Stoltenberg koltuğu devretti: NATO'da Mark Rutte dönemi

Hollanda Başbakanı Mark Rutte, Çarşamba günü NATO'nun yeni genel sekreteri olarak resmen atandı. 32 müttefik ülkenin daimi temsilcileri, Rutte’nin atanmasını oybirliğiyle onadı. Rutte’nin 9-11 Temmuz tarihlerinde yapılacak NATO Liderler Zirvesi'nde yeni genel sekreter olarak tanıtılması ve resmî onay sürecinin tamamlanmasının ardından 1 Ekim 2024'te göreve başlaması bekleniyor. Böylelikle Rutte, bugüne kadar NATO'nun başına geçen dördüncü Hollandalı isim oldu.

• 2014’ten bu yana NATO Genel Sekreteri olarak görev yapan ve görev süresi iki kere uzatılan Norveçli Jens Stoltenberg, "NATO'yu emin ellere bırakıyorum" açıklamasında bulundu.

Bir adım geriden: NATO Genel Sekreterliği yarışında Rutte'nin tek rakibi Romanya Cumhurbaşkanı Klaus Iohannis, geçen hafta adaylıktan çekildiğini duyurmuştu.

Perspektif: Yeni Genel Sekreter Rutte, Batılı devletlerin Ukrayna savaşına çekilebileceğine dair endişelerin arttığı, İttifak ve Avrupa'ya şüpheyle bakan Donald Trump'ın Kasım ayında yeniden başkanlık koltuğuna oturması beklenen kritik bir dönemde görev yapacak. 

• Siyasi analistler, Rutte'nin Trump'ı ilk başkanlık döneminden tanıdığına ve şaşırtıcı şekilde iyi bir ilişkisi olduğuna dikkat çekiyor.

^{Mark Rutte ve Cumhurbaşkanı Erdoğan}

Destek süreci

• Görev süresi Ekim 2024’e kadar bir yıl uzatılan Stoltenberg’in yerine geçecek ismin, ittifakın 75. kuruluş yıldönümü olan 4 Nisan’da açıklanması bekleniyordu, ancak Türkiye, Macaristan, Romanya ve Slovakya’nın Rutte konusundaki tavrının netleşmemesi nedeniyle, bu kararın açıklanması 9–11 Temmuz’daki zirveye bırakıldı.
• ABD, Birleşik Krallık, Fransa ve Almanya'nın desteğini alan Rutte, çekimser olan Türkiye'nin desteğini Nisan ayında İstanbul'a yaptığı ziyaretle almıştı. Türkiye, Rutte’ye desteğini en son açıklayan ülkeler arasındaydı. Türkiye ile birlikte NATO’nun 32 üyesinden 29’u, Rutte’nin genel sekreterliğine onay vermiş oldu. 
• Slovakya ve Romanya'nın da destek vermesinin ardından Macaristan Başbakanı Viktor Orbán da Rutte'ye olan itirazından geçen hafta vazgeçti.

Türkiye ziyaretinin detayları

• Rutte, Nisan ayındaki İstanbul ziyaretinde, NATO'nun güney kanadının Türkiye'ye ve liderliğine ihtiyacı olduğunu vurgulayarak, Ankara'yı "jeopolitik olarak nüfuz sahibi aktör" olarak tanımlamıştı. 
• Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan "Dostum" diye bahseden Rutte, görüşmenin olumlu geçtiğini vurgulamıştı. Görüşmesi sonrası Rutte'ye "İyi şanslar"  dileyen Erdoğan, somut bir görüş açıklamamıştı. 
• Türkiye ne bekliyor? Türkiye, görüşme öncesinde yeni genel sekreterden terörle mücadele konusundaki hassasiyetlerinin dikkate alınmasını ve ittifak içinde Yunanistan-Kıbrıs ilişkileri konusunda tarafsızlık sergilemesini istediğini belirtmişti.

Rutte kimdir? 

• Hollanda Başbakanı Mark Rutte 1967’de Lahey’de dünyaya geldi. Siyasi kariyerine 90’lı yıllarda adım atan Rutte, 1948'de kurulan Özgürlük ve Demokrasi için Halk Partisi’nin (VVD) uzun yıllar boyunca başkanlığını yaptı. 14 Ekim 2010’dan bu yana da Başbakanlık görevini yürütüyor. Rutte, Hollanda tarihinde en uzun süre Başbakanlık koltuğunda oturan siyasetçi
• Rutte başkanlığındaki 4. koalisyon hükümeti, yeni iltica ve göç planı konusundaki anlaşmazlık nedeniyle 7 Temmuz 2023’te düşmüştü. Bunun ardından Rutte aktif siyasete veda ettiğini belirterek, VVD liderliğinden istifa ettiğini duyurdu ve parti liderliğini Dilan Yeşilgöz’e devretti. Rutte, yeni hükümet kurulana kadar Başbakanlık görevine devam ediyor.