HABERLER
CEZA & DAVA
VERİ İHLALİ
MAKALE & İNCELEME

Veri Koruma & Mahremiyet Gündemi #2023/1

2022'nin en çok kullanılan 200 şifresi, yüz tanıma teknolojisi, biyometrik veriler ve mahremiyet sorunları, sağlık kuruluşlarından veri ihlali bildirimleri...
freepik.com

freepik.com

Verini Koru ekibinden, yeni bir mecradan merhaba,

Türkiye’de ve Dünya’da kişisel verilerin korunması alanında yaşanan gelişmeleri yakından takip ediyor yaygınlaşan mahremiyet sorunları, hukuki düzenlemeler, yaptırımlar ve önemli gelişmeler hakkında özet olarak sizleri bilgilendirmek için haftalık bültenler hazırlıyoruz. Bültenlerimizde haftanın öne çıkan veri mahremiyeti konularıyla ilgili detaylı incelemeler yapıyor; veri mahremiyeti bilincini aşılamak için faydalı olacak pratik önerilerde bulunuyoruz.

Bu haftadan itibaren bültenlerimiz Aposto aracılığıyla sizlerle buluşacak. 

Keyifli okumalar dileriz.

HABERLER

• NordPass tarafından 3 TB’lık bir veri tabanı üzerinde yapılan araştırma ile 2022’nin en çok kullanılan 200 şifresi açıklandı. 2022 yılında olmamıza rağmen en çok kullanılan şifre “password” olup bunu “123456” ve “123456789” takip ediyor. Umarız 2023 daha güvenli geçer :)

• Akıllı ev teknolojileri modern yaşamın ayrılmaz bir parçası haline gelerek kullanıcılarına konfor sağlarken, teknoloji şirketleri tarafından da ev sahiplerine kötücül bir hizmet sunulabiliyor. Son dönemde anahtarsız kilitler veya internete bağlı kapı kameraları ev sahiplerinin kiracılarını gözetlemesine yardımcı oluyor. Özellikle, bir şekilde kiracılarından kurtulmak isteyen ya da kirayı arttırmak isteyen ev sahipleri bu hizmeti sunan şirketlere daha fazla başvurur hale gelmiş durumda. Kiracıların ihlal edilen kişisel verileri ise şu an için bu şirketlerin karşılaşabileceği en büyük hukuksal tehdit olarak duruyor.

• İspanya yolcu verilerinin toplanmasına ilişkin tartışmalı bir düzenlemeyi hayata geçirdi. Yeni yasa ile konaklama ve araç kiralama hizmeti sunan işletmeler elde ettikleri kişisel verileri ilgili otoritelere iletmek zorunda kalacak. Birçok organizasyon, değişikliğin Avrupa Birliği mevzuatına aykırı olduğu yönünde görüş bildirdi.  

• ABD’de senatör Jon Ossof, FBI ile yüz tanıma politikaları ve uygulamaları hakkında bir soruşturma başlattı. Jon Ossof ve kongre üyeleri Ted Lieu ve Yvette Clark tarafından bireylerin Anayasal hakları hatırlatılarak FBI’a gönderilen bir mektupla FBI’dan yüz tanıma teknolojisinin nasıl kullanıldığı ve yüz tanıma teknolojisinin doğru çalışıp çalışmadığı konularında bilgi talep edildi.

CEZA & DAVA

• 2023’ün ilk günlerinde İrlanda veri koruma otoritesince Meta’ya (Facebook ve Instagram) 390 milyon € para cezası verildi. Ayrıca buna ek olarak kişiselleştirilmiş reklamcılık faaliyetlerinin ancak kullanıcıların açık rızaları olması halinde yapılabileceği belirtilen karara uyum için Meta’ya 3 ay süre tanındı.

• Fransız veri koruma otoritesi CNIL, iOS 14.6 sürümünde AppStore'da reklam tanımlayıcılarının varsayılan olarak açık gelmesi ve kullanıcıların izinlerinin alınmaması sebebiyle Apple'a 8 milyon € para cezası verdi.

• ABD’nin Kaliforniya eyaletindeki tüketicilerin gizlilik ihlali sebebiyle açtığı davada, Google 23 milyon $ ödemeyi kabul etti. Davada, Google arama motoru sorgularının izinleri alınmadan reklamcılarla veya diğer üçüncü taraflarla paylaşıldığı iddiasında bulunuldu. Anlaşmaya göre Google, tüketicilere arama terimlerinin paylaşımı hakkında ek bilgilendirmeler de sağlayacak.

• Columbia Bölge Başsavcısı, kullanıcıların konum verilerinin toplanmasına yol açan "karanlık desenlerin" kullanımı konusunda Google ile 9,5 milyon $ tutarında bir anlaşma yaptığını duyurdu. Başsavcı, Google'ın kullanıcılardan belirli uygulamalarda konumu etkinleştirmelerini isteyen ve konum etkinleştirilmemişse ürünlerin düzgün çalışmayacağını iddia eden "kasıtlı tasarım seçimleri" kullandığını iddia etti.

• Apple'ın Illinois Biyometrik Bilgi Gizliliği Yasası'nı ihlal etmediğine karar verildi. Apple'ın Touch ID ve Face ID özelliklerinin kullanımını zorunlu tutmaması, bu özelliklerin kullanımından dolayı toplanan biyometrik verilerin kullanıcıların kendi aygıtlarında saklanması ve toplanan biyometrik verilerin ayrı sunucularda toplamaması Apple'ı kurtarmış gibi gözüküyor.

VERİ İHLALİ

• Kişisel Verileri Koruma Kurumu’na birçok sağlık kuruluşu veri ihlali bildiriminde bulundu. Okko Sağlık, Özel Aktif Hastanesi ve Yalova Uzmanlar Sağlık Hizmetleri tarafından çalışanlar ve hastalara ait toplamda yaklaşık 4 milyon kaydın etkilendiği veri ihlal bildirimleri yayınlandı.

• Medya kuruluşu The Guardian, yakın zamanda uğradığı siber saldırı sonucu bazı kullanıcılarının verilerinin çalınmış olabileceğinden bahisle İngiliz veri koruma otoritesi ICO'ya veri ihlali bildiriminde bulunduğunu duyurdu. 

• 235 milyondan fazla Twitter kullanıcısının e-posta adreslerinin ele geçirildiği ve bir internet sitesinde ifşa edildiği iddia ediliyor. İhlalin Twitter sistemindeki bir kusurdan kaynaklandığı belirtiliyor.

MAKALE & İNCELEME

Biyometrik Veri Mahremiyeti

Yüz tanıma sistemlerinin yaratabileceği veri mahremiyeti sorunları

Biyometrik Veri Mahremiyeti

Çoğunlukla bir biyolojik güvenlik anahtarı, zaman zamansa biyolojik tespit ve gözetim yöntemi olarak karşımıza çıkan yüz tanıma, temelde kişinin yüzündeki bazı biyolojik metriklerin eşleştirilerek bir video veya fotoğraf üzerinde kişinin “o kişi” olup olmadığının tanımlandığı sistemler olarak tanımlanabilir. Bu sistemler günümüzde teknoloji, pazarlama, güvenlik, bankacılık, sağlık gibi alanlarda kullanıldığı gibi kolluk güçleri tarafından da gerek suçun önlenmesi gerekse suçlunun yakalanması amaçlarıyla kullanılıyor.

Yüz tanıma sistemleri temelde kişinin yüzündeki biyolojik bazı metrikleri kullanarak yüz özelliklerini analiz etmekte olduğu için yüz tanıma sistemleriyle elde edilen ve üretilen verileri de 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (“KVKK”) kapsamında “biyometrik veri” olarak tanımlamamız gerekir. KVKK’ya göre biyometrik veriler, özel nitelikli kişisel veri olarak tanımlanır ve bu tür veriler, kimlik bilgileri, iletişim bilgileri gibi diğer kişisel veri türlerine göre daha sıkı bir koruma rejimiyle düzenleniyor. KVKK’ya göre biyometrik veriler ancak ilgili kişinin, yani veri sahibinin açık rızası olması halinde işlenebilir. Bunun istisnası ise, biyometrik verinin işlenebileceğine ilişkin kanunlarda açık hüküm bulunması. Yani, kanunlarda biyometrik verilerin işlenebileceğine ilişkin bir hüküm bulunmadığı takdirde biyometrik verilerimiz bizlerin izni olmadan işlenemez. KVKK gibi GDPR da biyometrik verileri hassas kişisel veri olarak ayrı bir sınıflandırmaya tabi tutmuş ve kişinin fiziksel, psikolojik ya da davranışsal özelliklerinden olan ve yüz görüntüsü veya parmak izi gibi bu kişinin benzersiz şekilde kimlik tespitini veya bu kimlik tespitinin doğrulanmasını sağlayabilen ve belirli teknik işlemler sonucu elde edilen kişisel veriler olarak tanımlamıştır.

Biyometrik verilerin bu denli sıkı bir koruma rejimine tabi tutulmasının sebebini ise ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü (NIST) tarafından yapılan bir araştırma sonucundan kolaylıkla anlayabiliyoruz. NIST’in araştırmasına göre Asyalı ve Afro-Amerikanların yüz eşleşmelerinde daha yüksek hata payı ortaya çıkmış. Yine MIT Media Lab araştırmacılarından Joy Buolamwini öncülüğünde yapılan bir çalışmada da IBM, Microsoft ve Face++ tarafından satılan cinsiyet sınıflandırma sistemlerinin, açık tenli kadınlara göre daha koyu tenli kadınlar için yüzde 34,4 daha yüksek bir hata oranına sahip olduğu tespit edilmiş. Hatta hatırlarsanız Google, 2015'te bir mühendisin bazı siyahi arkadaşlarını Google Fotoğraflar uygulamasında "goril" olarak tanımlamıştı. Görüldüğü gibi yüz tanıma teknolojisi, yapay zeka ve makine öğrenimi temelli çalıştığı için ve makine öğrenimi sürecinde sisteme yüklenen veri setlerini de önyargı ve refleksif bir ayrımcılığa sahip insanlar derleyip yüklediği için bir çıktı olarak yüz tanıma algoritmalarının da önyargıya sahip olmaları kuvvetle muhtemel gözüküyor.

Diğer yandan, biyometrik verilerimizin KVKK’da öngörülen sıkı koruma rejimine tabi olmadığını varsayalım. Bu durumda alışveriş yaptığımız süpermaketlerin, akaryakıt aldığımız benzin istasyonlarının, Mobese kameralarıyla sokakları donatan kolluk kuvvetlerinin, okuduğumuz okulların yüz tanıma sistemi kullanan kameralarla donatıldığını düşünelim. Bu durumda 7 gün 24 saat sürekli bir gözetim altında olmak bizi rahatsız etmeyecek mi? Bir adım öteye geçelim: bu yüz tanıma verilerinin reklam ajansları ve markalar tarafından elde edildiğini ve markette süt aldığımız sırada telefonumuza rakip süt markası tarafından bir bildirim geldiğini düşünelim. Tüyler ürpertici değil mi? 

Böyle bir dünyada sürekli takip ve gözetim altında hissedip bir nebze soluklanmak için mahremiyeti arayacağımız şüphesiz. Tam da bu yüzden KVKK ve GDPR gibi veri koruma yasaları tarafından bazı kişisel verilerimiz çok daha sıkı bir koruma rejimine tabi tutuluyor. Sizce de gerekli değil mi?

Peki bizim iznimizi almadan, izin veren bir kanun hükmü de olmadan biyometrik verilerimiz işlenirse ne olacak? Bu durumda verimizi izinsiz işleyen veri sorumlusu her şeyden önce KVKK kapsamında çok ciddi idari para cezalarıyla karşı karşıya kalacaktır; bunun için yapılması gereken, KVKK’da öngörülen usule uygun bir şekilde veri sorumlusuna başvuru yapmak, ardındansa -sürelere dikkat etmek kaydıyla- durumu Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikayet etmek. Tabii veri sorumlusu sadece idari para cezası ödemekle kalmayacak, izinsiz kişisel veri işleme faaliyeti sebebiyle Türk Ceza Kanunu’nun 136’ncı maddesi uyarınca kişisel verileri hukuka aykırı olarak ele geçirme suçu sebebiyle 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezasıyla da yargılanabilir. Peki bizim uğradığımız manevi zarar, yaşadığımız tedirginlik ve huzursuzluk ne olacak? Bunun için de kişilik haklarımızın ihlali sebebiyle açacağımız manevi tazminat davasında mahkeme, ihlalin niteliğine, kusur durumuna, kişilik haklarına yapılan saldırıya göre uygun bir tazminata hükmedebilir.

Örneğin Kişisel Verileri Koruma Kurulu, 2019 yılında verdiği bir kararında, bir spor salonunda giriş çıkışları kontrol etmek için üyelerin avuç içi izini yani bir biyometrik veriyi kullanan veri sorumlusuna, üyelerin bu konuda açık rızası olmasına rağmen, bu denli özel nitelikli bir kişisel verinin sırf giriş çıkış kontrolü amacıyla kullanılmasının ölçülü olmayacağına karar vererek spor salonu işletmecisine idari para cezası verdi.

Avrupa Birliği’nde ise birçok ülkenin veri koruma otoritesi tarafından yüz tanıma şirketi Clearview AI’ın halka açık web sitesi profillerinden ve çevrimiçi videolardan çıkarılan insanların yüzlerinin 10 milyar görüntüsünü içeren bir veri tabanı tuttuğu, bu şekilde veri işleme faaliyetlerini yürütürken ilgili kişilerin onayını almadan veya biyometrik verilerinin işlenmesi hakkında ilgili kişileri bilgilendirmediği ve bu veri işleme faaliyetlerinin GDPR'a aykırı olduğu gerekçesiyle İtalya veri koruma otoritesi tarafından 20 milyon €, Yunanistan veri koruma otoritesi tarafından 20 milyon €, Birleşik Krallık veri koruma otoritesi tarafından 9 milyon € tutarında para cezaları verildiğini daha önceki bültenlerimizde de duyurmuştuk.

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

YAZARLAR

Veri Koruma ve Mahremiyet Gündemi

Veri Koruma ve Mahremiyet Gündemi

Sivil toplum kuruluşu Verini Koru'nun ekibi, Türkiye'de ve dünyada kişisel verilerin korunması alanında yaşanan gelişmeleri yakından takip ediyor ve her Pazartesi sizlerle buluşturmak için bültenler hâline getiriyor.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir