RÖPORTAJ
KIZ ÇOCUKLARI GÜNÜ
BAŞKA NELER OKUDUK?

🌱 8 ay sonra Hatay'da

Aydın Doğan Vakfı'nın UNICEF, UNFPA, UN Women iş birliğinde düzenlediği Dünya Kız Çocukları Günü Konferansı'na katılmak üzere Hatay'ı ziyaret ettik. Ziyaretimizin ardından özel röportajımızı ve programı sizler için özel bir sayıda derledik.
Fotoğraf: Aydın Doğan Vakfı

Fotoğraf: Aydın Doğan Vakfı

Spektrum'dan herkese merhaba. Bu hafta 11 Ekim Dünya Kız Çocukları Günü dolayısıyla Aydın Doğan Vakfı'nın UNICEF, UNFPA, UN Women iş birliğinde düzenlediği Dünya Kız Çocukları Günü Konferansı'na katılmak üzere Hatay'ı ziyaret ettik. Ziyaretimizin ardından özel röportajımızı ve programı sizler için özel bir sayıda derledik.

Sayıda neler okuyacaksınız?

  • Röportaj: Eski CHP Milletvekili Avukat Suzan Şahin ile gerçekleştirdiğimiz özel röportaj 
  • Kız Çocukları Günü: Aydın Doğan Vakfı'nın UNICEF, UNFPA, UN Women ile düzenlediği program
  • Başka neler okuduk? Etkinliğe katılan gazetecilerin derlemeleri, röportajları ve değerlendirmeleri

İyi okumalar. 

-İlkim 

RÖPORTAJ

Suzan Şahin: Örgütlenilsin istiyoruz, sesimiz duyurulsun istiyoruz

CHP'nin 27. Dönem Hatay Milletvekili Suzan Şahin ile Hatay'daki son durumu konuştuk.

Suzan Şahin: Örgütlenilsin istiyoruz, sesimiz duyurulsun istiyoruz

CHP'nin 27. Dönem Hatay Milletvekili ve Avukat Suzan Şahin, 6 Şubat'ta meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerden en çok etkilenen bölgelerden biri olan Hatay'daki son durumu anlattı. Şahin, yapılması gerekenleri, yaşanan aksaklıkları, bir an evvel çözülmesi gereken sorunları ve Hatay'ın ihtiyaçlarını aktardı. 

Bölgedeki STK'ların çalışmalarını ve aktifliğini sorduğumuzda ise Suzan Şahin "STK'lar kendi kendilerine çok çalışıyorlar; ama sivil toplum örgütlerinin bir araya gelmesi mümkün olmadı. Bir platform oluşturmak gerekiyor, bakın tek başına, tek tek sesler çok zor oluyor. Kendi içinde kaybolup gidiyor. Oysa Hatay'da güçlü STK'lar var, 'hepsi her şeyin üstünde Hatay' diyerek bir araya gelmeli. O zaman asıl büyük ses çıkar." değerlendirmesinde bulundu. Şahin "Örgütlenilsin istiyoruz, sesimiz duyurulsun istiyoruz" dedi.

"Uyuşturucu kullanımı 793 kat arttı"

Depremden etkilenen illerde deprem sonrası kadına yönelik şiddetin artığını belirtmemiz üzerine Suzan Şahin, "Yaşam koşullarını görüyorsunuz, insanların sağlıklı bir psikolojiye sahip olduğunu söylemek komik olur. Konteyner kentler çok kötü insanlar için, bu insanlara toplama kampında yaşıyor izlenimi veriyor. Çoluk, çocuk, kadın, erkek herkes gergin ve tramva yaşıyor. Sadece barınma koşulları ile ilgili değil. Yakınlarımızı, işimizi, çocuklarımızı, malımızı kaybettik. Bunların her biri ayrı tramvalar yaşatıyor insanlara. İntiharlar arttı. Bizim işsizliğimiz arttı, sağlığa ulaşımımız zorlaştı, hatta imkansıza yakın. Hastanelerin hepsi çöktü. Yaşlılar ve engelliler içni yaşam koşulları imkansıza dönüştü. Çok zor sırtımızda yükler taşıyarak bugünlere geldik. Bu arada ciddi anlamda bu durumu fırsat bilen yeni bir şey türedi; uyuşturucu kullanımı. 793 kat arttı. Bütün bunların getirdiği sonuç: şiddet." dedi.  

"İnsanın sağlıklı olabilmesi mümkün değil"

Zamların ve ekonominin de depremzedeler üzerindeki etkisine değinen Şahin, "Zamlar hiç durmuyor. Alım gücü azaldı. Kira yardımı 3 bin lira, ama 10-15 bin liradan ucuza ev yok. Kiralara ulaşamayanlar var. Hâlâ 10 bin liralık ilk yardımı alamayan insanlar var. Konteynere ulaşamayanlar var. Konteynerlerde ciddi sorunlar var; insanların cinsel yaşamından tutun mahremiyet alanlarına, güvenlik sorunlarına kadar; çünkü binbir türlü insanla oturuyorsunuz. Bunun gerginliği ile uyku tutmuyor sizi. Öte yandan istihdam edilecek hiçbir iş yok ve her gün yeni bir zam. Böyle bir ortam içinde insanların sağlıklı olabilmesi mümkün değil, artık küçücük şeylerden kavga çıkartıyorlar. Bu psikolojik gerginliklerin şiddeti de kadın ve çocuklara evriliyor." diye konuştu. 

"Konteyner kentlerde yaşama mahkum ediliyor insanlar"

Bununla birlikte konteyner kentlerde yaşamın uzun süre devam edeceğini tahmin ettiklerini belirten Şahin, bunun nedenini de "Çünkü TOKİ'deki hedeflerin hâlâ %14'ü tutturmuş değil Hatay'da. 1 yılda %14, hani 1 yılda tamamı teslim edilecekti? Daha bunun %14'ü temel ve ilerleyen safhada. Dolayısıyla uzun yıllar konteyner kentlerde yaşama mahkum edilecek insanlar." diye açıkladı ve şöyle devam etti:

"Oysa ki bu yaşam tarzı insanları tramvaya sevk ediyor. İnsanlar 21 metrekarelik evlerin dışına çıkamıyor. Kapıların önünde bir küçük masa bile yok. Hâlâ her yağmur yağdığında su baskını. kanalizasyon tıkanması ve benzeri pek çok şeyle mücadele ediliyor. hijyen sağlanamamış durumda, toplu yaşamın getirdiği salgın, bulaşıcı hastalık riskleri mevcut."

"En yasak olması gereken yere temel atıldı"

Bölgedeki yapılaşma çalışmalarının hangi durumda olduğunu sorduğumuzda ise Suzan Şahin sorumuzu şöyle yanıtladı: 

"Çok kötü. İktidar bu konuda ne yaptığını bilmiyor. Yap-boz tahtasına döndürdü bu işi. Kararlı bir duruş da sergilemiyor. İşin başından beri söylediğim bir şey var; olması gereken; bilim insanlarının da söylediği bir şey, alüvyonlu arazilere, fay hatlarının bulunduğu yerlerde su zemini, sıvı zemini olan yerlerde inşaat yapılmamalı. Ama gelin görün ki Asi Nehri'nin yanındaki Atatürk Caddesi'ne ilk temeli TOKİ ile iktidar attı. En yasak olması gereken yere, temel atıldı."

Sürece ilişkin de değerlendirmede bulunan Şahin, "İlk çıktık dedik ki 'hasarın ortası azı yok hepsini yıkacağız', sonra dedik ki 'orta hasarlılar kalacak' sonra yeniden dedik ki 'yıkılacak' sonra '99'dan öncekiler yıkılacak sonrakiler kalacak' büyük büyük laflar ettik dedik ki 'biz fay hatlarının geçtiği, sıvı zemin olan yerlere alsa inşaat izni vermeyeceğiz.' Sonra Asi Nehri'nin dibine devlet eliyle TOKİ temelleri atıldı. Şimdi devlet eliyle yapılan ilk yer burası olursa, vatandaşa nasıl yapma diyeceksin?" diye konuştu

"30 yıllık çalışmalar, 2 dakikada gitti, 6 ayda toparlanması beklenemez"

Hatay'da su, kanalizasyon ve elektrik gibi çok sayıda altyapı sorununun hâlâ devam ettiğini vurguladığımızda Suzan Şahin, "Sadece İskenderun'da bu alt yapılar 3 belediye döneminde yapılmıştı, üç belediye başkanı değişti İskenderun'un alt yapısı yapılıncaya dek. 20-25 yılda yapılanlar 2 dakikada gitti. Bunları yerine, paran, pulun, işgücün de olsa, bu kadar kısa sürede koyma şansın yok. Bunlar 30 yıllık bütçelerle yapılmışken 1 yıllık bütçelerle yapılması belediyelerden beklenemez. Bunun kesinlikle iktidar eli ile yapılması lazım. Ne belediyelerin böyle bir bütçesi var, ne insan gücü var, ne araç güçü var, ne de liyakat -bu konuda donanımlı birileri) var. " dedi. 

"Bu deprem yerin üstü kadar yerin altını da vurdu. Su kaynaklarımız yer değiştirdi, şebekelerimiz battı, kanalizasyon sistemlerimiz gitti. Su gözleri kayboldu. Defalarca su kuyuları kuruldu. Kanalizasyon, su şebekeleri iki dakikada yerle bir oldu." diyen Şahin, "Afet bölgelerinde bu gibi şeyler, su, iletişim, yol, kanalizasyon, sağlık, ulaşım, çevre temizliği gibi konuların tamamı AFAD'a ve Çevre Bakanlığı'na aittir. Şu anda burada 1. derecede sorumlu belediyeler değil, AFAD ve Çevre Bakanlığı'dır. Devlet Su İşleri, İller Bankası, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı el atmak zorunda." ifadelerini kullandı. 

"Oysa ki sorumluluk tek kişide değil"

Depremin ilk zamanlarında tutuklanan müteahhitlere ilişkin son durumu ve tutuklamaların devam edip etmediğini sorduğumuzda Suzan Şahin "İlk başta müteahhitlere saldırıldı. Oysa ki sorumluluk tek kişide değil. Bir bina izni alınırken en az 20-30 imzadan geçiyor. Sorumluluk 1 kişide değil; ancak yine bu iktidar döneminde bizim de mecliste tanık olduğumuz birçok kanun değişikliği yapıldı. Bu değişikliklerle sorumluluklar belirli yerlerden alınıp başka yerlere yüklendi. Örneğin müteahhit kanunen o kadar sorumlu değil artık. Öyle kanunlar getirildi ki doğrudan Çevre Bakanlığı'nın denetimlerine bırakıldı. Çevre Bakanlığı 'yapı-denetim kurumları' adı altında denetleme mekanizmasını devredeceği bir aracı kurum buldu. Bunların tamamı Çevre Bakanlığı tarafından onaylı kişiler, onların seçip yetki verdiği kişiler" ifadelerini kullandı.

"Türkiye'de içi boşaltılan kurumlardan biri de müteahhitlik kurumu"

"Eskiden belediyeler, mimarlar odası, inşaat mühendisleri odası, 8 tane odanın da onayı gerekiyordu. Bunu kanun ile kaldırdılar. Hepsini yapı-denetim kurumu adı altında bir kuruma teslim ettiler. Bu kurumlara da genellikle burada 3-5 ileri gelen müteahhitleri seçtiler. Burada asıl sorumlular Çevre Bakanlığı ve yapı denetim kurumları." diyen Şahin, sözlerine şöyle devam etti: 

"Müteahhitler konusunda da iktidarın getirdiği bir şey oldu. Eskiden müteahhitler içinde mimar, mühendis, inşaat mühendisi gibi bu işi bilen insanların bulunduğu gruplardan oluşuyordu. Şimdi ise Passat'ı, 3-5 kuruş parası, herhangi bir müteahhitle bir iş bitirme belgesi alan herkesin müteahhit olma şansı var.Netice itibarıyla kurumların içi boşaltılıyor Türkiye'de. İşte boşaltılan kurumlardan bir tanesi de müteahhitlik kurumu. meslek erbabları kendi mesleklerinin icabı olan işleri kendileri yapamıyor."

 "Usulsüz yapılar sisteme sokuldu, onlar da başımızın üstüne çöktü"

Hatay'daki binaların gerekli denetimlerden geçmediğini ifade eden Şahin, "Bakanlık denetim yapmadı, 'Bu bina artık kullanılamaz, tahliye edilmeli' dediği yerlerin hiçbirini yıkmadı, yıkmadığı gibi bir de onları affetti. İmar affına uğrattı ve sisteme soktu. Kaçak yapıları, usulsüz yapıları sisteme soktu. Onlar da bu felakette başımızın üstüne çöktü. Defalarca imar affı yapıldı deprem riski olan yerlerde. Deprem riski taşıyan 205 yerde imar affı ilan edildi, bu 205 binanın 205'i de yıkıldı" dedi. Şahin ayrıca kentsel dönüşüme ilişkin şunları anlattı: 

"Burada kentsel dönüşüm yapmak isteyen iktidar belediyeleri ve diğer belediyeler arasında aynı yaklaşım gösterilmedi. CHP'li belediyelerin kentsel dönüşüm talepleri, projeleri yıllarca Çevre Bakanlığı'nda bekledi, onaylanmadı. 2016 yılından itibaren kentsel dönüşümle ilgili tüm projeler hazırlandı, tek tek belirlenmek kaydıyla 23 bin 350 bina tek tek işaretlenerek kentsel dönüşüm için bakanlığa gidildi. Bakanlık onay vermedi. Biz de 3 milletvekili bunun olması için çaba harcadık Meclis'te. 23 bin 350 binanın tamamı yıkıldı."

Şahin "Deprem riski olduğu belirlenen, 'yeniden dönüşüm yapılmalı' dediğimiz binaların tamamı yıkıldı. O bölge kendi kendine güçlendirme çalışmalarını yapan bir vatandaş oldu ve bir tek onun binası ayakta. bu demektir ki deprem öldürmüyor, ihmal öldürüyor, bina öldürüyor, mevzuata aykırı davranış öldürüyor, alınmayan tedbir öldürüyor." dedi. 

Röportajımızın sonunda Dünya Kız Çocukları Günü'nün önemini vurgulayan Şahin, "En öncelenmesi gereken konulardan biri bu ülkede son yıllarda 2016'dan beri neredeyse, hem cinsel sağlık açısından hem kadın erkek fırsat eşitliği hem cinsiyet ayrımcılığı konusunda geriye gidiyoruz ileriye değil, dünya ülkeleri sıralamalarında ortalardayız. Bu Türkiye için vahim bir durum ve okuma yazmaya erişen kız çocuklarının sayısı artıyor gibi görünüyor; ancak durum öyle değil. Birçok çalışma yapılıyor ancak sonuç vermiyor. Uzaktan eğitim konusu kız çocukları için büyük vahamet oldu. Hâlâ kız çocuklarının eşit eğitime erişimi mümkün değil. Erken evlilikler teşvik ediliyor. Bütün çocuklarımızın eğitime eşit ulaşmasını eğitimle beraber aydınlanmasını temenni ediyorum. Bu konuda da mücadelemizi sonuna kadar süreceğini ifade etmek istiyorum." dedi.  

Hikâyeyi paylaşmak için:
KIZ ÇOCUKLARI GÜNÜ

Dünya Kız Çocukları Günü: Buradayız

Dokuzuncusu gerçekleştirilen Dünya Kız Çocukları Günü Konferansı Hatay'da yapıldı.

Dünya Kız Çocukları Günü: Buradayız

Aydın Doğan Vakfı'nın, UNICEF, UNFPA ve UN Women işbirliğiyle 2015 yılından bu yana Türkiye’de de düzenlediği 11 Ekim Dünya Kız Çocukları Günü Konferansı, bu yıl, kız çocukların ve genç kadınların yaşamın ve şehirlerin yeniden inşasındaki dönüştürücü rolünü vurgulamak üzere, 6 Şubat depremlerinden en çok etkilenen şehirlerden biri olan Hatay'da gerçekleştirildi. 

"Kız Çocukları Geleceği Yeniden İnşa Ediyor" temasıyla gerçekleştirilen konferanstan önce Arsuz ilçesi Nardüzü Mahallesi'nde yer alan 111 konteynerin bulunduğu yerleşke ziyaret edildi. 

Toplam 408 kişinin yaşadığı konteyner kentte Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu tarafından başlatılan Mor Yerleşke Projesi tanıtıldı. Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu Başkanı Canan Güllü, Aydın Doğan Vakfı ile gerçekleştirdikleri projeyi şöyle anlattı: 

"Büyük bir acının aslında yeşeren bir yaşamı görüyorsunuz burada. Sivil toplum örgütlülüğü olarak yapılabilen en güzel iş bizim için de mor renk, kadının güven duyduğu bir renktir. Depremin ikinci gününden itibaren 'ne yapabiliriz?' dedik ve mor rengini yerleşkelerde çalışan arkadaşlarımızdan psikolog, ebe hemşire ve çocuk gelişimci dönüşümlü olarak arkadaşlarla buralarda hizmeti verelim istedik. Her biri 21 metrekare olan 2 yerleşkemiz var burada. Birinde psikolog olarak şiddetten arındırılmış güvenli alanlar yaratmaya çalıştık. Bu sürecin içinde hem şiddete uğruyorsa, hem de deprem konusundaki psikolojik desteği almak adına ebe hemşireyle birlikte sürecin işleyebileceği çocuk bakım alt değiştirmeden, emzirebileceği sterilazasyon malzemelerin olduğu bir alan. Diğer alan ise çocuk gelişimcinin gün içinde belli eğitimleri yapabildiği ve onların bu depremden etkilenme durumlarını en aza indirmek ve gelecek yeni yaşamlarına güç vermek için yapılan bir çalışma."

Canan Güllü, bölgede 12 ay kalacaklarını belirterek "Dünya sağlık standartlarına göre 18 ay normalde böyle depremlerde. Belki 18 aya uzatabilir ama daha sonrasında yerele bırakmak üzere bu hizmeti yaptığımız için mutluyum. Kadın erkek eşitsizliğinin olduğu ortamlarda aslında bu felaketlerden sonra başka sorunlar da ortaya çıkıyor. Bu sorunların önlenmesi adına buradayız. Burada sadece anlık sorunlar değil, geçmişe dair rehabilite edildiği noktalar" diye konuştu.

Ardından gerçekleştirilen konferansta iki oturum düzenlendi. İlk oturumda Aydın Doğan Vakfı Başkanı Arzuhan Doğan Yalçındağ, UNICEF Türkiye Temsilcisi Paolo Marchi, UNFPA Türkiye Temsilcisi Hassan Mohtashami ve UN Women Türkiye Ülke Direktörü Asya Varbanova gençlerden gelen soruları yanıtladı. 

Arzuhan Doğan Yalçındağ "Kız çocukları geleceği yeniden inşa ederken, karşılaştıkları sorunları anlamak ve bunlara karşı yeni çözüm ve destek mekanizmaları yaratmak için Hatay'dayız. Güvenlik, sağlık, eğitim gibi en temel haklarından bir süre de olsa mahrum kalmalarına rağmen, hayata sımsıkı tutunan, daha iyi bir dünya hayalinden vazgeçmeyen kız çocukları, bugünün ve bu dönüşüm yolculuğunun gerçek liderleridir. Bugün de onların isteklerini, beklentilerini ve hedeflerini duyacak, onların hayallerinin yanında yer alacağız. Böylece kız çocukları hak ettikleri güçlü ve güzel yarınları inşa ederken, toplumumuz ve dünyamız da aydınlığa ve refaha kavuşacak." diye konuştu. 

UNICEF Türkiye Temsilcisi Paolo Marchi ise deprem sonrasındaki toparlanma sürecine gençlerin katılımının önemine vurgu yaparak "Gençlerin sesini duyduk; daha iyi, güçlü, genç dostu ve toplumsal cinsiyete duyarlı şehirler inşa etmek için onların ihtiyaçlarını ve hayallerini dinledik. UNICEF olarak ortaklarımız ile birlikte, deprem sonrası yeniden toparlanma döneminde, gençlerin bu sürece katılımına yatırım yapmak yönündeki taahhütümüzü yineledik. İşte bu önemli günde tam da bu sebeple, kız çocuklarının kendi toplumlarındaki liderlik rolüne odaklanıyoruz. UNICEF, kız çocuklarının güçlendirilmesinin önemine güçlü bir şekilde inanmaktadır ve toplumsal katılımlarının arttırılması için çalışmaya devam edecektir. Toplumsal cinsiyet eşitliği ortak vizyonu için gençlerle işbirliklerini genişletmek üzere herkesi bu günde bize katılmaya davet ediyorum." dedi.

UNFPA Türkiye Temsilcisi Hassan Mohtashami ise “Ergenlik çağındaki kız çocukları doğal afetlerin meydana geldiği dönemlerde göz ardı ediliyor. Travma geçirmiş, gelenekler tarafından kısıtlanmış, okul ve aile yapılarından ve tanıdık sosyal ağlardan koparılmış bu kız çocukları, kalabalıklar içinde görünmez kalabiliyor. Korunmaya ilişkin riskler yükselirken çocuk yaşta, erken ve zorla evlilikler de dahil olmak üzere toplumsal cinsiyete dayalı şiddet, sömürü ve istismarın arttığına dair raporlar bulunmakta. Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) ihtiyaçlarını karşılamak ve haklarına saygı duymak amacıyla afetlerden sonra da kız çocuklarının hayatlarını yeniden inşa etmek için etkili müdahale yöntemlerini takip etmeye ve sahada ihtiyaç duyulan ve en iyi yaptığı şeyi yapmaya devam edecek” dedi. Mohtashami ayrıca çocukların cinsellik eğitimini okullarında öğrenmelerinin önemini vurguladı. 

 UN Women Türkiye Ülke Direktörü Asya Varbanova “Kadınlara ve kız çocuklarına yönelik şiddetten, çocuk yaşta erken evlilik tehdidine kadar artan riskler karşısında, kadınların deprem sonrası toparlanmanın tüm aşamalarına tam ve etkin katılımını savunmak hayati bir önem taşıyor." dedi. Asya Varbanova "Kız çocuklarının haklarına ve liderliğine öncelik vererek dirençli ve eşitlikçi bir geleceğe stratejik olarak yatırım yapıyoruz. Toplumsal cinsiyete duyarlı iyileştirme yaklaşımımız, toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin önlenmesinin, dönüştürücü geçim kaynaklarının teşvik edilmesinin ve afet iyileştirmesine katılımın artırılmasının önemini vurguluyor. Kız çocuklarının ve genç kadınların güçlendirilmesinin canlı ve gelişen şehirler yaratmak için vazgeçilmez olduğuna inanıyoruz.” diye konuştu.

Gençlerin dile getirdiği ihtiyaçlar ve talepler doğrultusunda hazırlanan Gençlik Bildirgesi, Eşitlik İçin Gençlik Grubu Koordinatörlüğü görevini yürüten Eda Yabancı ve Erce Bilgen tarafından okundu. “Hepimiz ülke olarak çok zor bir dönemden geçtik. Bu süreçte en çok gençler ve çocuklar etkilendi. Bizler bundan sonraki tasarım ve inşa sürecinde elimizi taşın altına koymaya hazırız. Unutmayın ki her zaman en yakın çalışma ortaklarınız olarak buradayız. Bize güvenin ve yatırım yapın. Ancak bu sayede kapsayıcı, erişilebilir ve eşitlikçi kentler inşa edilebilir” diyen gençler, “Ergeniz, genciz, değerliyiz, güçlüyüz ve buradayız” diyerek bildirgeyi tamamladı.

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

YAZARLAR

Spektrum

Spektrum

Her perşembe yerel ve ulusal politikadan en kritik meseleleri ele alarak derinlemesine inceliyor, bağımsız bir tutumla alanında uzman akademisyenlere mikrofon uzatıyoruz.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir