Türkiye, BRICS'e başvurdu iddiası: Dışişleri açıklama yapmadı

Bloomberg’in haberine göre Türkiye, gelişmekte olan ülkelerden oluşan BRICS’e üye olmak için resmî başvurusunu yaptı. Kaynaklar, Türkiye’nin attığı bu adımın hem Avrupa Birliği (AB) ile ilişkiler hem de diğer NATO ülkeleri ile yaşanan anlaşmazlıklar sonucu BRICS’e ilgisinin artmasıyla ilgili olduğunu söyledi. Dışişleri Bakanlığı ve Cumhurbaşkanlığı ise konuya ilişkin açıklama yapmadı.

• BRICS’in genişleme kararı, 22-24 Ekim tarihlerinde Rusya’nın Kazan kentinde yapılacak zirvede ele alınacak. Malezya, Tayland ve Azerbaycan da BRICS’e katılmayı düşünen ülkelerden.

Geniş açı: Bloomberg'e konuşan kaynaklar, Türkiye'nin yeni diplomatik hamlesinin kilit bir NATO ülkesi olarak yükümlülüklerini yerine getirirken bir yandan da çokkutuplu dünyada tüm taraflarla bağ kurma hedefini yansıttığını ifade etti. Yetkililer, Türkiye'nin BRICS'e başvurusunun onlarca yıldır AB'ye katılım konusunda ilerleme yaşanmamasının getirdiği hayal kırıklığı ve hüsranla da ilişkili olduğunu söyledi. 

Bir adım geriden: Cumhurbaşkanı Erdoğan hafta sonu İstanbul'da yaptığı açıklamada “Türkiye, Doğu ve Batı ile ilişkilerini eşzamanlı olarak geliştirdiği takdirde güçlü, müreffeh ve etkin bir ülke hâline gelebilir. Bunun dışındaki herhangi bir yöntem Türkiye'ye fayda değil zarar getirecektir" demişti. Erdoğan, Türkiye'nin hem Doğu hem de Batı ile ilişkilerini aynı anda geliştirmesi gerektiğini vurgulayarak, ülkenin BRICS'e katılmasının, küresel ekonomik sistemde farklı yaklaşımlar, kimlikler ve politikalar geliştirmesine katkı sağlayacağını belirtmişti.  

• BM Güvenlik Konseyi'nde reform yapılması çağrısını yineleyen Erdoğan, Türkiye'nin NATO'nun rakibi olarak görülen Şanghay İşbirliği Örgütü'ne de katılma isteğini dile getirmişti.
• Ayrıca haber, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın Türkiye'nin 5 yıldan sonra ilk kez davet edildiği AB dışişleri bakanlarının Gymnich adlı gayriresmî toplantısına gitmesinden 4 gün sonra geldi. Gymnich'e davet AB üyelik süreci için olumlu bir adım olarak değerlendirilmişti.

Türkiye 2005'ten beri görüşüyor

Malezya, Tayland ve Türkiye'nin yakın müttefiki Azerbaycan gruba katılmak isteyen diğer ülkeler arasında yer alıyor. BRICS ise kendisini, Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu gibi kurumlara bir alternatif olarak tanıtıyor. Yeni üyeler potansiyel olarak kalkınma bankası aracılığıyla finansmana erişim sağlayabilir, siyasi ve ticari ilişkilerini genişletebilirler.

AK Parti ise uzun zamandır Batılı ülkeleri Türkiye'nin kendi kendine yeten bir savunma sanayii ve güçlü bir ekonomi hedeflerini engellemekle suçluyor. Cumhurbaşkanı defalarca Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin beş daimî üyesinin revize edilmesi çağrısında bulundu ve NATO'ya rakip olarak Rusya ve Çin tarafından kurulan Şangay İşbirliği Örgütü'ne katılmaya ilgi duyduğunu ifade etti. 

• Erdoğan hafta sonu yaptığı açıklamada da “Bazılarının iddia ettiği gibi Avrupa Birliği ile Şanghay İşbirliği Örgütü arasında bir seçim yapmak zorunda değiliz. Aksine, hem bu örgütlerle hem de diğer örgütlerle ilişkilerimizi kazan-kazan temelinde geliştirmek zorundayız" dedi.

BRICS nedir? 

2006'da Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin tarafından oluşturulan grup, dünya ekonomisinde giderek artan etkileri ve gelişmekte olan ülkeler arasındaki işbirliğini güçlendirme çabasıyla ortaya çıktı. Gruba 2010’da Güney Afrika da eklendi. Grubun amacı, ekonomik kalkınma, siyasi işbirliği ve uluslararası arenada ortak çıkarların savunulması. BRICS, adını, ülkelerin İngilizce baş harflerinden alıyor.

• Grup, Güney Afrika ev sahipliğinde düzenlenen 2023 BRICS Zirvesi’nde genişleme kararı aldı. Mısır, Etiyopya, İran, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri de 1 Ocak’ta BRICS’e katıldı. Grubun 10 üyeye çıkması, isminin ne olacağı sorusunu da gündeme getirdi. Uzmanlar, grubun yeni adının BRICS+ olacağını düşünüyor.

BRICS'in genişlemesi büyük ölçüde, geleneksel olarak ABD ile müttefik olan ülkelere kur yaparak küresel nüfuzunu artırmaya çalışan Çin tarafından yönlendiriliyor. 

Neden önemli? 2005’ten bu yana AB'ye katılmak için müzakereleri sürdüren Türkiye, BRICS'e katılmanın ülkenin Rusya ve Çin ile ekonomik işbirliğini geliştirmesine ve AB ile Asya arasında bir ticaret kanalı olmasına yardımcı olabileceğine inanıyor. Türkiye'nin Rusya ve Orta Asya'dan gaz ihracatı için bir merkez olmak istediği belirtiliyor.

BRICS ülkeleri, dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 45’ini ve dünyanın gayri safi yurt içi hasılasının çoğunluğunu temsil ediyor. Ekonomilerin toplam büyüklüğü ise 28,5 trilyon dolar. Bu, dünya ekonomisinin yüzde 28’i demek.

• BRICS ülkeleri, 2014’te Yeni Kalkınma Bankası’nı kurdu. Bankanın amacı, gelişmekte olan ülkelerdeki altyapı ve sürdürülebilir kalkınma projelerini finanse etmek.