🌿 Babil’den Bağdat Caddesi’ne, toprağın dikine

Norveç’ten balık, Antalya’dan avokado, Çin’den pirinç, Mersin’den limon, Manisa’dan zeytinyağı. Toplam kilometresi belki de Türkiye’deki herhangi bir yetişkinin ömrümdekinden çok olan akşam yemeği tabağı.

Birkaç bin yıl geriye saralım; insanlığın gününün neredeyse tamamını avlanmak ve yiyecek aramakla geçirdiği vakitler. Zamanın bu noktası, insanların yiyecekleriyle en yoğun bağlantıda olduğu dönemdi desek yanılmayız. Yiyeceği toplamaktan hazırlığa ardından ateş etrafında toplu hâlde yemeye kadar tüm aşamaların dâhil olduğu yaşam tarzları ve yemek etrafında gelişen bilinç.

Şimdi 20. yüzyılın ikinci yarısına saralım filmi. Televizyon mikrodalgayla buluşuyor, ilk fast food restoranı açılıyor. Zincir süpermarketler kuruluyor, paketlenmiş yemeklerle modern gıda endüstrisi doğuyor. Televizyon ekranlarında dönen reklamlarla kitlesel tüketim anlayışı baş gösterirken yemek pişirmenin en tembel hâli olarak mikrodalga günlük hayatta yerini alıyor. Yeni tüketim biçiminin sonucu olarak televizyon karşısında yenilen yemeklerle, ne yediğimizle ve diğerlerimizle olan gerçek bağımız usul usul kopmaya başlıyor. Yemek masası ve temsil ettikleri yavaş yavaş yok oluyor. Beraberinde doğayla birliğimizi anlamanın en önemli yolu olan tabağımızdakiyle geçirilen vakit ve kurulan bağ da ortadan kalkmaya başlıyor. 

Topraktan uzaklaştıkça "modernleşen" insanın kerevizin yer altında yetiştiğini ya da domatesin bir yaz meyvesi olduğunu bilmemesi endişe verici ya da üzücü mü? Yoksa hayatının devamlılığı adına gereksiz bir bilgi mi? Peki iklim değişikliği etkileriyle doğanın verdiği mücadele sonucu domatessiz kalma ihtimali, kim için düşündürücü?

Çağlar öncesine ait yöntemler günümüz teknolojileriyle güncellenip şehir yaşamının içine bir anda yerleşiveriyor. Doğayla bağını koparmamayı redderken dönüşümü benimseyip kendi kendine yeten sistemlerle sadece bugüncü değil gelecekçi yaklaşımları esas alan birileri var. Bağdat Caddesi’nin orta yerinde kurduğu yaşam alanında Elif Boyner’le yeme-içme sektörünün kıvrılan yollarından geçiyoruz. Toprağı korumak adına topraksız gerçekleşen dikey tarımla domatesin varlığının devamlılığının nasıl mümkün kılınabileceğini dinliyoruz. Bu hafta sofra-i işarda:

• Tabaktan: Circle by Vertical’ın kereviz dukkah’sı
• Sofrayı Kuranlar: İleri dönüşümde birtakım şehirli yöntemler
• Büyüteç: Toprakla dengeye varmanın en kestirme yolu (mu?): Kentsel tarım
• Dolaptan: Akdeniz altında 20 bin fersah

“Bana türlü türlü meyve bitirdi.

Her gün beni tepesinde götürdü.”

Reyhan