Ukrayna Barış Zirvesi: İsviçre'deki buluşmaya Rusya da Çin de katılmadı

Ukrayna Barış Zirvesi, İsviçre'nin ev sahipliğinde 15-16 Haziran tarihlerinde düzenlendi. Rusya'nın Ukrayna'yı işgaline diplomatik çözüm yolunun arandığı zirveye 92 ülke ve 8 uluslararası kuruluştan aralarında ülke liderlerinin de bulunduğu üst düzey 100 delegasyon katıldı. Rusya'nın davet edilmediği, Çin'in ise katılmadığı zirvede Türkiye'yi Dışişleri Bakanı Hakan Fidan temsil etti.

Batılı liderler, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Cuma günü yaptığı konuşmada sunduğu ateşkes teklifi şartlarını reddetti. Putin, Ukrayna'nın Rusya tarafından ilhak edilen dört bölgeden çekilmesini ve NATO'ya katılmayacağına yönelik güvence vermesini istemişti.

Zirveye katılan 8 ülke, Ukrayna'nın toprak bütünlüğünün Rusya'nın işgalini sona erdirecek herhangi bir barış anlaşmasının temeli olması gerektiğini vurgulayan sonuç bildirisini imzalamadı.

Açıklamalar

Konferanstaki tartışmaların nükleer güvenlik, gıda güvenliği ve insani boyuta odaklanacağını söyleyen İsviçre Devlet Başkanı Viola Amherd, "Kalıcı barışa yönelik bir sürece ilham vermek ve bu yönde somut adımlar atmak istiyoruz" ifadelerini kullandı. 

Rusya ile Ukrayna arasında devam eden savaşı hiçbir zaman istemediklerini belirten Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ise "Zirvede üzerinde mutabakata varılacak her şey, hepimizin ihtiyaç duyduğu barış sürecinin bir parçası olacak" açıklamasında bulundu.

Savaş nedeniyle enerji ve gıda fiyatlarının arttığına işaret eden AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, birlik çağrısında bulunarak savaşın sona ermesinin tek yolunun kapsamlı, adil ve sürdürülebilir bir barışın desteklenmesi olduğunun altını çizdi.

Zelenski'ye 1,5 milyar dolar ek yardım yapılacağının sözünü veren ABD Başkan Yardımcısı Kamala Harris, "Rusya'nın acımasız saldırganlığına karşı kendilerini savunan Ukrayna halkını destekleme konusundaki sarsılmaz bağlılığımızı yeniden teyit etmek için buradayım" şeklinde konuştu:

“Rusya'nın saldırganlığı yalnızca Ukrayna halkının yaşamına ve özgürlüğüne yönelik bir saldırı değildir. Bu sadece küresel gıda güvenliğine ve enerji kaynaklarına yönelik bir saldırı da değildir. Rusya'nın saldırganlığı aynı zamanda uluslararası kural ve normlara ve Birleşmiş Milletler (BM) Şartı'nda yer alan ilkelere yönelik de bir saldırıdır.”

• Bununla birlikte: Yardımın 500 milyon dolarlık bölümünün enerji yardımı olarak verileceği ve ülkenin Rusya'nın saldırılarında hasar gören enerji altyapısının güçlenmesine yönelik olacağı vurgulandı. Yardımın diğer bölümüyle de milyonlarca Ukraynalının gıda, sağlık, barınma, su ve hijyen gibi ihtiyaçlarının karşılanacağı bildirildi.

Savaşın coğrafi olarak Ukrayna'nın da ötesine geçmesi ve kitle imha silahlarının kullanılması riskine karşı uyarıda bulunan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, "Çatışmanın diğer tarafı olan Rusya da salonda bulunsaydı, bu zirve daha sonuç odaklı olabilirdi" şeklinde konuştu.

Putin'in teklifi

Vladimir Putin, Cuma günü yaptığı konuşmada Kiev'in 2022 yılında Moskova tarafından ilhak edilen dört bölgeden askerlerini çekmeye başlaması ve NATO'ya katılma planlarından vazgeçmesi halinde "derhal" ateşkes emri vereceğini ve müzakerelere başlayacağını vadetmişti. 

Putin'in teklifi Batılı liderler tarafından kabul edilmedi.

• İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Putin'in şartlarını "propaganda" olarak nitelerken, ABD Başkan Yardımcısı Kamala Harris ise "Putin müzakere çağrısı yapmıyor, teslim olma çağrısı yapıyor" yorumunda bulundu. 
• Almanya Şansölyesi Olaf Sholz "Bu öneri Putin'in emperyalist saldırılarını belgelemekten ibaret" dedi. Scholz, Putin'in sunduğu şartların gerçek barış şartlarından ziyade iç siyaseti hedefleyen bir söylemden ibaret olduğuna işaret etti.
• Birleşik Krallık Başbakanı Rishi Sunak Putin'in önerisinin "gerçek barışla ilgisi olmadığını" ve zirvenin amaçlarından birinin de Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü korumak olduğunu söyledi. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de "Ukrayna topraklarını işgal eden yabancı birliklerle çatışmayı dondurmak bir çözüm değil" yorumunda bulundu.
• Ukrayna Dışişleri Bakanı Dmitro Kuleba ise teklifi "Rusya'yla masaya oturacağımız günler de gelecek. Ancak bizimle bu şekilde ültimatom verir gibi konuşmalarına izin vermeyeceğiz" sözleriyle reddetti.

Sonuç bildirisi

Ukrayna Barış Zirvesi'ne katılan 80 ülke sonuç bildirisinde Ukrayna'nın toprak bütünlüğünün herhangi bir barış anlaşmasının temeli olması gerektiğini onaylarken; Suudi Arabistan, Hindistan, Güney Afrika, Tayland, Endonezya, Meksika, Brezilya ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ise nükleer güvenlik, gıda güvenliği ve mahkumların değişimi konularına odaklanan sonuç bildirisini imzalamadı.