30 Ocak Salı sabahından herkese günaydın!
Bugün gündemin ana maddesini Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 2023 yılına ilişkin açıklanan gelir dağılımı istatistikleri oluşturuyor. TÜİK tarafından düzenlenen Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması'nın 2023 sonuçlarına göre geçen yıl gelir dağılımında bozukluğu temsil eden Gini katsayısı 0,433 ile tarihî zirvesini görmüş durumda. Bir nevi anketten "Gini" çıktı da diyebiliriz...
Günlük ruh gıdası dozunuz: Babalar
Keyifli okumalar!
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

Küresel piyasalarda son durum ve günlük değişimler.
Değerler piyasa kapanışının ardından Investing üzerinden sağlanmıştır.
• BIST 100 endeksi günü 114,6 milyar TL işlem hacmi ve %1,50 kazançla 8.471 puandan tamamladı. BIST 30 ise günü %1,43 artışla tamamlayarak tekrardan 9.000 puan seviyesinin üzerine yerleşti.
- Günün en çok öne çıkan sektörel endeksi %4,71 değer kazanan BIST Ulaştırma Endeksi (XULAS) oldu. BIST Bankacılık Endeksi (XBANK) günü %1,13 kayıpla tamamlarken, BIST Sanayi Endeksi (XUSIN) ise %1,48 değer kazandı.
- BIST 100'e dahil olan şirket payları arasından günün en çok kazananları sırasıyla %9,98 değer kazanan Vestel Elektronik (VESTL), %9,95 değer kazanan Mia Teknoloji (MIATK) ve %9,94 değer kazanan SDT Uzay ve Savunma (SDTTR) payları oldu.
• Resmî Gazete'nin mükerrer sayısında yayımlanan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tebliğine göre 6 aya kadar vadeli kur korumalı mevduat hesapları için %30 olan zorunlu karşılık oranı %25'e indirildi. Buna karşın döviz mevduatlarına uygulanan karşılık oranı ise %4'ten %8'e yükseltildi.
- 🗣️ Açıklama: Konuya ilişkin TCMB tarafından yapılan açıklamada, "Bu düzenlemelerle Türk lirası mevduata geçişe yönelik adımlar güçlendirilirken, miktarsal sıkılaştırma sürecine devam edilmektedir" ifadelerine yer verildi.
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Türk-İş ve Hak-İş ile Türk Ağır Sanayii ve Hizmet Sektörü Kamu İşverenleri Sendikası arasında enflasyon farkı ve ücret zamlarının toplamından oluşan oranın %32,57 olarak uygulanmasını içeren Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Ek Çerçeve Anlaşması Protokolü’nü imzaladıklarını duyurdu.
• Ekonomi Gazetesi’nden İmam Güneş'e konuşan ihracatçılar, baz senaryoda 2024 yılında %7 oranında artışla 273,7 milyar USD’lik ihracat gelirine ulaşmayı beklediklerini aktardı. Sektör temsilcileri arasından en yüksek artış beklentisine sahip olanlar %30’lık artış beklentisiyle hizmet sektörü temsilcileri olurken, madencilik sektörü temsilcileri ise ihracat gelirinde %5,2’lik düşüş beklediklerini ifade etti.
- ⛏️ Madencilik: Düşüş beklentisiyle ilgili açıklama yapan Maden İhracatçıları Birliği (İMİB) Başkanı Rüstem Çetinkaya, yaşanmakta olan konteyner krizinin sektörü derinden etkileyeceğini söyleyerek, “Yüklediğimiz ürünlerde ton başına maliyetimiz 12 dolardan 60 dolara kadar çıktı. Bu maliyetleri fiyata yansıtamıyoruz. Dolayısıyla siparişlerimiz de düşecek” açıklamasında bulundu.
- 📈 Beklenti: 2023 Eylül'de açıklanan Orta Vadeli Program'da (OVP) 2024 yılında ihracat gelirinin %4,5 artışla 267 milyar USD seviyesinde gerçekleşeceği beklentisi paylaşılmıştı.
• Birleşik Markalar Derneği (BMD) tarafından düzenlenen Aralık 2023 anketine dahil olan markalardan %37’si bir önceki yıla kıyasla adet bazında satışlarının azaldığını bildirdi. Markaların %57’si ise 2023 yılında %80 ve üzeri ciro artışı yakaladıklarını ifade etti.
- 🗣️ Açıklama: Konuyla ilgili açıklamada bulunan BMD Başkanı Sinan Öncel, “Adet satışlarının daralmasında son çeyrekte yerli müşterinin alım gücündeki düşüşün ve yabancılar için Türkiye’nin alışverişte cazibesini kaybetmesinin etkili olduğunu tahmin ediyoruz” açıklamasında bulundu.
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, bir televizyon yayınında Bağ-Kur’luların prim gün sayısının 9 binden 7 bin 200’e düşürülmesine ilişkin, “Bu konuda çalışmalarımız devam ediyor. Gün sayısının 9 bin günden 7 bin 200'e düşürülmesi konusu da seçim öncesinde verilen bir vaatti. Biz bunu da yerine getireceğiz” açıklamasında bulundu.
• Ekonomim’e konuşan Ankara Ticaret Odası (ATO) Başkanı Gürsel Baran, mevcut faiz oranlarının hiçbir işletme için uygun ve verimli olmadığını, bu nedenle kaynak sıkıntısının yaşandığı ve bir süre daha aynı sıkıntıların yaşanacağını aktardı.
- ➕ Dahası: Bu noktadan çıkışın mümkün olduğunu ifade eden Baran, “Doğru, istikrarlı ve disiplinli bir şekilde alınan kararlar uygulanırsa ülkemizin çok daha iyi yerlere geleceğine inanıyoruz. Enflasyonla mücadele sürecinde başarılı olundukça, iyileşme diğer alanlara da yansıyacaktır” dedi.
- 💲 Konkordato fonu: Mevcut konkordato sisteminde alacaklının kendini güvende hissedebileceği bir dayanak bulunmadığını da ifade eden Baran, bir konkordato fonu kurulması gerektiğini söyleyerek, “Alacaklılar da sıra beklemek yerine, oluşturulacak fondan tahsilatını yapabilmeli ve borçlu bu fona olan borcunu faiziyle birlikte belirlenen sürede ödeyebilmeli” açıklamasında bulundu.
• ABD Başkanı Joe Biden, Ortadoğu’da ABD askerlerini hedef alan saldırılarla ilgili gazetecilere yaptığı açıklamasında, “Ortadoğu'da zor bir gün geçirdik. Yanıt vereceğiz” ifadelerini kullandı.
- 💉 Hatırlatma dozu: 28 Ocak Pazar günü Ürdün’de yer alan ABD karakoluna yapılan insansız hava aracı saldırısında 3 ABD’li asker hayatını kaybetmiş, 25 asker ise yaralanmıştı. Saldırının ardından konuşan ABD’li yetkililer saldırının İran destekli milisler tarafından düzenlendiğini açıkladı.
- 🗣️ Açıklama: İran'ın resmî haber ajansı IRNA tarafından yapılan açıklamada, "İran'ın bu saldırılarla hiçbir bağlantısı yoktur ve çatışmalar ABD ordusu ile bölgedeki direniş grupları arasında karşılıklı olarak yaşanmaktadır" ifadelerine yer verildi.
• Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yönetim Konseyi Üyesi ve Fransa Merkez Bankası Başkanı Francois Villeroy de Galhau, ECB’nin önünde iki risk bulunduğunu, bunlardan ilkinin erken faiz indirerek enflasyon hedefini ıskalamak, ikincisinin ise çok geç davranarak ekonomik aktiviteyi gereğinden fazla yavaşlatmak olduğunu söyledi.
- 💉 Hatırlatma dozu: ECB Başkanı Christine Lagarde, Ocak ayı faiz toplantısının ardından yaptığı açıklamada faiz indirimi için henüz çok erken olduğunu ifade etmişti.
- ➕ Haziran sinyali: Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yönetim Konseyi Üyesi ve Slovakya Merkez Bankası Başkanı Peter Kazimir ECB’nin izleyeceği rotayla ilgili olarak,"Bir sonraki hamle bir indirim olacak. Nisan ya da Haziran ayı olarak kesin bir zamanlamanın, kararın etkisi açısından ikincil önemde olduğuna eminim. İkincisi daha olası görünüyor ancak zamanlama konusunda erken bir sonuca varmayacağım" açıklamasında bulundu.
• Borç krizinin içinde olan Çin merkezli gayrimenkul devi Evergrande Group’a ilişkin Hong Kong mahkemesinden tasfiye kararı çıktı. Karar, şirketin Çin dışında yer alan varlıklarının tasfiye edilmesi sonucunu doğurabilir.
- 💾 Cep bilgisi: 333 milyar USD yükümlülük ile dünyanın en borçlu gayrimenkul şirketi olan Evergrande, yakın zamanda kreditörleriyle yaptığı borç yapılandırma görüşmelerinden olumlu sonuç alamamıştı. Bloomberg’in haberine göre şirketin 1 USD itibari değere sahip tahvilleri şu an piyasalarda 1,5 cent üzerinden işlem görmekte.
- 💸 Hisse senetleri: Şirket hisseleri şu an Hong Kong borsasında 0,02 USD seviyesinden işlem görüyor. 2017 yılında aynı hisseler 4,04 USD’den işlem görmekteydi.
• Ernst & Young (EY) tarafından yayımlanan Küresel Halka Arz Trendleri 2023 raporunda, 2024 yılında ılımlı seyretmesi beklenenen enflasyon ve olası faiz indirimleri nedeniyle küresel halka arzlarda canlanma beklendiği ifade edildi.
- ➕ Ayrıca: Raporda 2023 yılında halka arzlar konusunda en çok öne çıkan ülkelerin Türkiye, Endonezya ve Malezya olduğu belirtildi.
- 🇹🇷 Türkiye: Raporda ayrıca 2023 yılında Türkiye’nin son 5 yıllık ortalamalara kıyasla halka arz sayısında %120, halka arz getirilerinde ise %163 artış yaşadığı ifadelerine yer verildi.
Getiri lideri fon: Yapı Kredi Portföy’den Yabancı Teknoloji Sektörü Hisse Senedi Fonu

Geniş fon evreninden ürünlerle müşterilerine en kaliteli hizmeti sunmak için çalışan Yapı Kredi Portföy’ün Yabancı Teknoloji Sektörü Hisse Senedi Fonu, “Hisse Senedi Şemsiye Fonları” kategorisinde getiri lideri oldu. ABD’li teknoloji hisse senetleri endeksi Nasdaq’da yer alan hisse senetlerine yatırım yapan fonun, 2 Ocak 2024 tarihli TEFAS verisine göre 2023 yılı getirisi %143,6 oldu.
Avantajları neler?
- Nasdaq endeksinde yer alan şirket hisse senetlerine yatırım yapan Yabancı Teknoloji Sektörü Hisse Senedi Fonu, yatırım yaptığı varlıkların dolar bazlı olması nedeniyle bu varlıkların değer değişimlerinin yanı sıra doların TL karşısındaki hareketlerinden de etkileniyor.
- Spesifik bir tema olan teknolojiye yatırım yapan fon, profesyonel portföy yöneticilerinin proaktif bakış açısını ortaya koyuyor.
- Portföy yöneticileri endeks içerisinde potansiyelinin daha fazla olduğu şirketleri, doğru alt temada ve zamanda seçerek ek getiri yaratmayı hedefliyor.
- Fon kâr üzerinden sadece %10 stopaja tabi oluyor.
Yapı Kredi Portföy, yaratıcı çözümler sunarak sektörde fark yaratıyor ve müşterilerine yatırımlarını değerlendirmeleri için çeşitli varlık sınıflarında geniş bir ürün yelpazesi sunuyor. TEFAS platformu aracılığıyla tüm banka ve yatırım kuruluşlarının şubelerinden, internet bankacılığı ve mobil bankacılık kanallarından Yapı Kredi Portföy fonlarına kolayca erişiliyor. Fon hakkında detaylı bilgiye www.yapikrediportfoy.com.tr adresinde yer alan fonlara ilişkin “İzahname ve Yatırımcı Bilgi Formu”na www.kap.org.tr adresinden de ulaşılabiliyor.
Kod adı: 0,433 Gini
Türkiye'de vatandaşların alım gücü, yüksek enflasyonla mücadele ederken gelir dağılımında da bozulma sürüyor. Küresel bir trend olarak karşımıza çıkan gelir adaletsizliğini ölçen "Gini Katsayısı" son yıllardaki yükselişini sürdürerek 0,433 ile zirveye çıktı. Yani zengin daha zengin; fakir daha fakir oldu.

Türkiye İstatistik Kurumu, 2023 yılına ait gelir dağılımı istatistiklerini duyurdu. Verilere göre, Türkiye'de en yüksek gelire sahip %20'lik grubun toplam gelirden aldığı pay, geçen yıl bir önceki yıla göre 1,8 puan artarak %49,8'e yükselirken, en düşük gelire sahip %20'lik grubun aldığı pay 0,1 puan azalarak %5,9'a geriledi.

Kaynak: TÜİK
Yukarıdaki tablo, Türkiye’de son yıllarda toplam gelirlerin dağılımını gösteriyor. İlk bakışta oldukça karmaşık gibi görülen verilere biraz daha yakından bakalım.
100 TL’nin 50 TL’si en zenginlerde
Tabloda, Türkiye’deki haneler ve bireyler, gelir düzeylerine göre 5 gruba ayrılmış. En yüksek geliri elde eden %20’lik dilim, ikinci, üçüncü, dördüncü ve en düşük gelire sahip %20’lik kesimler olarak sıralanıyor. TÜİK’in 2014 veri setinde Türkiye’deki gelir düzeyleri bakımından en düşük %20’lik kesimin aldığı pay %6,2 iken aradan geçen 10 yılda bu oran %5,9’a gerilemiş. Yani en düşük gelir grubundaki %20, 100 TL’nin sadece 5,9 TL’sine sahip. En yüksek gelire sahip %20’lik kesim ise 100 TL’nin 49,8’ini alıyor. Bu oran 10 yıl önce %45,9 düzeyindeymiş.
Özetle 100 TL’nin 50 TL’si en zenginlerden oluşan %20’nin elinde. Ülkemizin %80’i ise kalan 50 TL ile geçiniyor.
Türkiye’de gelir adaletsizliği zirvede: 0,443
Yukarıda bir örneğini paylaştığımız tablodan elde edilen gelir adaletsizliği göstergesi olan "Gini Katsayısı" son yılların genelinde olduğu gibi yükselişini sürdürüyor. Son 10 yılın 8’inde yükselen Gini Katsayısı, 0,443 ile verinin tutulduğu tarihten bu yana zirveyi gördü. 2013 yılında katsayı 0,399 düzeyindeydi.
Gini katsayısı nasıl okunuyor?
İktisadi ve istatistikî yöntemlerle oluşturulan Gini katsayısı, en basit tanım ile o ülkede elde edilen toplam gelirden hane halklarının aldıkları pay oranlarının dağılım eğrisidir. Mucidi ise İtalyan istatistikçi, ekonomist ve aynı zamanda sosyolog Corrado Gini.
Gini tarafından geliştirilen dağılım sonucunda oluşan doğru ya da eğrinin şekli, gelir adaletsizliğini gözler önüne serer. Nümerik değerler olarak 0-1 arasında ifade edilir. Gini Katsayısı, 0’a yaklaştıkça mükemmel gelir dağılımı; 1’e yaklaştıkça artan gelir adaletsizliği ortaya çıkar.

Bölge bölge gelir adaletsizliği
TÜİK tarafından yayımlanan tabloya göre, güncel olarak Türkiye’de en yüksek gelir adaletsizliği Ankara’da. İstanbul ve Konya-Karaman bölgeleri onu takip ediyor. Türkiye’de nispeten gelirin daha adaletli dağıldığı bölgeler ise Doğu Marmara ile Batı Karadeniz bölgesinde yer alan illerimizden oluşuyor. Türkiye’de gelirin en adaletli dağıtıldığı iller Zonguldak, Karabük ve Bartın.
Tabloda 2022 ile 2023 kıyaslamasında 20 bölgenin tümünde gelir adaletsizliğinin artması ise dikkat çekiyor. Son 1 yılda gelir dağılımı en negatif olarak bozulan iller ise Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir ve Kırşehir. İlginç bir şekilde gelir dağılımı bakımından en az değişiklik ya da en küçük bozulma İstabul’da yaşanmış. Bunda da yüksek nüfusun etkisi olduğunu söylemek yanlış olmaz.
Dünya 5'ten büyük!
Uluslararası yardım kuruluşu Oxfam'ın geçen haftalarda yayımlanan "Eşitsizlik A.Ş." (Inequality Inc) başlıklı raporu, dünyadaki gelir adaletsizliğini, zenginin daha zengin yoksulun ise daha da yoksul olduğunu gözler önüne seriyor.
Bloomberg Milyarderler (Bloomberg Billionaires) sıralamasına göre, dünyanın en zengin beş iş insanı ve servetleri şöyle:
- Elon Musk - 199 milyar USD
- Jeff Bezos - 184 milyar USD
- Bernard Arnault - 183 milyar USD
- Bill Gates - 144 milyar USD
- Mark Zuckerberg - 142 milyar USD
Güncel listeye göre, en zengin 5 ismin toplam serveti 852 milyar USD ediyor. İnsanlık için üzücü olan ise bu 5'linin toplam serveti son 3 yılda ikiye katlanırken yoksul olarak nitelendirilen ve dünya nüfusunun %60'ına denk gelen yaklaşık 5 milyar insanın servetinin bu süreçte %0,2 gerilemesi. Son 3 yılda 5 milyarderin servetinin kişi başına ortalama artışı ise %114.
Yoksulluğun çözülmesi için en az 229 yıl beklememiz gerekiyor
Oxfam'ın her yıl yayımladığı raporun bu yılki sayısında, zenginlerle yoksullar arasındaki gelir adaletsizliğinin daha da açılacağı vurgulandı. Rapordaki en çarpıcı veri ise mevcut eğilimlerin sürmesi durumunda dünyada yoksulluğun ortadan kalkması için insanlığın daha 229 yıla ihtiyacı olması.




