Venezuela'da seçimler: Maduro'nun zaferini 6 ülke tanımadı

Venezuela'da halk, Pazar günü yapılan devlet başkanlığı seçimi için sandık başına gitti. Ulusal Seçim Konseyi (CNE) tarafından yapılan açıklamaya göre, oyların %80'inin sayılmasıyla Nicolás Maduro oyların %51,2'sini alarak, %44,2'sini alan Demokratik Üniter Platform (PUD) adayı Edmundo González'i geride bıraktı.

Maduro'nun 10 Ocak 2025'te yemin ederek göreve başlaması bekleniyor, ancak şimdiden altı ülke seçim sonuçlarını tanımadığını duyurdu. ABD ve çok sayıda bölge ülkesi resmî sonuçların "diktatör lidere zafer kazandırdığına" dair şüphelerini dile getirdi.

• Silahlı grupların sandıkları çaldığı görüntüler ile sandık çıkış anketlerinin açık ara muhalefeti üstün göstermesi, seçimi şaibeli hâle getirdi. Maduro, sonuçların ilanının ardından yaptığı ilk açıklamada "Barış, istikrar ve adalet olacak" dedi. Ancak Arjantin, Paraguay, Kosta Rika, Ekvador, Guatemala ve Peru sonuçları tanımadığını açıkladı.

Usulsüzlük iddiaları

Ulusal Seçim Konseyi Başkanı Elvis Amoroso'nun Maduro’nun yakın müttefiki olarak görülmesi, Maduro'nun müttefikleri tarafından kontrol edilen seçim otoritesinin ülke çapında 30 bin sandıktan gelen sonuçları hemen değil altı saat gecikmeli açıklaması, muhalefetin zafer ilan etmesinin ardından hükümet içinde nasıl bir yol izleneceği konusunda derin bir tartışma yaşandığına işaret etti.

Muhalefet, ülke çapında sandıklarda usulsüzlük yapıldığını, gözlemcilerin sandık nöbetlerine müsaade edilmediğini öne sürerken, muhalefet sözcüsü de sonuçlara itiraz edeceklerini söyledi. 11 yıldır iktidarda olan Devlet Başkanı Maduro'ya karşı González'in arkasında birleşen muhalefet partileri, González'in oyların %70'ini aldığını ve kendisinin seçilmiş başkan olduğunu öne sürdü. 

• Anketler ne diyordu? Bağımsız anketler, Maduro'nun iktidarının sona ereceğine işaret ediyordu. González, kamuoyu araştırmalarında, Maduro'nun açık farkla önünde görünüyordu.

Eski bir diplomat olan 74 yaşındaki González, sonuçların ilanının ardından ordudan "gerçek sonuçlara saygı göstermesini ve bu yönde hareket etmesini" istedi. 

Muhalif siyasetçi Maria Corina Machado da "Venezuela halkı ve tüm dünyaya söylüyoruz ki ülkenin yeni başkanı González'dir. Biz kazandık" açıklamasında bulunarak, ordudan duruma müdahale etmesini istedi.

• Öte yandan: Yıllardır Maduro'nun yanında olan ordunun bu seçimlerin ardından aksi yönde hareket etmesi beklenmiyor.

Aslında Maduro ilk defa bu iddialarla karşı karşıya kalmıyor. Maduro'nun 2018'de yeniden iktidara geldiği seçimler, o dönem özgür ya da adil olmadığı gerekçesiyle eleştirilmişti.

Maduro yönetimi

Dünyanın en büyük petrol rezervlerine ve bir zamanlar Latin Amerika'nın en gelişmiş ekonomisine sahip olan Venezuela, Maduro'nun yönetime gelmesinin ardından özellikle finansal anlamda düşüşe geçti. Maduro, petrol endüstrisini de felç etmekle suçlanıyor. Düşen petrol fiyatları, yaygın kıtlık ve 2018'de %130.000'i aşan hiperenflasyon önce toplumsal huzursuzluğa, ardından da kitlesel göçe yol açtı.

Maduro yönetiminde, Venezuela'nın gayrisafi millî hasılası %80 oranında eridi. Yaklaşık 7,8 milyon Venezuelalı, Maduro yönetimi altında yaşanan siyasi ve ekonomik krizler nedeniyle göç etti. Maduro ve partisi, ülkedeki açlığın sebebi olarak görülüyor ve göç nedeniyle aileleri ayırmakla suçlanıyorlar. Venezuelalıların çoğu yaşam kalitelerinde herhangi bir iyileşme olmadığından yakınıyor. Pek çok aile temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyor.

Maduro'nun 2018'de yeniden seçilmesinin ardından onu iktidardan uzaklaştırmak isteyen ABD'nin ve onlarca ülkenin uyguladığı ekonomik yaptırımlar krizi daha da derinleştirdi. Hükümet, ekonomik durumdan ABD yaptırımlarını suçlasa da uzmanlar yolsuzluklar ve verimsiz yönetim tarzına işaret ediyor. 

Bu nedenle bu seçimde muhalif liderlerin seçim kampanyalarında "değişim" vadedildi ve göç eden milyonlarca Venezuelalının ülkelerine geri dönebileceğini vurgulandı.

Geniş açı 

Maduro, seçimler öncesi, yenilmesi durumunda ülkenin "kan gölüne" döneceği uyarısında bulunmuştu.  ABD ve AB dahil 50'den fazla ülke, muhalif lider Juan Guaido'nun 2019'daki darbe girişimine destek vermiş; Maduro, ordunun desteğiyle girişimi bastırmıştı. Maduro, darbe girişiminin Beyaz Saray'da planlandığını öne sürerek, saldırının "Trump’ın emri doğrultusunda yapıldığını” iddia etmişti. 

González'in kazanmasının Venezuela'nın yakın müttefikleri Küba, Çin, İran ve Rusya'dan uzaklaşıp ABD'ye yakınlaşmasına neden olabileceği görüşü hâkim. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, sonuçların halkın tercihini yansıtmadığı konusunda ciddi endişeleri olduğunu söyledi. 

Maduro'nun yeni altı yıllık döneminde yeni göçlerin yaşanması durumunda, seçimin Amerika kıtası geneline de etkileri olacağı değerlendirmesi yapılıyor.