Yeni turist rehberliği kanunu: ‘Niteliğe büyük darbe’

Turist rehberlerine ilişkin kanun teklifinin TBMM’de kabul edilmesiyle birlikte, mesleğe kabul şartlarını yerine getiren adaylar yabancı dil yeterlilik belgesi olmasa bile Türkçe turist rehberliği yapabilecek.

Turist Rehberliği Meslek Kanunu ile Seyahat Acenteleri ve Seyahat Acenteleri Birliği Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaştı.

Görüşmeleri iki gün süren 14 maddelik kanun teklifinin, “Esas amacı tarihî ve turistik yerlerin tanıtılması olmayan faaliyetler sırasında turist rehberi bulundurma zorunluluğunu ortadan kaldırmayı amaçlayan” 11. maddesi AK Parti, CHP ve DEM Parti’nin verdiği önergelerin kabul edilmesi sonucu teklif metninden çıkarıldı.

Yasalaşan kanun teklifi, özetle şu düzenlemeleri içeriyor:

• Yabancı dil şartını sağlayamadığı için rehber olamayanların mağduriyetini gidermek ve iç turizmde artan Türkçe rehber ihtiyacını karşılamak için Türkçe rehberliğe ilişkin düzenleme yapılacak.
• Turist rehberlerinin, turist rehberliği hizmetinin verilmesi sırasında ve bu hizmeti alanların bilgisi ve onayı dışında alışveriş amaçlı belirli bir işletmeye gönderilmeleri karşılığında (hanutçuluk) kendisine veya yönlendireceği kişinin herhangi bir menfaat temin etmesi halinde 25 bin liradan 100 bin liraya kadar idari para cezası yaptırımı uygulanması yönünde düzenleme yapılacak.
• Üniversitelerin sanat tarihi ve arkeoloji bölümlerinden lisans düzeyinde mezun ve yabancı dil yeterliliğine sahip olanların turist rehberi olmaları kolaylaştırılacak.

Bir turizm rehberinin gözünden kanun değişikliği

1997 yılından beri turist rehberliği yapan Serhan Güngör, yeni kanunu Aposto için yorumladı.

İstanbul Rehberler Odası ve Turist Rehberleri Odası Birliği (TUREB) yönetim kurulu üyeliği geçmişine sahip Güngör, bu yasanın rehberler için değil, rehberlere rağmen çıkarıldığını şu sözlerle ifade etti:

“Bu yasa rehberlerin de, rehberlik meslek örgütlerinin de hiçbir talebi olmadan, rehberlere rağmen yapılmış bir yasa. Mesleğin sorunlarını çözmek ya da rehberliğin turizme katkısını artırmak için değil, bir takım çıkar odaklarının, sermaye gruplarının, kitle turizmi yapan büyük seyahat acentelerinin talebiyle atılmış bir adım.”

Niteliğe büyük darbe

Güngör, yeni kanundaki en büyük sıkıntının yabancı dil gerekliliğinin kaldırılması olduğunu söyledi, bunun “niteliğe büyük bir darbe vuracağını” belirtti: 

“En büyük sorun yabancı dil maddesi, dünyada bunun bir örneği yok. Aslında ülkeyle ilgili genel bir vasatlaşma sürecinin bir parçası. Belli dil gerekliliklerinin kaldırılması akademide de oldu, onlar da gerileme yaşadı, şimdi bizde de olacak. 1890’da, Sultan 2. Abdülhamit döneminde, ecnebilere mihmandarlık yapacaklarla ilgili bir kanun çıkarılıyor, orada bile yabancı dil zorunluluğu var.”

Nicelik, niteliğin önüne koyuluyor

Güngör, kanunda yapılan değişikliklerin en problemli boyutunun niceliği, niteliğin önüne koymak olduğunu söyledi:

“Yasa, niceliği artırmaya yönelik. 'Herkes rehber olsun', 'Her Türk rehber doğar' mantığıyla yapılmış. İstihdam yaratmak adına niteliğe darbe vuran bir yasa. Mesleğin saygınlığını da alaşağı edecek bir yasa. Biz uzun yıllardır bu mesleği icra eden kişiler olarak mesleğimizin elimizden gittiğini düşünüyoruz. Yasanın en büyük sıkıntısı meslekteki nitelikli insan oranını azaltmak. Türkiye olarak bu meslekte dünya çapında başarılıydık, dünyanın en iyi turist rehberleri Türkiye’den çıkardı. Bunu bütün turizm profesyonelleri söylerdi 1990’larda ve 2000 başlarında.”

Güngör, Türkiye’de rehber sayısının yeterli olup olmadığı hakkında şunu söyledi:

“15 bin kadar rehber var; niceliksel değil, niteliksel bir artışa ihtiyaç vardı. Turizm bakanı da daha nitelikli turistin gelip daha fazla harcamasını istediğini söylüyor. Siz daha nitelikli turisti daha niteliksiz rehberle mi ağırlayacaksınız?