Dünyahali'nden herkese merhaba.
Bugün sizlere yağmurlu bir günde, Feriye Sarayı'nda gerçekleşen Dünya Gönüllüler Günü Kutlaması'ndaki standımızdan ulaşıyoruz!

"Birlikte İklim Değişikliğini Yenebiliriz" adlı panelde Yuvam Dünya Yönetim Kurulu Başkanı Kıvılcım Pınar Kocabıyık'ın moderatörlüğünde Mahalle Gönüllüleri Temsilcisi Burak, İklim Elçileri Temsilcisi Emre ve UN Kadın Birimi Uluslararası UN Gönüllüsü Marie-Amah'ı dinledik; kurucu üyemiz sevgili Nil Karaibrahimgil'in Yuvam Dünya için yazdığı Uyan Anne, Uyan Baba şarkısını birlikte coşkuyla söyledik.
- Bu sayının haberi: İklim Dostu Okul Rehberi'miz yayında!
Keyifli okumalar!
DünyahaliDünyahali bültenine hoşgeldiniz! Burada sadece iklim krizinden değil; havadan sudan da konuşuyoruz. Yuvamız dünyamızdan bahsediyoruz. O zaman, haydi başlıyoruz!
Malçlama
Zararlı ot gelişimini engelleme, toprak nemini ve yapısını koruma- geliştirme amaçlı, organik veya plastik malzemelerle yapılan örtü uygulamasıdır.
Kurmaca Dünyada İklim Krizi Gerçeği #5
Downton Abbey

Televizyon, sinema ve medya endüstrisi hikayelerine toplumsal sorunları konu ederek iklim krizi gibi pek çok konuda kültürel dönüşümü sağlamakta destekçi görevi üsteleniyor.
Peki yapılabilecek daha somut hamleler de olabilir mi?
NBC Universal stüdyoları bu soruya çok somut ve dünya dostu bir cevap veriyor. Downton Abbey filminin prodüksiyonunu yüzde 100 sürdürülebilir bir prodüksiyon tasarımı ile gerçekleştirdiğini duyuruyor.
Nasıl mı?
Filmin prodüksiyon tasarımı, set öncesinden set anına ve sonrasındaki post prodüksiyon sürecine kadar masaya yatırıyor. Dünyanın kaynaklarını nerede, ne kadar harcadıklarını tespit ediyorlar. Ardından tüm bu harcamayı nasıl azaltabilecekleri konusunda bilim insanlarının rehberliğinde çözüm arayışına giriyorlar.
- Downton Abbey’nin tüm sezonlarında kullanılan kostümlerini toplayarak yeniden değerlendiriyorlar.
- Daha önce dizide kullanılan tüm propları geri dönüştürerek filmde kullanılabilecek hale getiriyorlar.
- Film setinde ulaşımın tamamını tam elektrikli ya da hibrit araçlarla sağlarlarken, set içindeki ulaşımı da scooter ve bisikletlerle gerçekleştiriyorlar.
- Işık kurulumu için yeşil enerji kaynakları kullanıyorlar.
- Film seti boyunca yemek molalarında kullanılan plastik tabak, çatal yerine geri dönüştürülebilir setler kullanıyorlar.
- Film seti boyunca kağıt bardak kullanımını kaldırarak, geri dönüştürülebilir malzemeden üretilmiş mağlarla çay-kahve ikramı yapıyorlar.
- Oyunculara kağıda basılı senaryo vermek yerine senaryolar tabletlere yüklenerek oyunculara iletiliyor. Tüm senaryo güncellemeleri online olarak tablet üzerinden takip ediliyor.
Peki bunları uygulamak ne kadar zor? Dahası bulunabilir mi? Dünyanın en fazla dizi ve film üreten ülkelerinden biri olan Türkiye olarak biz, endüstride dönüşüm sağlayabilir miyiz?
Hemen, bugün harekete geçersek neden olmasın.
Bu, belki de anlatacağımız en önemli hikaye ve biz bu hikayeye yön verebiliriz. Neil deGrasse Tyson’ın dediği gibi, “Her felaket senaryosu bir bilim insanının inkar edilmesiyle başlar.”
Haberler
Neler oluyor?

Hidrojen ekonomisinin iklim krizi açısından faydaları
Hidrojen, küresel ısınmayı azaltmak için gereken enerji dönüşümünün kilit unsurlarından biri olarak görülüyor. Ulaşım, endüstri, ısıtma ve enerji depolama başta olmak üzere birçok uygulama alanı olan hidrojen, özellikle yenilenebilir kaynaklardan üretilen enerjinin dönüştürülmesi, taşınması ve depolanması açısından önemli bir unsur. Hidrojen, kamyon ve uçakla yapılan uzun mesafeli taşımacılık, ağır sanayiler veya doğal gazla harmanlanmış evsel kullanımlar gibi karbondan arındırılması zor sektörleri karbondan arındırmak için akılcı bir yol olabilir.
Günümüzde hidrojen üretmenin en yaygın yolu, doğalgazın hidrojen ve karbondioksite dönüştürülmesidir. Bu süreçte oluşan karbondioksit atmosfere salınırsa üretilen hidrojen gri hidrojen; karbondioksit yakalanıp saklanırsa ise mavi hidrojen olarak adlandırılıyor. Öte yandan, suyun elektrolizi için yenilenebilir kaynaklar kullanıldığında ise üretilen hidrojene yeşil hidrojen deniyor. Bu durumda, hidrojen ekonomisinin gelecekte iklime olan etkisi, hidrojenin üretim yolları ile yakından ilişkili görünüyor.
Fiziksel açıdan değerlendirildiğinde hidrojen, dünya atmosferinin sıcaklık ve basınç koşullarında veya kızılötesi radyasyon üzerinde doğrudan etkisi olmayan simetrik bir molekül. Ancak hidrojen, diğer sera gazlarının ömrünü ve konsantrasyonunu etkileyen kimyasal reaksiyonlara dahil olması nedeniyle dolaylı bir sera gazı olarak kabul ediliyor. Bu bağlamda, hidrojen ekonomisinin iklim etkisi üretim, nakliye ve depolama sırasında atmosfere sızan hidrojen oranı ile ilişkili. Hidrojenin atmosfere gelecekteki sızıntı oranı ise büyük bir belirsizlik içermekte.
Nature Communications Earth & Environment adlı bilimsel dergide yayımlanan yeni bir çalışmada, farklı hidrojen üretim yolları ve sızıntı oranı senaryoları kullanılarak hidrojen ekonomisinin iklim krizi bağlamında faydaları değerlendirildi. Çalışmaya göre,
- Hidrojenin rengi başka bir deyişle nasıl üretildiği önemli bir faktör.
- Yenilenebilir enerji kullanılarak üretilen yeşil hidrojen, iklim krizi bağlamında en iyi yol.
- Yeşil hidrojen ekonomisi, atmosfere büyük miktarlarda hidrojen sızsa bile, kısa ve uzun vadede karbondioksit salımlarını azaltmada faydalı olacak.
- Buna karşılık, üretiminde doğal gaz kullanılan mavi hidrojen ekonomisi, özellikle hidrojen salımlarının yüksek olduğu senaryoda karbondioksit ve metan salımlarını azaltma açısından kötü.
Özetle, hidrojen ekonomisinin iklim krizi açısından faydalı olup olmayacağı, hidrojenin hangi kaynaklar kullanılarak üretildiği ve atmosfere ne kadar sızıntı gerçekleştiği ile yakından ilişkili.
Dünyahali, Yuvam Dünya ve Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Araştırma Merkezi iş birliğinde, BMWi’nin desteğiyle yayınlanmaktadır.
BMWi sürdürülebilir mobilite için kapsamlı çözümler sunar.
Doğadan Sürdürülebilirlik Dersi
Kurumuş dallar, sarı yapraklar, ne acıklı bir nasibiniz var...

Prof. Dr. Mine Durusu Tanrıöver
Sarı bir sonbahar gününden merhaba! Sonbahar, rengarenk yaprakların dallarını süsledikleri ağaçlardan yeni varoluşlar ve yeniden doğuşlar için yere süzüldüğü mevsimdir… Kurumuş, sarı, dökülen yaprakları ile şarkılara, 10 Kasımları ile kalplerimize hüzün yükleyen mevsimdir aynı zamanda... O capcanlı ulu ağaçların yapraklarına sessiz vedaları içimi burkar. Ancak bilirim ki doğanın döngüleri mükemmeldir ve hiçbir şey boşa değildir. O ağaçların her ilkbaharda tekrar ve tekrar tazecik yaprakları, çiçekleri ve meyveleriyle hayata geri dönmesi için bu vedalar vazgeçilmezdir.
Yere dökülen yapraklar aslında kendilerini gerçekleştirme yolculuklarında bir başka aşamaya geçmişlerdir. Sahip oldukları karbon, azot, fosfor, potasyum ve organik madde içeriğini toprağa geri vermek ve her baharda anne ağacının yeni yaprak yavrularına hazırlanması için güçlenmesine yardım etmek. Topraktaki çalışkan mikroorganizmalar ve solucanlar tarafından parçalanarak tekrar kullanılabilir hale gelen sonbahar yaprakları toprağın yapısını zenginleştirip sağlığına katkıda bulunurlar. Ve böylece doğa, bir kez daha döngülerinde çöp olmadığını, her bir çıktının bir başka döngünün girdisi olduğunu kanıtlayarak biz insanlara sürdürülebilirlik dersi verir.
İçimi en acıtan gözlemlerimden birisi siyah çöp poşetlerine doldurulmuş kuru yaprakları şehrimin çöp kutularında görmektir. Şehrin çöplüğüne giden belki tonlarca azot, fosfor, potasyum, humus, toprak, açmamış tomurcuk, toplanmamış meyve, koklanmamış çiçek ve o çiçekle beslenen arı ve kelebektir aslında o torbaların içindeki. Ne iç acıtan bir tablo! Keşke o yapraklar oldukları yerde kendi döngüleri içinde dönüşmeye devam edebilseler! Dökülen yaprakları şehir hayatında bazen bu şekilde bırakmak mümkün olmasa bile, başka yöntemlerle değerlendirmemiz mümkün. Üstelik kuru yapraklar, karbon ve azot bağlayan bitkilere can suyu olması gerekirken, çöplüklerde yakıldığı takdirde ne acıdır ki atmosfere sera gazı salan bir kaynağa dönüşüyor! Bırakın çöpe atmayı, yaprakları çuval çuval toplayarak kompost yapmak ve bu zengin içeriği tekrar toprağa geri vermek zorundayız.
Sevgili Meyvelitepe ekibi kuru yapraklar ve budanmış dallarla aslında kolaylıkla ‘mis kokulu, simsiyah, capcanlı bir toprak’ elde edebileceğimize dair deneyimlerini paylaşıyor. Tek yapmamız gereken ‘kendimizi doğanın akışına bırakmak’! Sonbahar aynı zamanda bir budama mevsimidir de. Yollara atılmış budanmış dalların yalnızlıkları içimi parçalar. Sadece kuru yapraklar değil, budanmış dallar da şehir çöplüğüne gitmek yerine öğütülerek kompost haline getirilerek ‘siyah altına’ dönüştürülebilir.
Kuru yaprakların ve dalların kışın toprağı örten bir malç olarak görev yapması doğanın kendini koruma ve canlılığını sürdürme yöntemlerinden birisidir. Malçın faydaları saymakla bitmez:
- Toprağın ısısını ve nemini dengeler,
- Ağaçların köklerini korur,
- Oluşturduğu koruyucu ortamla bir çok küçük canlının ağır mevsim şartlarında hayatta kalmasını sağlar ve biyoçeşitliliğe katkıda bulunur.
- Zamanı gelince de bozunarak toprağa karışır ve başka bir canlının hayat macerasına katılır.
Topraktaki organik karbona dünyanın ‘en kıymetli’ maddesi demek yanlış olmaz. Tüm canlıların yaşamsal fonksiyonlarını sürdürmesi ve geleceği topraktan gelen gıdaya bağlıdır, istisna olmayan insan da bu canlıların arasındadır. Toprağın gıda kaynağı olmasının ötesindeki bir çok başka hayati işlevinden bahsetmiyorum bile! Galileo Galilei’ye atfedilen cümle aslında bu konudaki tüm hislerime tercüman: ‘’Mücevher, gümüş ve altını ‘kıymetli’, yeryüzü ve toprağı ‘zemin’ olarak nitelendirmekten daha aptalca ne hayal edilebilir?’’.
Dünyamıza hak ettiği saygıyı göstermek istiyorsak, doğadan aldığımız her şeyi ait olduğu yere döndürmekle mükellefiz. Dökülen yaprakların, kuru dalların yeri de çöp değil yaşam kaynağımız toprağımızdır…
COP27 Gençlik Paneli
İklim krizi mücadelesinde öncü gençlerin bir araya geldiği COP27 Gençlik Paneli 5 Aralık’ta gerçekleşecek!

Bu yıl Mısır'ın Şarm El-Şeyh kentinde 6-18 Kasım'da 194 ülkenin katılımıyla gerçekleşen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı sonrasında sponsorluktan, organizasyona, operasyondan panel konularına ve aksiyon adımlarına kadar ele alınması gereken birçok konu var. COP27 Gençlik Paneli'nde, etkinliğe fiziksel katılım gösteren dört genç ile bir araya gelerek bu meseleler üzerine odaklanıp, etkinliğin gençlerin perspektifinden nasıl geçtiği üzerine konuşulacak.
Youth for Good Kurucu Ortağı Kaya Aytuğ Demiral'in moderatörlüğü üstlendiği panele; Yuvam Dünya Proje&İletişim Koordinatörü Kübra Güler Dağtekin, Global Shapers Community Ankara Hub Küratör Yardımcısı Onat Sarıtaş, Boğaziçi SDG Student Hub Eş Koordinatörü Ecem Ocüşler konuşmacı olarak yer alacak.
5 Aralık'ta çevrimiçi gerçekleşecek panele katılmak için burayı tıklayın!




