Soğuk ve yağmurlu havalardan müzik, tiyatro ve sinemaya sığınacağımız bir haftadan merhaba!
Arp sanatçısı Ceren Necipoğlu'nun mirası, anısına düzenlenen arp festivaliyle sürüyor. Şehir arpın büyülü sesiyle dolarken Händel'in aryaları heyecan verici bir formda karşımıza çıkıyor.
Tiyatro sahnesi bu hafta da hesaplaşmalardan nasibini alıyor, prömiyer yapacak Salıncak oyununda Hazal Türesan ve Yiğit Serdermir'i bir araya getiriyor. Esra Ruşan ve Gizem Erdem ise Yeter ile sahneden kadın dayanışmasını öğütlüyor.
Sürdürülebilirliğin peşine düşen sektörler arasına sinema da giriyor, Akbank Sanat'ta Sinema ve Sürdürülebilirlik başlığı altında bir dizi gösterim ve söyleşi meraklısıyla buluşuyor. Şehirde yeni bir serginin heyecanı da var. Angelica Mesiti, Gelecek Zamanın Süregelen Hikâyesi'ni Arter'de sanatseverlerle paylaşıyor.
Tiyatro kanalında ise bu hafta Suha Çalkıvik'in "Hizmetçiler" değerlendirmesini okuyabilirsiniz.
İyi okumalar.
Seren
Aposto İstanbulİstanbul'dan ve dünyadan seçilmiş etkinlikler, kültür-sanat ajandası, şehir gündemi, tematik rehberler ve şehrin sınırlarından taşmaya değecek davetler her hafta e-posta kutunda.

Kaynak: T24
2. Ceren Necipoğlu İstanbul Uluslararası Arp Festivali
- Nedir? Festival. Arp sanatçısı Ceren Necipoğlu anısına ilki 2020 yılında düzenlenen festival, 12-17 ve 18-24 yaş kategorisinde arp ve oda müziği yarışmaları, konserler, ustalık sınıfları, söyleşiler ve çalıştaylarla şehri müzikle dolduracak.
- Nerede? Çeşitli mekanlar
- Ne zaman? 14-19 Ocak
- Neden gitmeli? Arpın büyüleyici sesine kulak vermek, Necipoğlu'nun mirasını sürdürmek için.
- Not almalı: Konser programı burada. Başvuruları devam eden ustalık sınıfları ve yarışma takvimi burada.

Fotoğraf: Ali Güler
Prömiyer: Salıncak
- Nedir? Oyun. Hazal Türesan ve Yiğit Sertdemir'i buluşturan oyun, iki kardeşin geçmişten gelen bir sırla yüzleşmeleri üzerine giderek tekinsiz hâle gelen hayatlarını anlatıyor.
- Nerede? Baba Sahne
- Ne zaman? 20, 21 Ocak
- Neden gitmeli? Tiyatro sahnesinin vazgeçilmez teması yüzleşme ve hesaplaşma üzerine yeni bir hikaye izlemek için.
- Not almalı: Biletler burada.
Hizmetçiler: Tükürebilmeliyiz, tükürebilmeliyiz ki tükürüklerimiz bizi boğmasın
Kemal Aydoğan tam da Jean Genet’nin seveceği türden çok zeki bir yönetmen. Moda Sahnesi'nin "Hizmetçiler"inde oyunculuk tarzından sahne trafiğine, dekorundan en ufak aksesuarına kadar, imge ve yansımanın öne çıkarıldığını gözlemliyoruz.

Geçen yıl Ekim ayında Kültür ve Turizm Bakanlığı, Moda Sahnesinin “Hizmetçiler” adlı oyunuyla yaptığı destek başvurusunu reddetmiş ve özel tiyatrolara yapılan devlet desteğinden topluluğu—yine— yararlandırmamıştı. Moda Sahnesi çalışanları da kamuoyuna yaptıkları açıklamada, “kendi gibi sanat algısına sahip olmayana yapılmış bu baskıyı ve sansürü kabul etmiyoruz” diyerek kararı protesto etmişti. Ne yaman bir çelişkidir ki bu eser bir önceki sezon aynı bakanlığa bağlı Devlet Tiyatrolarında sahnelenmişti. Moda Sahnesi 2025 yılında dünya tiyatro tarihinin mihenk taşlarından biri olan “Hizmetçiler” oyununu sergilemeye başladı.
“Hizmetçiler”e imza atan Fransız yazar Jean Genet (1910-1986) önemli bir absürt oyun yazarıdır. Oyunlarında sürekli iktidar ve suç kavramlarını ele aldığını söylemek mümkün. Toplumun dışlanmış insanlarının öykülerine yer veren Genet’nin kendi hayatı da yetimhanede başlamış, ıslahevleri ve hapishanelerde geçmiştir. “Kapatılma” kavramını tam anlamıyla yaşamış bir insandır. Her türlü muktedirle sürekli karşı karşıya kalmıştır. Oyun karakterleri de kendi konumlarını dönüştürmenin peşindedir. Aynı zamanda sistemle mücadele hâlindedirler.
Jean-Paul Sartre’a göre, “Hizmetçiler (Les Bonnes) oyunu, Genet edebiyatının kusursuz bir örneğidir.” Jean Genet’nin kendi külliyatının neredeyse tüm kurucu ögelerini bir araya getirmesiyle yazdığı bu eser apayrı bir değer ve öneme sahiptir. İlk defa 1947 yılında sahnelenen oyun, hiç kuşkusuz, 20. yüzyıl Batı Edebiyatı’nın en öne çıkan, en tartışmalı, en çığır açıcı metinlerinden biridir.
Oyunu çok akıcı, arı ve şiirsel bir dille çeviren Ayberk Erkay, 2023’te Ayrıntı yayınları tarafından yayımlanan oyun kitabının açıklamasında şunları dile getirmiş:
“Solange, Claire ve Hanımefendi’nin oluşturduğu üçlü, şiddetin dümene geçip tüm hâkimiyeti ölüme devretmeye hazırlandığı gecede, tanımlanmış rollerinin ötesine geçip geçmeme kararını vermekle sınanır. Toplumsal kimliklerinin doğurduğu baskı yüzünden, işlerini kusursuz yapmaya gayret ederken arzularını bir yanılsama oyununa dönüştürmek, kılık değiştirmek, kendi varoluşlarını yadsımak zorunda kalan Hizmetçiler, bu nihai törende, İyi’nin ve Kötü’nün meçhul sınırında, masumiyetin ve günahın tanımını sorgular ve sorgulatırlar. Sartre’a göre Hizmetçiler’de İyi, sadece bir yanılsamadır. Kötü, kendini İyi’nin yıkıntıları üzerinde inşa eden bir Boşluk’tur. Hemen her cümlesi çoklu anlam katmanlarına sahip, düz görüntüsünün ardında fazlasıyla karmaşık, iç içe geçmiş bir söylem labirenti barındıran ve bu yönüyle günümüzde bile yepyeni yorumlarla zenginleşebilen Hizmetçiler’in asıl odağı, belki de her şeyden öte, sevmektir. Yine Sartre’ın sözleriyle, peki birbirlerini seviyor mudur bu kadınlar? Yoksa nefret mi ediyorlardır? Tutkuyla nefret ediyorlardır birbirlerinden, tıpkı Genet’nin tüm kişileri gibi.”
Genet, oyunu 1933 yılında Fransa’nın kuzeyindeki Le Mans bölgesinde yaşanan bir cinayetten esinlenerek yazmıştır. Papin Kardeşler vakası olarak anılan bu cinayette, biri 22, diğeri 26 yaşında iki kız kardeş, yedi yıldır çalıştıkları evin hanımını ve kızını parçalayarak öldürmüşlerdir. Kız kardeşlere dair herhangi bir anormallik göstergesine rastlanmaması olayın etkisini daha da artırmıştır. Sosyal yaşam içerisinde herhangi bir tuhaf ya da şiddete eğilimli davranışları gözlemlenmemiştir. Cinayetin işleniş biçiminin vahşiliği ve kız kardeşlerin olaydan sonra kaçmak yerine yıkanıp çırılçıplak yatakta birbirlerine sarılarak yatmaları da olayın gizemini artırmıştır. Kız kardeşlere başlangıçta büyük cezalar verilse de daha sonra cezaları hafifletilir. Papin Kardeşler vakası, epey sansasyon yaratmış, o dönem hizmetçilik kurumunun sorgulanmasına neden olmuştur.
- “Hizmetçiler” oyunu, sınıf ilişkilerini merkezine alır. Toplumdaki hizmetçi statüsü ile onu doğuran burjuvazinin çatışmasını irdeler. İktidar ilişkilerinin acımasızca sorgulandığı bir oyundur aynı zamanda. Burjuvazinin ezilenler adına karar verdiği bir hayatın ifşasıdır.
Jean Genet bir başka önemli yapıtı olan “Balkon” için yazdığı, “Balkon nasıl oynanmalı?” adlı yazısında oyunun rejisiyle ilgili birçok uyarıda bulunur ve yazının sonunu şöyle bağlar:
“Bütün bu yazdıklarım, elbette, zeki bir yönetmen için değil. O yapacağını bilir. Ama ya ötekiler? Oyun, imge ve yansımanın yüceltilmesidir.”
Kemal Aydoğan tam da Jean Genet’nin seveceği türden çok zeki bir yönetmen. Oyunculuk tarzından sahne trafiğine; dekorundan en ufak aksesuarına kadar, imge ve yansımanın öne çıkarıldığını gözlemliyoruz. Jean Genet aynı metinde şunları da söyler:
“… Oyunun üç önemli kişisini yüksek patenler üzerinde oynatmayı düşündüm. Oyuncular bunlarla, ağızlarını, burunlarını kırmadan, ayakları giysilerinin etek ve dantellerine dolaşmadan nasıl yürüyecekler? Bunu öğrensinler derim!”
Kemal Aydoğan oyuncularını paten üzerinde oynatmasa da “hanımefendi” rolüne bürünen hizmetçi karakterinin ayaklarına stiletto (uzun, ince topuklu ayakkabı) giydirerek seyirciye farklı bir metafor sunuyor. Yönetmen, birçok anlam katmanı olan ve karakterlerin kaygan bir zeminde sürekli yer değiştirdikleri bu zor metni çok kapsayıcı bir bakışla çözümlemiş. Temponun düşme riskinin bulunduğu uzun tiratlara sahip bazı sahnelerde devinimi hiç azaltmayarak seyircinin dikkatini sürekli ayakta tutmayı başarıyor. Sahne geçişleri çok dinamik, seyirci oyun alanından hiç kopmuyor. Prova notlarında, “Belki Jean Genet hınç dolu olmamızı isterdi… Ama heyecan ve merak dolu hınç da olabilir bizimki.” diye yazmışlar. Yönetmen ve oyuncularda o merak dolu hınca oyun boyunca tanık oluyoruz. Prova günlüklerinin çoğu zaten, “hınçla ve merakla kalın!” diye sonlandırılmış. Dekor, ışık ve aksesuarlar oldukça işlevsel kullanılmış. Oyun alanında işlevsel olmayan tek bir kibrit çöpü bile yok. Yönetmen Kemal Aydoğan ekibiyle iyi bir iletişim dili tutturarak çok sağlam bir oyun çatısı kurmayı başarmış. Yönetmen hemen hemen her oyununda olduğu gibi, “Hizmetçiler” oyununda da seyirciyi allak bullak etmeyi başarıyor.
Oyuncuların üçü de müthiş bir uyum yakalamışlar aralarında. Yılmaz Sütçü sesini çok iyi kontrol edebilen bir oyuncu. Bu oyunda beden elastikiyeti de mükemmel. Karakter geçişlerinde hayli başarılı. Artikülasyonu (sesletim) çok iyi olan Sütçü, söylediği her sözcüğün hece hece hakkını veriyor. Abartılı oyunculuğa çok uygun olan kimi sahnelerde ölçüyü hiç kaçırmıyor. Yılmaz Sütçü oyun boyunca dört dörtlük bir performans sergiliyor.
Kerem Fırtına’yı sahnede ilk kez seyrettim. Keşke daha önceki oyunlarını izleyebilseydim, diye hayıflandım oyun bitiminde. Oyun boyunca beden disiplinini elden bırakmıyor. Sesinin iniş çıkışları gayet dengeli. En önemlisi Kerem Fırtına’nın gözlerine baktığınızda oynadığı karakterin ışığını görebiliyorsunuz. Kendisini daha çok oyunda seyretmek istiyor gönlümüz.
Dilan Düzgüner oynadığı karakteri çok iyi analiz etmiş. Yakaladığı iç gıcıklayıcı, rahatsız edici tiz ses, hanımefendinin o sınıfsal küstahlığını, şımarıklığını ve görgüsüzlüğünü çok güzel yansıtıyor. Düzgüner, rolünün hakkını fazlasıyla veriyor.
- Kısacası, oyuncuların tümü, mükemmel bir uyum, enerji ve tempoyla Jean Genet’ye yakışır bir oyunculuk performansı sergiliyorlar.
Tiyatronun birazcık nefes alabilmesi adına, gönlümüz elbette Moda Sahnesinin “Hizmetçiler” projesinin devlet desteğinden yararlanmasını isterdi. Ancak oyundan çıkarken, “iyi ki bakanlık destek vermemiş” dedim içimden. Bu oyunun başarısı ve onuru tek başına Moda Sahnesine yeter. Başka kurumlarla paylaşılmasına hiç gerek yok.
Hizmetçi Solange’ın replikleriyle bitireyim yazıyı: “Tükürebilmeliyiz, tükürebilmeliyiz ki tükürüklerimiz bizi boğmasın. Fışkıran tükürüklerimiz, elmas broşlarımızdır.”

1. Sektörün ayak izleri: Sinema ve Sürdürülebilirlik
- Nedir? Gösterim ve söyleşi. Akbank Sanat ve EkoFilm: Sürdürülebilir Yapım Platformu işbirliğiyle hayata geçirilen program kapsamında, Türkiye’de sürdürülebilir film yapımı konusunda bilinç oluşturulmasına öncülük eden EkoFilm Platformu'nun hazırladığı çevre ve sürdürülebilirlik temalarına odaklanan film seçkisi izleyicilerle buluşacak. Seçkiye bir söyleşi serisi de eşlik edecek.
- Nerede? Akbank Sanat
- Ne zaman? 14 Ocak-7 Şubat
- Neden gitmeli? Film yapım süreçlerinde sürdürülebilirlik, ekolojik ayak izini azaltmak gibi konularda daha fazla bilgi sahibi olmak için.
- Not almalı: Söyleşiler film sektöründe sürdürülebilirlik teması etrafında düzenlenecek. Program ücretsiz, kayıt gerekli, buradan.

Gelecek Zamanın Süregelen Hikâyesi, 2022. HD video (siyah beyaz), 16:9, 5.1 çevresel ses düzeni, 8’. Kaynak: Arter
2. Angelica Mesiti: Gelecek Zamanın Süregelen Hikâyesi
- Nedir? Sergi. Nilüfer Şaşmazer küratörlüğündeki sergide Mesiti’nin Gelecek Zamanın Süregelen Hikâyesi adlı videosu ve farklı kaynaklardan topladığı fosilleşmiş yağmur damlası fotoğraflarını renkli fonlar üzerinde tekrar fotoğraflayarak ürettiği Genç Güneş’in Solgun Işığında Yağan Yağmur başlıklı serisi yer alıyor.
- Nerede? Arter
- Ne zaman? 16 Ocak'tan itibaren
- Neden gitmeli? Tesadüfi anların yaratma potansiyelini keşfetmek için.
- Not almalı: Sergi, salıdan pazara 11.00-19.00 arası, perşembe günleri 11.00-20.00 arası izlenebilir.

Fotoğraf: Aziz Useniov
3. Dayanışma şimdi, burada: Yeter
- Nedir? Oyun. Esra Ruşan ve Gizem Erdem'i biraraya getiren oyun, mesleğe aynı anda başlamış iki kabin memurunun, ortak yaralarını keşfetme hikayesini biraz şiirsel biraz da mitolojik atıflarla anlatıyor.
- Nerede? Craft Tiyatro
- Ne zaman? 17, 18, 19 Ocak
- Neden gitmeli? Kadın dayanışmasının altını yeniden ve yeniden çizen oyunla birbirimizin kıymetini anlamak için.
- Not almalı: 10 Ocak'ta prömiyer yapan oyun şimdiden izleyiciden tam not aldı bile. Biletler burada.

4. Händel: Amour Fou - Burak Özdemir & Musica Sequenza
- Nedir? Konser. Pozitif enerjisi ve performansıyla izleyicisini bambaşka evrenlere ışınlayan besteci ve fagot sanatçısı Burak Özdemir ve barok müzik topluluğu Musica Sequenza yeni projesi Amour Fou ile sahnede.
- Nerede? Borusan Müzik Evi
- Ne zaman? 18 Ocak
- Neden gitmeli? Händel’in aryalarını koreografik bir performans hâlinde izlemek için. Burak Özdemir’in barok fagotu, kontrtenor Georg Bochow’un etkileyici sesi, Musica Sequenza'nın 18. yüzyıl dönemine ait enstrümanları da eşlikçiniz.
- Not almalı: Biletler burada.

5. Bir klasik: Kuğu Gölü
- Nedir? Bale. Gediminas Taranda ve Nikolai Anokhine tarafından 1994 yılında kurulan ve Rusya'nın en iyi bale okullarından mezun dansçıları biraraya getiren Imperial Russian Ballet Company, Çaykovski'nin 1887'den bu yana sayısız kez sahneye konulan başyapıtıyla ilk kez ülkemize geliyor.
- Nerede? İstanbul Lütfi Kırdar Kongre ve Sergi Sarayı
- Ne zaman? 20, 21 ve 22 Ocak
- Neden gitmeli? Topluluğun etkileyici tekniği, baş dansçının Odile-Odette geçişlerinin kusursuzluğu, neşeli anlarla harmanlanan romantik bir koreografi ve en nihayetinde iyi bir Kuğu Gölü temsili izlemek için.
- Not almalı: Topluluk, İstanbul'dan sonra Bursa ve Ankara'yı da ziyaret edecek. Biletler burada.

Parçadan bütüne bir yolculuk: Pezzettino
- Nedir? Oyun. Leo Lionni’nin Pezzettino adlı kitabından uyarlanan oyun, küçük bir çocuğun ait olduğu bütünü arama yolculuğunu anlatıyor.
- Nerede? Zorlu PSM
- Ne zaman? 19 Ocak
- Neden gitmeli? Eğlenceli bir arayış hikayesi izlemek için.
- Not almalı: 3 yaş ve üzeri için uygun olan oyunun biletleri burada.

'Çizgi Günleri' devam ediyor
İBB Miras tarafından restore edilen İstanbulluların yeni buluşma noktası Turhan Selçuk Kültür Evi, animasyon, çizim ve illüstrasyon atölyesi ile konserlerden oluşan programıyla 2 Şubat'a kadar Çizgi Günleri'ne ev sahipliği yapıyor.
Yetişkinler ve çocuklar için atölyelere; konserler, söyleşiler ve dinlenme kulübü etkinliklerine katılmak için ücretsiz biletler İstanbul Senin uygulamasında.
Yapımcı-sunucu Osmantan Erkır, daha önce karikatürist Cemil Cem’e ait satın aldığı binayı, Turhan Selçuk Kültür Evi yapılmak üzere İBB’ye tahsis etmişti. İBB Kültür Evi'nin açılışını 6 Ocak'ta yapmıştı.
Aposto Premium’da neler var?
- Mobilite, yapay zeka, fintech, sürdürülebilirlik, finans gibi yükselen endüstrilerden gelişmeleri ve içgörüleri aktaran premium bültenler:
- Quando AI, Quando İçgörü, Pareto Mobilite, Pareto Fintech, Pareto Sürdürülebilirlik, Pareto İçgörü, Exante
- Dünyanın ve Türkiye’nin gündeminden gelişmeleri küresel bir perspektifle aktaran analizler:
- Aposto World, Spektrum, Aposto Günsonu
- Yemekten seyahate, edebiyattan kültür-sanata entelektüel dünyanı besleyecek üyelere özel makaleler:
- Aposto Seyahat, Aposto Kitap, Aposto Sanat, apéro tarif
- Aposto Radyo için hazırladığımız 30’un üzerinde orijinal podcast ve sesli belgesel:
- Altı Otuz, Gözlerini Aç, Dönüm Noktası, Sürdürülebilir Geleceğe Adım, Ümit Alan’la Medya Tarihi, Spektrum Podcast
- Aposto etkinlik ve buluşmalarına katılma fırsatı.
- Aposto'nun tüm arşivine ve güncel yayınlara sınırsız erişim.
Aposto Premium'u yıllık aboneliklerde geçerli %30 indirimle denemek için Aposto2025 kodunu kullanabilirsiniz.




