Trump'a suikast girişimi ne anlama geliyor?
SpektrumHer perşembe yerel ve ulusal politikadan en kritik meseleleri ele alarak derinlemesine inceliyor, bağımsız bir tutumla alanında uzman akademisyenlere mikrofon uzatıyoruz.
ABD'de eski Başkan ve yeni Başkan Adayı Donald Trump'ı hedef alan suikast girişimi farklı politik eksenlerde değerlendiriliyor. Özellikle Elon Musk'ın parçası olduğu bir grup muhafazakar kanaat önderi, Trump'ın "sistem" tarafından bilerek yeterince korunmadığını ve hatta hedef gösterildiğini iddia ediyor. Öte yandan, şüphelinin Ukrayna'yı fanatiklik derecesinde destekleyen paylaşımlarının ve cepheye yabancı asker gönderme girişimlerine dair tanıklıkların, Moskova tarafından bir propaganda aracı olarak kullanılacağı tahmin ediliyor.
Ne olmuştu? ABD Federal Soruşturma Bürosu (FBI) Cumhuriyetçi Parti'nin başkan adayı Donald Trump'ın Florida'daki bir golf sahasında olduğu sırada "yakınlarından" ateş açılmasının "suikast girişimi" olabileceğini ve olayla ilgili Ryan Wesley Routh isimli bir kişinin gözaltına alınıp yasa dışı silah bulundurmakla suçlandığını açıkladı.
- Yetkililer, bir Gizli Servis ajanının çalılıkların içinden çıkan bir tüfek namlusu farketmesiyle girişimin önüne geçildiğini ve silahın ateşlenmediğini belirtti.
Ayrıntılar: Olay yerinden arabayla kaçan şüpheli, görgü tanıklarının yardımıyla bulundu ve gözaltına alındı. Şüphelinin görüldüğü çalılıktan dürbünlü bir SKS tipi tüfek, iki sırt çantası ve bir GoPro kamera ele geçirildi.
Bir adım geriden: Trump, 13 Temmuz'da Pennsylvania eyaletinde yaptığı seçim mitingi sırasında düzenlenen suikast girişiminden sağ kurtulmuş, ancak izleyicilerden bir kişi ölmüş ve iki kişi de yaralanmıştı.
Şüpheli hakkında neler biliniyor?
58 yaşındaki eski inşaat işçisi Ryan Wesley Routh'un sosyal medya hesapları incelendiğinde öne çıkan özelliği Ukrayna'nın güçlü bir destekçisi olması. Routh'un Ukrayna'ya gidecek yabancı savaşçıları örgütlemeye çalıştığı, özellikle de Taliban'dan kaçan Afgan askerleri ve gönüllüleri Ukrayna'ya göndermek için uğraştığı biliniyor. Ukrayna'nın Uluslararası Lejyonu, Routh'un orduya katılma talebini geçmiş çatışma tecrübesi bulunmadığı için reddettiklerini ve kendisiyle herhangi bir bağları olmadığını belirtiyor.
Routh'un sosyal medyasında Tayvan'ı ve Filistin'i destekleyen ve Çin karşıtı paylaşımlar bulunuyor. ABD siyaseti konusunda ise 2020 yılındaki bir paylaşımında, 2016 seçiminde Trump'a oy verdiğini ama "gittiğini gördüğünde mutlu olacağını" söylüyor.
- Routh'un 2019 ve 2020 yıllarında Demokratlar'a ufak bağışlarda bulunduğu ve arabasının arkasında bir "Biden-Harris" çıkartması olduğu belirtiliyor.
Routh, 2023 yılında kendi bastığı bir kitap yazmış ve bu kitapta "Ukrayna hakkındaki çabalarının en ufak bir takdir görmediğini" belirtmiş. Kitapta ayrıca İranlı yetkililerin "Trump'ı öldürmekte serbest oldukları" ifadesi geçiyor.
Routh'un sık sık iletişime geçtiği Ukrayna ile ilgili kurumlarda çalışan kişiler, onun her konuya müdahil olmak istediğini ve bir pozisyonu varmışçasına davrandığını söylüyorlar.
Yankılar ve tepkiler
ABD'li siyasetçiler ve dünya liderleri suikast girişimini kınadı. Ukrayna Devlet Başkanı Zelensky de kınama mesajı yayınlayanlar arasındaydı.
Neden önemli? Çünkü uzmanlara göre şüphelinin Ukrayna'ya gösterdiği destek nedeniyle Rusya'nın bu suikast girişiminin arkasında Kiev'in olduğunu iddia etme olasılığı yüksek. Rusya Devlet Başkanı Putin, Ukrayna'ya direkt destek sağlama konusunda Kamala Harris kadar istekli olmayan Trump'ı öldürme komplosunun Ukrayna'nın lehine olduğu, Kiev'in Harris'i seçtirmek için çalıştığını öne sürebilir.
İç politikada ise gözler Demokratlar'a çevrilmiş durumda. Biden ve Harris saldırıyı kınadılar ve Trump, Biden'ın ona telefon edip geçmiş olsun dediğini aktardı. Buna karşın Trump, saldırıdan dolayı Demokratlar'ın kendisine karşı kullandığı dili ve "kişisel saldırılar" olarak nitelendirdiği söylemleri sorumlu tutuyor.
Bunların haricinde X'in ve Tesla'nın patronu, dünyanın en zengin insanı Elon Musk'ın da içinde olduğu ve aşırı sağın da desteklediği komplo teorilerine yatkın kişiler, bu suikast girişiminin arkasında "sistem"in olduğunu söylüyorlar. Buna "müesses nizam" veya "derin devlet" de diyenler var. Trump'ın başkan seçilmesi hâlinde kuracağı "hükümet verimlilik komisyonu"nun başına getireceğini söylediği Musk, suikast girişiminin ardından "Acaba neden kimse Biden/Kamala'yı öldürmeye çalışmıyor" şeklinde bir paylaşım yaptı.
- Beyaz Saray, Musk'ın paylaşımını kınadı; Gizli Servis de paylaşımdan haberdar olduklarını açıkladı. Musk, tepkilerin ardından paylaşımını sildi ve "Arkadaşlarıma bir şey söylediğimde gülmeleri, o şeyi buraya yazınca da komik olacağı anlamına gelmiyor, dersimi aldım" diye bir paylaşım daha yaptı.
Okuma önerisi: "Political violence becomes America's new norm - but is still shocking" | BBC News, Anthony Zurcher
Kaydet
Okuma listesine ekle
Paylaş
SpektrumHer perşembe yerel ve ulusal politikadan en kritik meseleleri ele alarak derinlemesine inceliyor, bağımsız bir tutumla alanında uzman akademisyenlere mikrofon uzatıyoruz.
NEREDE YAYIMLANDI?
İlk saldırının üzerinden 24 saat geçmeden, Hizbullah'ın kullandığı el telsizleri de patlatıldı. Instagram, 18 yaşın altındaki kullanıcı hesaplarına bir dizi kısıtlama getiriyor.
18 Eyl 2024
YAZARLAR
İLGİLİ OKUMALAR
BirGün muhabiri Ebru Çelik'in "figüran" haberi, gazetecilikte kimlik gizleyerek haber yapma yöntemini yeniden gündeme taşıdı. Peki bu yöntemin kökleri nereye uzanıyor, etik sınırı nerede başlıyor ve kamu yararı bu tartışmanın neresinde duruyor?
Çin’in siyasi partiler, düşünce kuruluşları ve yayıncılık faaliyetleri üzerinden Türkiye’de kurduğu ilişki ağı genişlerken, bu hattın yeni merkezlerinden biri DÜNYA-MER oldu. Merkezin Başkanı Prof. Dr. Semih Koray, Aposto’ya yaptığı açıklamalarda DÜNYA-MER’in Çin’in Küresel Medeniyet Girişimi’yle kesişen hedeflerini, güvenlik konferanslarını neden öne aldıklarını ve “yeni bir medeniyetin Asya’dan yükseldiği” tezini anlattı.
ABD yönetimi geniş çaplı bir İran işgaline hazırlanıldığı iddialarını doğrulamıyor. Ancak Hürmüz Boğazı’ndaki geçişi güvenceye almak, stratejik adaları veya askerî altyapıyı hedef almak amacıyla sınırlı kara operasyonları ihtimali gündemde kalmayı sürdürüyor. Başkan Yardımcısı JD Vance ise rejim değişikliğine ve uzun süreli savaşa karşı çıkarken, gerektiğinde sınırlı askerî güç kullanılmasını ve diplomasinin açık tutulmasını savunuyor.
Yeni Parti kurucularından Utku Çakırözer ve Burhanettin Bulut’un Aposto’ya verdiği bilgilere göre, ilk olağan kurultayın Ekim sonu ile Kasım başı arasında yapılması planlanıyor. Kurultayda yalnızca yönetim organları değil, parti programı ve tüzüğüne ilişkin son düzenlemeler de ele alınacak. Kurultayın ardından ise Yeni Parti odağını tamamen seçim hazırlıklarına çevirecek. Önümüzdeki üç aylık süreçte örgütlenme çalışmalarına ağırlık verilecek.
Mutlak butlan kararıyla Kemal Kılıçdaroğlu’nun CHP yönetimine dönmesi, Özgür Özel ve arkadaşlarının Yeni Parti’yi kurmasıyla sonuçlandı. Ankara kulislerinde şimdi Yargıtay’ın kararı kaldırıp kaldırmayacağı, milletvekillerinin dokunulmazlıklarının gündeme gelip gelmeyeceği ve CHP’de yeni bir kurultay sürecinin başlayıp başlamayacağı tartışılıyor. Yeni Parti yönetimi ise butlan kararı kaldırılsa bile CHP’ye dönmeme ve seçime kendi çatısı altında girme eğiliminde.
