Türkiye-Ermenistan normalleşme süreci

Türkiye ile Ermenistan Normalleşme Süreci Özel Temsilcileri Büyükelçi Serdar Kılıç ve Ermenistan Ulusal Meclisi Başkan Yardımcısı Ruben Rubinyan, 30 Temmuz’da iki ülkenin ortak sınırındaki Margara-Alican Sınır Kapısı'nda 5'nci toplantılarını yaptı.

• Görüşmede, tam normalleşmeyi hedefleyen sürecin ön koşulsuz olarak sürdürülmesi konusunda mutabık kalındığı belirtildi. Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Özel temsilciler, önceki toplantılarında anlaşmaya vardıkları hususları teyit etmişlerdir. Özel temsilciler ayrıca, Akyaka/Akhurik demir yolu sınır kapısının bölgesel gelişmeler doğrultusunda faaliyete geçirilebilmesi durumunda gerekecek teknik ihtiyaçların değerlendirilmesi ve diplomatik/resmî pasaport hamilleri için karşılıklı vize prosedürlerinin kolaylaştırılması hususlarında da mutabık kalmışlardır. Özel temsilciler son olarak, nihai amacı tam normalleşme olan bu süreci ön koşulsuz olarak sürdürmek konusundaki mutabakatı da teyit etmişlerdir." 

Geniş açı: İki ülke arasındaki son resmî görüşme, Temmuz 2022'de yapılmıştı. İkinci Karabağ savaşından sonra Ocak 2022'de Türkiye ve Ermenistan arasında normalleşme görüşmeleri başlamış; Şubat 2022'de de iki ülke arasında doğrudan uçuşlar başlatılmıştı. 

• Bu yeni görüşme ise iki yıllık bir aranın ardından iki ülke arasında yıllardır süren düşmanlığı sona erdirmeyi amaçlayan çabaların yeniden başlayacağı yönünde yorumlanıyor.

Bilgi notu: Hâlen kapalı olan Türkiye-Ermenistan sınırı, 6 Şubat depremlerinin ardından Şubat 2023'te iki kez insani yardımın geçişi için açılmıştı.

Öte yandan: Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, 26 Temmuz'da Ermenistan-Türkiye sınırındaki Margara Sınır Kapısı'nda incelemelerde bulunmuş; sosyal medya hesabından Margara Sınır Kapısı'nın 1 milyar dramlık (yaklaşık 2,5 milyon dolar) projeyle modernize edildiğini belirtmişti.

Arka plan 

Türkiye, 1993 yılında Dağlık Karabağ bölgesinde yaşanan savaş sırasında Azerbaycan'a destek amacıyla Ermenistan ile diplomatik ve ticari ilişkilerini kesmiş, aradan geçen yıllar boyunca Bakü ile siyasi ve askerî ilişkilerini derinleştirmişti. 

• NATO üyesi olan Türkiye, çatışmanın sona ermesinden bu yana Erivan ile normalleşmenin Azerbaycan ile barış görüşmelerindeki ilerlemeye bağlı olduğunu belirtiyor. 

Bununla birlikte: Türkiye ile Ermenistan, Osmanlı İmparatorluğu döneminde yaşanan olaylar konusunda da farklı görüşlere sahip. Ermenistan, 1915 yılında yaşanan olayları "soykırım" olarak nitelerken, Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanlı İmparatorluğu'nda yaşayan çok sayıda Ermeni'nin Osmanlı güçleriyle çatışmalarda öldüğünü kabul eden Türkiye, Ermeni makamların ileri sürdüğü "1,5 milyon" rakamını ve soykırım iddialarını ise reddediyor.