Up
Antro
Spell
DOT

Büyümek neye benzer?

Zaman değiştirir elbet...
Jason Miller, Unsplash

Jason Miller, Unsplash

Page'in yeni sayıları yapısal değişiklikleriyle düşüyor artık mailine, zamanla şekillenecek ve yolunu bulacak tam anlamıyla sanıyorum. Yeniyi denemek ve deneyimlemek cesaret ister kimi zaman. Page'in de buna ihtiyaç duyduğunu düşünerek "bi' cesaret" koyuldum yeniliklere. Her bölümde ufak değişiklikler olsa da benim için biraz da oyun alanı olan "Dot" daha cesur şekillenecek bundan sonra. 

Aklımda kalmasın diye mini öykülerimi de zaman zaman paylaşmak istedim çünkü seninle. Belki iyisiyle kötüsüyle bağ kurarız bu tarafta da.

Bu tarzı beğendiysen ya da eski tarza dönmek istiyorsan ya da varsa başka bir önerin lütfen benimle iletişime geç. 

Up: Zamanın Enkazı! Gurur Birsin'in ilk kişisel sergisi.

Antro: Prof. Dr. Özlem Er röportajı: Bölüm 2. Endüstri tasarımı ve Türkiye.

Spell: Maxim Gorky, Yararsız Bir Adam.

Dot: Öykü: Kiraz Değişimi

Haftalık sanat ve kültür dozunu almak için bu e-postayı birincil klasörüne taşıyabilirsin.

Keyifli okumalar!

EZA

Up

Zamanın Enkazı!

Gurur Birsin'in ilk kişisel sergisi

Zamanın Enkazı!

Mixer Sanat Galerisi'nin son dönem sergilerinden biri de Gurur Birsin'in "Zamanın Enkazı" başlıklı sergisi. Sanatçının ilk kişisel sergisi olan bu çalışma, anlattıklarıyla ve tekniğiyle de oldukça güzel. Teknik açıdan eserlerinde gravür etkisini izleyebildiğimiz Birsin, eserlerinde seçtiği kısıtlı paletiyle de dikkat çekici bir çalışmaya imza atıyor. 10 Eylül tarihinde sergilenmeye başlayan Zamanın Enkazı 23 Ekim tarihine kadar Mixer ana galeri mekanında görülebilir. 

“Zamanın Enkazı”, Gurur Birsin’in, sanatsal pratiğinin büyük kısmını oluşturan pentür çalışmalarının yanında desenlerini ve bir gravür çalışmasını bir araya getiriyor. Sanatçının sergide yer alan çalışmalarında ayrıntılı teknik detayların yanı sıra ilk bakışta karamsar algılanan, terk edilmiş mekanlar göze çarpıyor. Resimler birbirinden bağımsız olsa da serginin bütünündeki izlenim bir felaket sonrası senaryosunu andırıyor. Zamanı ve mekanı tanımlanamayan imajlarda yer yer nesneler ve kişiler ile karşılaşıyoruz. Her bir resim alışılmışın dışında belli anlatısı olmayan bir filmin parçaları gibi izlenebiliyor. Resimlerde göze çarpan karamsar tonlar, harabeler, enkaz ve metruk yapılar bir olayın tasvirinden çok insan algısının ve ruh halinin izdüşümünü ifade ediyor. Günümüz insanının maruz kaldığı sosyal ve siyasal atmosfer; otoritelerin kişiler ve kentler üzerindeki yanlış uygulamaları sonucu, toplumda oluşan ortak olumsuz duygular ve akabinde oluşan meçhul bir son Gurur Birsin’in resimlerinin merkezinde yer alıyor. Ancak resimlerde bilinmezliğin ve yıkımın yarattığı tedirgin atmosfere eşdeğer şekilde teknik detaylarla işlenen, dinginlik ve ışıkla geleceğe dair bir umut önerisinde bulunuyor.


Hikâyeyi paylaşmak için:
Antro

Prof. Dr. Özlem Er röportajı: Bölüm 2.

Endüstir tasarımı ve Türkiye

Prof. Dr. Özlem Er röportajı: Bölüm 2.

Geçtiğimiz haftanın Page'inde ilk bölüm olarak yayımladığımız Prof. Dr. Özlem Er röportajının ikinci bölümündeyiz. 

Keyifle...

Bir akademisyen olarak ülkedeki endüstri tasarımı eğitimini değerlendirir misiniz? 

Türkiye’deki tasarım eğitimi içerik açısından bakıldığında oldukça eski kalıyor. YÖK sisteminden dolayı programlarda değişiklik yapmak hayli zor ve çoğu program çok fazla yenilenmeden devam ediyor ama yine de güncel gelişmeler takip edilmiyor demek yanlış olur. Öte yandan unutmamak lazımki eğitim insan kaynaklarına bağlı. Sonuçta eğitim verecek kişi de iyi bir eğitim almış olmalı. Acaba onlar nasıl bir endüstriyel tasarım eğitimi aldılar? Bizim eğitim sisteminde sanayide endüstriyel tasarımcı olarak çalışan birinin eğitmen olmasına izin verilmiyor. Akademisyenler uygulama yapmak istiyor ama nasıl bir bağlamda yapmaları gerektiğini tam bilemiyorlar ve uygulama ile araştırmayı bağdaştırmakta güçlük çekiyorlar. O yüzden bence eğitimcilerin kafaları biraz karışık. Birçok eğitimci ise araştırma yapmayı bilmiyor. Dolayısıyla güncel gelişmeleri çok iyi takip edemiyor. Bunun yanında piyasada ihtiyaç duyulandan çok daha fazla tasarımcı olmasına rağmen bölüm açılmaya devam ediyor. Bu kadar fazla endüstriyel tasarım bölümü ne kadar kaliteli tasarımcı yetiştiriyor bu da çok tartışılır. Endüstriyel tasarımcıların meslek ünvanlarının bir türlü yasal korunmaya alınamaması ve endüstriyel tasarım eğitiminin standardının olmaması da ayrı bir problem. Endüstriyel tasarım bölümleri bazen güzel sanatlar, bazen de mimarlık fakülteleri altında yer alıyor. Bazı bölümler yetenek sınavı ile öğrenci kabul ediyor. Böyle bir kimlik karmaşasından dolayı hep problemler yaşandı. Başka bazı gelişmeler de sorunu daha da karmaşık hale getirdi. Örneğin meslek lisesi düzeyinde endüstriyel tasarım eğitimi vermek üzere TİM tarafından bir adım atıldı. ETMK (Endüstriyel Tasarımcılar Meslek Kuruluşu) bunu çok sakıncalı buldu. “Endüstri Ürünleri Tasarımı bölümleri dört yıllık üniversite eğitimi veriyor, oysa bu durumda meslek lisesi mezunu gençler tasarımcı olarak istihdam edilebilecekler” şeklinde çekincelerini ilgili makamlara iletti. Meslek lisesi mezunlarının ara eleman olarak tanımlanabilmesi için öneriler yaptı. Öte yandan iyi bilinen üniversitelerde de eğitim yaralar alıyor. İTÜ Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü’nde örneğin bölüm onayı olmadan ilk üç dönemin eğitim programı değiştirildi fakülte yönetiminin talebi ile. İTÜ gibi bir üniversitede bölüm onayı olmadan böyle bir şey yapılabilmesi doğru bir şey değil. Dolayısıyla iyi dediğimiz bölümlerin de “iyiliklerini” ne kadar koruyabilecekleri meçhul. Bir de uluslar arası düzeyde tasarım eğitimini etkileyen yeni paradigmalar var. Servis tasarımı, hizmet tasarımı, deneyim tasarımı gibi... Tasarımcılar her zaman ürün tasarlamayacaklar, belki ürünün ortak olarak sahiplenildiği bir servis sistemi tasarımı ya da arayüz tasarlayacaklar. Peki bu farklı tasarım problemleri için ürün tasarımında kullanılan yöntemler yeterli mi? Bu geniş problem yelpazesinde tasarımcılar “her şeyi bilen ama hiçbir şey konusunda uzman olmayan kişiler” haline gelmemeliler. Bence doğru adım belli bir tasarım problem alanında çözüm üretmek üzere uzmanlaşmak ama öte yandan farklı uzmanlarla da işbirliği yapabilmek. İşbirliği ağlarını sağlamlaştırmak gerekiyor. 

Endüstriyel tasarımda estetik? 

Estetik konusu bence tasarım eğitimine içkin olarak anlatılması gereken bir konu. Yani temel tasarım kavramlarını öğrenirken ne estetiktir, ne değildir, ne iyi tasarımdır, ne değildir gibi sorulara yanıt verebilmeye başlarsınız. Tasarım tarihi ve sanat tarihi öğrenilir ve estetik kavramı üzerine ayrıca düşünmenize gerek kalmadan her şeye temelde öğrendiğiniz şekilde bakarsınız. Estetik bir şey yaptım mı yapmadım mı diye düşünmezsiniz çünkü zaten siz tasarım problemlerine metodik olarak yaklaşıp, iyi tasarım prensipleri çerçevesinde çözümler geliştirmeye çalışıyorsunuzdur.

Hikâyeyi paylaşmak için:
Spell

• Maxim Gorky, Yararsız Bir Adam

“Onlar senin ne yapmanı istiyorsa onu yapacaksın. Onlar seni nereye güderse oraya gideceksin. İşte yaşam budur!” 

Klimkov, yaşamı kendine dert edinmiş, hayatından geçen herkese tutunmaya çalışıp herkesten nefret etmiş, başarmaya çalışıp bir adım öteye gidememiş insanlardan sadece biri. Çarlık Rusya döneminde yaşamı devirmeye çalışırken sadece umuda bağlanıp hiçbir şeyi bilmeyerek yaşayan ve hayatını kaygı üstüne kuran kimselerden de sadece biri olmuş… 

Herkese ve her şeye boyun eğip gözlerden uzak yaşamaktı onunki…

Gorki’nin akıp giden kitaplarından “Yararsız Bir Adam.” Sıradan insanların kafa karışıklığını, o günün Rusya’sıyla bugünün dünyasını aynı saksıda büyüten, haliyle geçmişe günümüzü bağlayan sıradan ama gerçek aynın zamanda akışı muhteşem kitaplardan.

“… güçsüz olduklarını bildiğinden gönlünce oynuyordu insanlarla korku.”

Rus edebiyatını genel anlamda toplum ve sistem eleştirisi yöneliminden ve aynı şekilde bireyin toplumla olan çelişkisini net şekilde (belki de yaşadıkları süreçlerden) ortaya koyduğu için, buna ek toplumsal yapıyı kişiden bütüne yayarak anlatabildiği için çok severim bilen bilir (ölüp ölüp dirildiğim Latin Amerika edebiyatı gibi…)

“Hep böyle gitmez bu.” Yevsey Klimkov

İthaki'nin sunuşu, @ithaki ‘nin sunuşu, Şemsa Yeğin'in çevirisiyle…

DOT

Kiraz değişimi

Sıradan insanların sıradan yaşamlarından...

Kiraz değişimi

Bugün bile aklıma her geldiğinde, sesini duyurmaya can atan yüreğimi susturup bazı şeyleri hiç yaşanmamış sayarım. Beni benden daha iyi tanıyan kalbime sırtımı dönmek pahasına yaptığım bu şeyi bir de beynime kabul ettirmeye çalışırım. Ne acınası öyle değil mi?

Sanki daha önce o kasabaya hiç uğramamış, o günleri hiç yaşamamış ve o insanları hiç görmemiş gibi davranmak, yüreğimin karanlık bir bölgesini dibi görünmeyen bir kuyuya çevirmek ve o kuyuyu yaban otlarıyla çevrelemek benim kaçış yöntemim. Bir küçük mürekkep izinden cezası kesilen kağıtlar gibi buruşturup attığımda düşüncelerimi o gizli kuyuya bir yük daha biner, oysa ben her defasında kendimi rahatlatmak için yaparım bu eylemi. Her rahatlama çabasındaysa bir kez daha canım yanar ve yine yalnızlığına terk edip çeker çıkarım kapıyı. İnkarı ilk ne zaman keşfettim ve ona sığınma yoluna ne zaman düştüm hatırlamıyorum. Sadece gençliğimin geçtiği o çiçek kokulu masal diyarının içi buğulu bir fanustan ibaret olduğunu fark edince inkarı keşfettiğim yaştan çok uzaktım onu hatırlarım. 

İlk zamanlar herkesin mutlu olduğu kendi halinde bir kasabaydı Fındıklı. Adında İstanbul kokusu olsa da İstanbul’a dair hiçbir fikri olmayan insanların yurduyduydu orası. Küçük bir halk olarak kendi içine kapanık sevimli yaşantımızı sürdürmeye çalışıyorduk aslında. O zamanlar inkarı ve yalanı boynumuza kolye diye astığımızı kim söyleyebilirdi ki. Biz mutluyduk ve dünyadan buna neydi.

Dere yatağının kıyısına kurulan bu yere çok eskiden çeltik dediklerini duymuştum. Toprakları dönem dönem sulak olsa da zamanın yıprattıkları arasında sadece insanlar yoktur elbette. O kuru yıkıntı tüm sulak arazinin üstünü kocaman bir yorganla örterek yaşamı var eden suyu emip bitirmişti zamanla ve biz buna hiç duygumuz yokmuş gibi izin vermiştik. Böyle konuştuğuma bakmayın bazı pişmanlıklar yaşanan sıradanlığın ne denli huzursuz ve yaralayıcı olduğunun göstergesidir çoğu zaman. Çünkü sıradan olan kanıksanır ve kanıksananı yalan, görmezlik, inkar ve suçlama temellendirirse o bembeyaz suyun içine damlayan bir damla, kör edici bir bulanıklığın sadece ilk aşamasıdır. 

O yaz yeni ortaokula geçmiştim. Bir şeylere yeni başlamanın heyecanını içimde taşıyordum elbet ama bu okula olan ilgimden değil üniformamı değiştireceğim fikrinden, derslerime artık bir tek öğretmen değil birden fazla öğretmen gireceğinden ve muhtemel birkaç yıla kalmaz regl olup bambaşka bir tırmanışa başlayacağımdandı. O yaz daha önce yaptığım birçok şeyi yapmayı kestiğimi hatırlıyorum, ip atlayıp saklambaç oynamak gibi beni çok mutlu eden oyunları da bırakmıştım. Kız arkadaşlarımla birlikte evlerde ya da bahçelerde kız kıza oturup büyükler gibi sohbet etmeye başlamıştık. İlk zamanlar eve geldiğimde kimselere söylemeden oynadığım oyunlarım da vardı tabii fakat sonra sonra onları da kestiğimi hatırlıyorum. Ama beni en çok üzen şeyin her karne aldığımızda Semra teyzenin bahçesinde tırmandığımız kiraz ağaçlarına artık biz kızların tırmanmayı bırakıp aşağıda, oğlanların topladığı kirazları sepetlere doldurma görevine terfi ettiğimiz zaman olmuştu. Bir aşağı terfinin başlangıcıydı o gün ve sadece kiraz ağaçları şahit olmuştu hüznüme. Kiraz değişimi demek isterdim bendekine ama hiç o kadar lezzetli değildi tadı. Çünkü büyümek her ne kadar çocukken de olsa büyümek koluna taktığı uğursuzluğuyla karabasan gibi çökmeye başlamıştı üstümüze. Daha o günlerde kimse bunu farkında değildi elbet. Herkes kendi halinde yaşayıp gidiyordu işte.

Yıllar sonra dönüp baktığımda geçmişe o sapsarı otlakların nasıl da neşe verdiğini hatırlıyorum. O kara leke çökmeden önce tüm köy halkının masum ve sessiz bir yaşantıya sahip olduğu yanılgısı sadece çocukluğun verdiği, sonradan hayal kırıklığına dönüşecek olan koca bir yanılsamadan ibaretti halbuki. Bugün hala ölümün ne olduğunu ilk defa gördüğümde hissettiğim şeyle aynı görürüm geçmişimi. Daha birinci sınıftaydım galiba, komşu evde yaşayan yaşlı bir dede ölmüştü. Döndüğümde annem cenaze evine gideceğini söyleyip benim her zamanki gibi üstümü değiştirdikten sonra bahçeye çıkmamı söylemişti. Zaten bahçeler yan yana olduğu için beni çok rahat görebiliyordu. Görmese de küçücük köyde başıma bir şey gelecek değildi. Fakat ölümün gerçekliği evdeki yalnızlığımla birleşince soğuk bir korku kaplamıştı bedenimi, ne kadar hızlı giyinip kendimi sokağa attığımı bugün bile saniyelerle ifade ederim. 

O gün dışarıda arkadaşlarım yoktu, herkes ölen kişinin evinde toplanmıştı ve ayaklarım beni istemsizce oraya doğru yönlendiriyordu. Cenaze evi kalabalıktı çocuklar gençler anneler babalar herkes oradaydı. Bahçede oturan erkekler topluluğunu aşıp annemi bulmaya kapı eşiğine geldiğimde gördüğüm şey çocukluğumun akıl almazlığında hiç unutmayacağım bir yere kuruldu. O zamanlar aramızdaki yaş farkından olsa gerek neredeyse hiç konuşmadığım bu adamın cansız bedenini bembeyaz bir çarşaf içinde salonun ortasında görüyordum son kez. Bedeni koca bir yuvarlak içine alan bir sürü kadın arasından annemi bulup yanına iliştim. Kalabalıklar içinde kaybolan korkum kendini merak ve ilgi girdabına sokmuştu çoktan. O günden aklımda kalan tek ve en korkutucu şeyse ölü bir insanın bedeninin üstüne konmuş bıçaktan başkası olmadı. Ölü bir bedenin üstündeki bıçağın anlamını bugün bilsem de o gün bende uyandırdığı korku ölü bir insanın üstüne konan bıçak sıfatıyla düğümlemişti zihnimi. Çelik bir kaşık da konabilirdi halbuki neden bir bıçağın keskinliğini artık hiçbir anlamı olmayan bu bedenin üstünde sergilemişlerdi.

İşte tam da bu zamandan öbür zamana bir köprü olarak değişti tüm gerçekliğim. Her ne kadar  bu anının ya da birkaç yıllık hızlı büyüme süreçlerimin yaşamımdaki yerini kestiremesem de sıradan insanların sıradan hayatlarının ne denli sıradanlıkla önem bulduğunu gördüm bu anlarda. 

Bugünün Page'ine ufak bir öykü bıraktım, ritmi tutturabilirsek ve akıp giderse olumlu - olumsuz tüm eleştirilerinle bana yazman çok mutlu eder.

EZA

Haftaya görüşmek dileğiyle, hoşça kal!

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

YAZARLAR

Page

Page

Page, tasarım ve kültür ortaklığından beslenen, toplumsal yapıyı sanat pratikleriyle eleştiren ve aktarmaya çalışan bir yayın olma hedefinde...

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir