarından biri. Bu nedenle halka açık WI-FI kullanımından kaçınmanızı tavsiye ederiz. Bunun yerine, telefonunuzda özel bir hotspot kullanabilirsiniz. WI-FI kullanmanız gerekiyor ise, gönderdiğiniz verileri karıştıran ve konumunuzu izlenemez hale getiren bir VPN kullanmayı düşünebilirsiniz.

10. Güvenlik uyarısı maillerine/ bildirimlerine dikkat etmek

Birçok sosyal medya platformu hesap oluştururken bizlerden e-posta bilgisi talep eder. Bunun altında yatan en önemli nedenlerden biri de hesabınıza yönelmiş bir saldırı bulunması halinde, derhal size bildirim gönderilerek yapılacak işlem için sizden teyit alınmaya çalışılmasıdır. Böyle durumlara karşı temkinli olmak için e-posta bildirimlerine izin verin ve güvenlik uyarısı içeren e-posta geldiği takdirde de bunu dikkate alın.

11. Ağımıza dahil ettiğimiz bağlantı/ arkadaşlık isteklerini kabul etmede seçici ve dikkatli olmak

Sosyal medya, başkaları ile arkadaşlık/ bağlantı kurabileceğimiz bir mecra olsa bile; bu durum, tanımadığımız kişileri ağımıza dahil etme zorunluluğumuz bulunduğu anlamına gelmez. Arkadaşlık isteklerini kabul ederken veya arkadaşlarınızı ya da bağlantılarınızı takip ederken dikkatli olmanızda yarar var. Herhangi bir takip veya arkadaşlık isteğini kabul etmeden önce, kişi hakkında araştırma yapın ve kim olduklarını, ne yaptıklarını ve ne tür içerikler paylaştıklarını anlayın. Bu şekilde ulaştığınız bilgiler kişinin gerçek bir kimliğinin bulunup bulunmadığı, kötü bir niyete sahip olup olmadığı ve en önemlisi sizin için bir tehdit oluşturup oluşturmadığı noktasında fikir sahibi olmanızı sağlar. Hoşunuza gitmeyecek durumlar ile karşılaşmaktan imtina etmek veya doğrudan kendinizi spam hesaplardan ve istenmeyen takipçilerden/etkileşimlerden korumak için, engelleme işlevini kullanmaktan da asla çekinmeyin. Çünkü günümüz dijital dünyasında tehdidin nereden geleceğini ne yazık ki öngeremeyiz.

Şimdi sizleri sosyal medya hesap ayarlarınızı gözden geçirmeye davet ediyoruz. Sadece 15 dakikanızı ayırarak gizliliğinizi korumanız mümkün. Seçim sizin…Sosyal olun, güvende olun!

^{Bu yazı Verini Koru gönüllüleri Beril Güçlü ve Ömer Batuhan Uçmak tarafından hazırlanarak, 24.07.2023 tarihli bültenimizde yayınlanmıştır.}