#18: çocuk kitapları hâli
nedir (ve ne değildir)?
neden?
nasıl?
ve bizim kitaplığımız
son

#18: çocuk kitapları hâli

eğitimde on sekizinci hâlimiz: çocuk kitapları hâli.
#18: çocuk kitapları hâli

eğitim hâli’nin on sekizinci hâline hoş geldiniz. Bir süredir 81 İl 81 Eğitimci içeriğimizle illeri geziyorduk. Bir durak arası vermek ve okuyucularımızdan gelen istekleri de duyarak alışıldık sıramıza dönmek istedik. Bir diğer heyecan verici haberimiz ise 24 Kasım’da özel bir bültenle geleceğiz. 🌈 

Bizi takip etmeyi unutmayın.

#18: çocuk kitapları hâli

Her yıl, Kasım ayının ikinci pazartesi günü başlayan hafta, Dünya Çocuk Kitapları Haftası olarak kutlanıyor. eğitim hâli olarak çocuk kitaplarına doğru bir yolculuğa çıkmak istedik. Tavşan deliğinden süzüleceğimiz, Narnia’ya açılan dolabın kapısını aralayacağımız bu bültende;

  • çocuk kitapları nedir (ve ne değildir)?
  • çocuk kitapları neden önemli?
  • çocuk kitaplarını öğrenme ortamlarında nasıl kullanabiliriz?

Sorularını soracak ve paydaşımızın verdiği cevapları takip edeceğiz. Çocuk kitaplarını birlikte gündeme getirip konuştuğumuz paydaşlarımızdan Nuray Küçükler Kuşçu’ya teşekkür ederiz. 

Hadi gelin Harikalar Diyarı’na!

Zeynep & Muhammed

nedir (ve ne değildir)?

Çocuk kitapları nedir (ve ne değildir)?

Adında “çocuk” geçse de çocuk kitapları yalnızca çocuklar için değildir. Yetişkinler için de bambaşka dünyaların kapısını aralayabilir.

Çocuk kitapları nedir (ve ne değildir)?

“Saf hayal gücüyle kıyaslanabilecek bildiğim bir hayat yok. Orada yaşamak, gerçekten olmak istiyorsan özgür olacaksın.” - Willy Wonka, Charlie’nin Çikolata Fabrikası

Çocuk kitapları dediğimizde, çocuk olduğumuz yıla,  dönemin trendlerine, politik atmosfere, eğitim müfredatına, ekonomik durumumuza, hayallerimize, ilgi alanlarımıza göre farklılaşan kitaplar geliyor olabilir aklımıza: Küçük Kara Balık, Küçük Prens, Pıtırcık, Şeker Portakalı, Çocuk Kalbi, Harry Potter, Kibritçi Kız, Hansel ve Gretel, Pippi Uzunçorap… Aklımıza gelen örnekler farklılaşsa da kesişim kümelerimiz de olduğuna eminiz: çocuk kitapları dediğimizde hepimiz zamanda yolculuk yaptık, belki bir koku burnumuza, bir tat ağzımıza ya da bir ses kulağımıza geldi, hatıralarımız canlandı, içimizde türlü türlü duygular uyandı. 

“Çocuk kitabı kavramı çok geniş bir kavram. Bu haliyle çocuklar için basılmış tüm kitapları kapsıyor. Bu geniş kavramı daha dar bir anlamla düşünebilmek için nitelikli çocuk yazını örneği olarak çocuk kitaplarından bahsetmek gerek. Bu alanda çalışan çok değerli bilim insanları var. Onlardan edindiğimiz bilgiler bizi şuraya götürüyor: Nitelikli bir çocuk yapıtı çocuğa göre ve çocuk gerçekliğine uygundur. Çocuk kitabının ne olmadığı/ne olmaması gerektiği sorusunun yanıtı da burada aslında. Çocuğun gerçekliğine, anlam evrenine, bakış açısına, dünyayı yorumlayış biçimine uygun olmayan yapıtlar çocuk kitabı olarak adlandırılsa da nitelik sorunu nedeniyle sorunlu yapıtlar olarak varlar.” -Nuray Küçükler Kuşçu, Akademisyen

Çocuk kitapları, her konuyu işlemeye açık - bunu yaparken “çocuğa görelik” kavramına uygun; yazar ve yayıncıların çocukların birey oluşlarına, özgürlüklerine, kararlarına, tercih yapma haklarına önem verdiği; duygusal ve zihinsel gelişimlerini zedelemeyecek dile sahip - eserlerdir. Adında “çocuk” geçse de çocuk kitapları yalnızca çocuklar için değildir. Yetişkinler için de bambaşka dünyaların kapısını aralayabilir.

Hikâyeyi paylaşmak için:
neden?

çocuk kitapları neden önemli?

Gerçek diye adlandırdığımız hayatta var olmadığı söylenen kişiler nasıl olur da bu kadar yakın olur bize peki? Nasıl oluyor da bu kadar “gerçek” oluyor tüm bunlar?

çocuk kitapları neden önemli?

Bir kirpinin bize anlatacak bir şeyleri olabilir mi ya da Yayazula adında kocaman bir yaratığın? Ya da bir öğretmen haşlanmış makarnalarla matematik anlatabilir mi, bir tilki, at, çiçek arkadaşımız olabilir mi? Kendimize sakladığımız şeyleri, onlardan keşfedebilir miyiz? 

Çocuk kitapları -ve aslında edebiyat- bizleri hiç bilmediğimiz yerlere götürürken yeni arkadaşlar, duygular kazandırır. Bazen mutlulukla dolar içimiz bazense hüzünle. Gerçek diye adlandırdığımız hayatta var olmadığı söylenen kişiler nasıl olur da bu kadar yakın olur bize peki? Nasıl oluyor da bu kadar “gerçek” oluyor tüm bunlar?

“Nitelikli çocuk yazını örneği olan çocuk kitapları, çocukların yaratıcılıklarını, estetik haz alma becerilerini, okuma kültürünü, merak duygusunu besleyen kaynaklardır. Çocukları bu kaynaklarla tanıştırmak, bu kaynakları onların yaşam evrenlerine ve bu evrenin içerisinde yer alan öğrenme ortamlarına dahil etmek bu nedenle çok önemlidir. Bu, çocukları bu yapıtlarla tanıştırması gereken ebeveynlerin ve öğretmenlerin sorumluluğundadır.” - Nuray Küçükler Kuşçu, Akademisyen

Nitelikli bir çocuk kitabı işte bu ve daha birçok duyguyu bizlere kazandırır. Soru sordurur, merak ettirir, peşinden maceralara götürür. Bazen bir şeftalinin tepesinde bazense bir tilkinin yuvasında buluruz kendimizi. Tanımadığımız, belki de tanımak istemediğimiz veyahut hiç tanışamayacağımız kişilerle bizleri karşılaştırır, her varlığın farklılığını hissettirir. 

Peki, şimdi bir soru. Siz yukarıda saydığımız sorulara ne cevap veriyorsunuz? 

Hikâyeyi paylaşmak için:
nasıl?

çocuk kitaplarını öğrenme ortamlarında nasıl kullanabiliriz?

Öneriler.

çocuk kitaplarını öğrenme ortamlarında nasıl kullanabiliriz?

“Yazınsal yapıtların öğrenme ortamında kullanımında 5N1K sorularından vazgeçmeliyiz artık. Çocuk kitaplarını çocukların yaratıcı düşünme becerilerini, estetik beğenilerini, merak duygularını, soru sorma gizil güçlerini besleyecek şekilde kullanmalıyız. Bu bağlamda metindeki görseller, metnin kurgusu, kurgunun öğeleri ve metnin yaratıcı yazma ve konuşma yoluyla yeniden anlatım yolları üzerine düşündürecek sorular sorabilmeli, çocukların da bir alımlayıcı olarak sorular üretebilmelerine olanak sağlamalıyız.” - Nuray Küçükler Kuşçu, Akademisyen

Paydaşımız, Akademisyen Nuray Küçükler Kuşçu’nun söyledikleri gibi aslında çocuk kitapları çocukların gizil güçlerini bulmaya ve beslemeye yönelik harika kapılar açıyor. Bakım verenlerin ve öğretmenlerin çocuklara kitap almadan/önermeden önce o kitabı okuması, kitaba yönelik bir fikrinin olması ve yaratıcı sorular sorması oldukça önemli. Kitap üzerine birlikte sohbet etmek, okumalar yapmak, yazma çalışmalarıyla desteklemek, kitap üzerine düşünmek bu gizil ve harika dünyanın kapısını açmak için önemli anahtarlar.

Peki, kimler neler yapıyor?

Günışığı Kitaplığı, her yıl düzenlediği Eğitimde Edebiyat Seminerleri ile eğitimci ve kütüphanecileri eğitimde edebiyat üzerine düşündürüyor ve “Yaratıcı Okuma Uygulamaları” ile zenginleştiriyor.

Yine Günışığı Kitaplığı, eğitimciler ve kütüphaneciler için Günışığı YOU sitesini hazırlıyor. Site, yayınevinden çıkan kitapların sınıflarda hangi temalarda nasıl uygulanabileceği üzerine etkinliklerin olduğu bir veritabanı. 

TUDEM Yayın Grubu, eğitimciler için çeşitli sayfalar ve Kitap Rehberi hazırlıyor. Rehber, kitapların öne çıkan özelliklerini ve etkinlik önerilerini içinde barındırıyor. 

Ankara Üniversitesi Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Uygulama ve Araştırma Merkezi (ÇOGEM), yaptığı etkinlik ve araştırmalarla çocuk edebiyatı üzerine düşünmek isteyen akademisyen ve eğitimcilere önemli bir örnek oluyor. 

Çocuk Edebiyatı alanında çalışan Prof. Dr. Selahattin Dilidüzgün & Prof. Dr. Sedat Sever’in birlikte hazırlayıp sundukları “Çocuklar Okudukça” programı çocuk edebiyatı üzerine düşünmek isteyen herkes için arşiv niteliği taşıyor. Artık program yayınlanmasa da geçmişte ağırladıkları yazar/çizerlerle ve programda konuştukları çocuk kitaplarıyla hâlâ önemli bir arşiv.

Açık Radyo’da yayın yapan “Ben Buradan Okuyorum” programını hazırlayanlardan Aslan Erdem, Gökçe Özder ile “Çocuk yazını üzerine” ve Damla Işıtan Kılıç ile “Çocuk kitaplarında kapsayıcılık” yayınları yaptı. Çocuk edebiyatı üzerine düşünmek isteyenler için önerimiz.

Anne Çocuk Eğitim Vakfı (AÇEV), bakım verenler için “Okuyan Bir Gelecek” projesi hazırladı. Bakım verenlere dair önerilerin ve etkinliklerin olduğu siteyi öneriyoruz. 

Aposto’da yayın yapan ve Çocuk ve Genç Yetişkin Edebiyatı’ndaki yetişkin tahakkümünü yıkmak isteyen ve janrlarla özdeşleştirilen “ikincil” imaja kritik bir bakış getiren Piccolo, bu alanda takip edilebilecek bir dijital dergi.  

Hikâyeyi paylaşmak için:
ve bizim kitaplığımız

Ve bizim kitaplığımız: Zeynep & Muhammed

eğitim hâli ekibinin çocuk kitaplığı.

Ve bizim kitaplığımız: Zeynep & Muhammed

Zeynep, ilk ve ortaokulda okuyup çok etkilendiğin kitap veya kitaplar hangileriydi?

Hâlâ devam eden bir ilgi alanım var, fantastik seriler. Bana okumayı sevdiren ve elimden bırakamadığım, bazen bir günde iki kitabını bitirdiğim Küçük Vampir serisini hâlâ hatırlıyorum. Karanlıktan korkan Rudiger ve Anton’un ilk karşılaşmasını, sıra dışı arkadaşlıklarını, dişsiz Anna’yı, korkutucu Doroti Teyzeyi… Yaşım biraz daha ilerlediğinde bu tutkum Talihsiz Serüvenler Dizisi serisiyle devam etti. O dönemde kalın kapaklı olan nadir kitaplardandı. Annemi devamlı çocuk kitapları bölümüne götürüp bu seriyi aldırdığımı hatırlıyorum. Kitaplarını okurken kendimi Sherlock Holmes gibi hissederdim; gizemleri ve zorlukları aşarak Baudelaire yetimlerini Kont Olaf’tan kurtarabilirdim. 

Muhammed, ilk ve ortaokulda okuyup çok etkilendiğin kitap veya kitaplar hangileriydi?

Aklıma ilk Peter Pan geliyor. Anaokulu’nda büyük yeşil kapaklı hâliyle kitaplıkta hep onu görüyor ve hep onu okumasını istiyordum öğretmenimizden. Sonralarda Alice’in Harikalar Diyarındaki Maceraları’na kapıldım. Hâlâ en yakın arkadaşım Alice aslında. Tabii, Pıtırcık’ı, Bayan Charlotte’un Maceraları’nı -bilhassa Yeni Öğretmeni-, Peter Brown’un kitaplarını da unutmamam gerekir. Saydıkça aklıma geliyorlar. Yayazula, Kurnaz Tilki, Charlie, Wendy, Tom… 

Hikâyeyi paylaşmak için:
son

Bu hafta kitaplarımızdaki çocuk kitaplarını indirdik. Sevdiğimiz arkadaşlarımızı andık, geçmişe gittik. Bir sonraki bültenimiz özel bülten olacak.

24 Kasım’da görüşmek üzere.



Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir