Vietnam'da iki yılda iki istifa: Ekonomik ve siyasi istikrar sallantıda

Vietnam’da Komünist Parti, 53 yaşındaki Devlet Başkanı Vo Van Thuong'un istifasını kabul etti. Vietnam’ın en üst düzey dört siyasi pozisyonundan biri olan Devlet Başkanlığı makamı, aslında sembolik bir rol. Ancak kararın yabancı yatırımcının ülkeye güvenini etkileyebilecek bir siyasi istikrarsızlığa neden olabileceğinden endişe ediliyor.

• Komünist Parti idaresindeki Vietnam'da en üst düzey karar verme mercii olan Parti Merkez Komitesi, Thuong'un seçilmesinin yaklaşık bir yıl ardından bu kez de istifasını onaylamış oldu. Komite, Thuong'un istifasını, işlevi büyük ölçüde parti kararlarını onaylamaktan ibaret olan Parlamento’nun olağanüstü oturumunun hemen öncesinde ele aldı.
• Hükümet, yaptığı açıklamada parti kurallarını ihlal ettiği belirtilen Thuong'un kusurlarının kamuoyunu olumsuz etkilediğini; partinin, devletin ve kendisinin itibarını zedelediğini vurguladı.

Geniş açı: Hükümet, açıklamasında Thuong'un “kusurları” hakkında detay paylaşmadı; ancak son zamanlarda yaşanan üst düzey görev değişikliklerinin, tek parti yönetimindeki ülkede yürütülen geniş çaplı yolsuzluk operasyonlarıyla ilintili olduğu görülüyor. 

• Yabancı yatırımcılar ve diplomatlar, yolsuzlukla mücadele kampanyasını ülkenin hâlihazırda ağır işleyen bürokrasisini daha da yavaşlatmakla itham ediyor. Öte yandan, ülkede kök salmış olan yolsuzluğa karşı yürütülen seferberliğin, siyasi çekişmelerde kullanılan bir araca dönüştüğü de gelen eleştiriler arasında. 

• Thuong’un istifasının zamanlaması, eleştirileri onaylar nitelikte. Thuong'un Vietnam'ın orta kesimlerinde yer alan Quang Ngai vilayetinde parti yöneticiliği yaptığı dönemde valilik yapan bir başka yönetici, daha birkaç gün önce 10 sene evvele ait yolsuzluk iddiaları nedeniyle polis tarafından tutuklanmıştı. 

• Vietnam'ın en güçlü ismi ve yolsuzlukla mücadele kampanyasının baş mimarı olan Genel Sekreter Nguyen Phu Trong'a da yakınlığıyla bilinen Thuong, aynı zamanda şu anda milyarlarca dolarlık bir dolandırıcılık skandalına ilişkin büyük bir davanın devam ettiği ülkenin ekonomik merkezi Ho Chi Minh şehrinde de parti adına üst düzey rollerde görev almıştı.

Yolsuzluk davası: Güneydoğu Asya tarihindeki en büyük yolsuzluk vakası olarak kayıtlara geçen ve bu ay görülmeye başlanan davada, Çin asıllı Vietnamlı gayrimenkul devi Truong My Lan ülkenin en büyük bankalarından biri olan SCB’deki 12 milyar doları aşkın mevduatı zimmetine geçirdiği gerekçesiyle yargılanıyor. 

• Savcılık, Salı günü görülen duruşmada Lan'ın idamını talep etti.

Önceki istifa: Eski Devlet Başkanı Nguyen Xuan Phuc, geçen yıl partinin kendisine bağlı çalışan idari kadrosu tarafından görevini suistimal etmekle suçlanmasının ardından istifa etmiş; bu istifanın 1,5 ay sonrasındaysa göreve Thuong getirilmişti.

• Büyük ölçüde yabancı yatırıma bağlı bir ekonomiye sahip Vietnam’da, iş dünyası güveni de ülkenin en üst düzey yönetim kadrolarında sık sık yaşanan görev değişimlerinden olumsuz etkileniyor. 

• Thuong’un yakında istifa edebileceğine yönelik hafta başında ayyuka çıkan iddiaların ardından borsadan yabancı yatırımcıların çıkmaya başlamasıyla birlikte Ho Chi Minh’te işlem gören hisseler yaklaşık %3 değer kaybetmişti.

Uzmanlar, siyasi istikrar ortamının sağlanamamasının öngörülebilirlik arayan yabancı yatırımcının güvenini zedelediği, ancak ülkenin hem Çin hem de ABD ile ilişkilerinin iyi durumda olmasının siyasi istikrar açısından olumlu görüldüğü değerlendirmesini paylaşıyor.