Wikileaks'in kurucusu Julian Assange artık özgür

Wikileaks, X hesabından yapılan açıklamada, kurucusu Julian Assange’ın ABD’li yetkililerle yaptığı anlaşma sonrası İngiltere’de 1.901 gün boyunca “2x3 metrelik bir hücrede, gününün 23 saatini tecrit altında geçirdiği” yüksek güvenlikli Belmarsh cezaeviden ayrıldığını ve Stanstead Havaalanı’ndan uçağa binerek Avustralya’ya döndüğünü bildirdi. Wikileaks, açıklamayla beraber Stanstead Havalimanı’na götürülürken görünen Assange’ın bir videosunu da paylaştı.

^{Wikileaks'in X'te paylaştığı videoda Julian Assange mavi bir gömlek ve kotla görülüyor.}

Ne oldu? Anlaşma şartlarıyla ilgili bilgi sahibi bir emniyet yetkilisinin bildirdiğine göre, ABD ile yapılan anlaşma, Julian Assange’ın Çarşamba günü federal yargı organının en uzak köşelerinden biri olan Kuzey Mariana Adaları’ndaki Saipan’da hâkim karşısına çıkarak gizli ABD ulusal savunma belgelerini yasa dışı yollardan ele geçirme ve ifşa etme suçlamasını kabul etmesine dayanıyor. 

• Bu suçlamayı kabul etmesi karşılığında 62 ay hapis cezasına çarptırılması beklenen Assange’ın, İngiltere’de hapishanede kaldığı sürenin karşılığında ABD’de tekrar cezaevine girmesi ise beklenmiyor. Assange’ın duruşma sonrasında vatandaşı olduğu Avustralya’ya döneceği tahmin ediliyor. Kuzey Mariana Adaları’ndaki bölge mahkemesinin de Avustralya’ya yakınlığı nedeniyle tercih edildiği bildiriliyor.

Neden önemli? Bir son dakika pürüzü çıkmazsa anlaşma, Wikileaks’in kurucusunun 2010'da ABD’nin Afganistan ve Irak’ta sürdürdüğü savaşa ilişkin 10 milyonun üzerinde diplomatik yazışma ve gizli belgeyi ifşa etmesiyle başlayan ve dünyanın dört bir köşesinde yankı uyandıran uzun soluklu mücadelesinin sonu olacak. 

• Assange, ABD hükümeti tarafından “ABD tarihinin en büyük gizli bilgi ifşalarından biri” olarak tanımlanan sızıntı sonrasında, 2019 yılında ABD savcıları tarafından Casusluk Yasası kapsamındaki 18 ayrı suçlamayla itham edilmiş ve bu suçlamalar karşılığında 170 yıla kadar hapisle cezalandırılması istenmişti. Assange, İngiltere’de hapishanede geçirdiği süre boyunca felç de dahil sağlık sorunlarıyla karşı karşıya kalmıştı.

Bir adım geriden: Assange’ın serbest bırakılması, tamamen sürpriz bir gelişme değildi. Nisan ayında ABD Başkanı Joe Biden, Avustralya'nın soruşturmanın düşürülmesi yönündeki talebini değerlendirdiğini söylemişti. Assange, benzer suçlardan hüküm giymiş çoğu kişiye göre daha uzun süre hapiste kalmıştı. 

Kimdir? Gençlik yıllarında bilgisayar programcısı olarak ün kazanan Julian Assange, ilk kez 1995’te vatandaşı olduğu Avustralya’da bilgisayar korsanlığı nedeniyle ceza almıştı. 2006’da kurduğu Wikileaks bugüne dek aralarında savaş, casusluk ve yolsuzluklarla ilgili resmî raporların da bulunduğu 10 milyonun üzerinde gizli belgeyi yayımladığını iddia ediyor. 

• Bunlar arasında ABD’ye ait bir askerî helikopterinden çekilmiş, iki Reuters muhabirinin de içlerinde bulunduğu 10’dan fazla Iraklı sivilin Bağdat'ta öldürüldüğü anın videosu da var. Wikileaks ayrıca 2016'da Rus istihbarat operasyonlarında çalındığı iddia edilen, Demokrat Parti üyelerinin e-postalarını yayınlamasıyla da gündeme gelmişti. 

Ek olarak: Wikileaks’te ayrıca ABD ordusunun eski istihbarat analisti Chelsea Manning tarafından sızdırılan binlerce belge de yayımlandı. 

• Manning, ABD ordusunun Afganistan savaşı sırasında öldürülen yüzlerce sivilin resmî raporlara girmediğini gösteren belgeler yayımlamıştı ve Assange da Manning'i diplomatik mesajları ve askerî dosyaları çalmaya teşvik etmek ve ona yardım etmekle suçlanmıştı. 
• Chelsea Manning, 35 yıl hapis cezasına çarptırılmış, ancak eski ABD Başkanı Obama, yedi yılını yattıktan sonra bu cezayı 2017'de başkanlık affıyla kaldırmıştı.

Kim, ne diyor? ABD tarafı, bilgilerin yayımlanmasının Afganistan ve Irak'ta adı geçen kişileri "ciddi zarar, işkence ve hatta ölüm riskiyle karşı karşıya bıraktığını" ve ulusal güvenliği tehlikeye attığını söylüyor. 

• Assange’ın destekçileri ise bu bilgilerin açıklanmasının kamu yararına olduğunu, ABD ordusunun ciddi hak ihlallerini ortaya çıkardığını ve siyasi amaçlı olduğu iddia edilen davanın basın özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor. Assange'ın destekçileri nezdindeki itibarı, tecavüz iddiaları nedeniyle lekelendiyse de kendisi bu suçlamayı reddetmişti.