GÜNDEM
KÜLTÜR-SANAT
MİMARİ-ARKEOLOJİ
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ
PAZAR OKUMASI
HAFTANIN FRAGMANLARI
HAFTANIN KİTAPLARI
PAZAR ÖNERİLERİ

📬 Contemporary'ye geri sayım, Apple TV Türkiye'de

Contemporary Istanbul, 21. edisyonunda dört kıtadan 50’yi aşkın galeriyi 23-27 Eylül’de Tersane İstanbul’da buluşturacak. Apple TV, Türkiye’de ayrı abonelik yerine iCloud+ paketlerine dahil edilerek kullanıma açıldı.
29 Mayıs - Mona AI - Gündem
Mona AI ile birlikte

Mona AI ile profesyonel stüdyo deneyimi her an yanınızda

Dijital dünyada ilk izlenim çoğu zaman tek bir kareyle oluşuyor; ama o karenin nerede, nasıl ve hangi amaçla kullanıldığı da en az görüntünün kendisi kadar önemli. Mona AI , tek bir fotoğrafı LinkedIn’e uygun premium portrelere,…

Daha fazlasını öğren →

20 Eylül Pazar sabahından herkese günaydın.

Contemporary Istanbul’un 21. edisyonu için geri sayım başladı. 23 Eylül’de Tersane İstanbul’da başlayacak fuar, dört kıtadan 50’yi aşkın galeriyi biraraya getirirken 17 galeri ilk kez programa katılacak. Asya galerilerinin ağırlık kazandığı seçkiye genç sanat pratiklerine ayrılan “New Grounds” bölümü de geri dönüyor. İstanbul’un sonbahar sanat takviminde Contemporary Istanbul’un hemen ardından, 26 Eylül’de de 212 Photography Istanbul başlayacak.

Ekran tarafında haftanın yeniliği Apple’dan geldi. Apple TV, Türkiye’de ilk kez erişime açıldı ancak ayrı bir abonelik modeliyle değil; Severance, The Studio, Silo ve Pluribus gibi yapımlar, aylık 49,99 TL’den başlayan iCloud+ paketlerine dahil edildi. Türkiye, bu genişlemeyle Apple TV’nin açıldığı 59 yeni ülke ve bölgeden biri oldu.

Pazar Okuması kanalında Ayça Örer, "Ölümcül Körlük" dizisine menopoz dönemiyle devam ediyor. Örer, kadınların hayatının yaklaşık üçte birine yayılan menopoz döneminin yüzyıllar boyunca görünmez kalmasının etkilerini kadınların tanıklığı üzerinden ele alıyor.

Bugün ayrıca bültende:

🧊 Grönland için güvenlik anlaşması
🛢️ Trump’tan Rusya’ya yeni yaptırımlar
🚨 Riyad’da hava saldırısı alarmı
⚖️ Kozinoğlu soruşturmasında yeni gözaltılar
🎭 TEB Tiyatro Ödülleri açıklandı
🏆 RIBA’da dört finalist
🏺 Troya’nın en eski agorası

Aposto Gündem, haftanın kültür-sanat haberleri, mimari-arkeoloji seçkisi ve Pazar önerileriyle beraber aşağıda.

Günün çalma listesi | Hard Bop

İyi pazarlar.

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

GÜNDEM

•  Grönland için güvenlik anlaşması: Grönland, Danimarka ve ABD, Arktik ve Kuzey Atlantik’te güvenliği güçlendirmeyi amaçlayan bir anlaşma üzerinde uzlaştı; üç hükümetin anlaşmayı gelecek hafta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu sırasında imzalaması bekleniyor.

  • Ayrıntılar: ABD Başkanı Donald Trump anlaşmanın Washington’a Grönland’ın güvenliği üzerinde “kalıcı kontrol” sağlayacağını söylerken Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, düzenlemenin Danimarka Krallığı’nın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü ve Grönland halkının kendi kaderini tayin hakkını tanıdığını vurguladı.
  • Bir adım sonrası: Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için imzanın ardından Danimarka ve Grönland’daki gerekli parlamenter süreçlerin tamamlanması gerekiyor; metnin ayrıntıları henüz kamuoyuna açıklanmadı.

•  Riyad’a Husi füzesi engellendi: Suudi Arabistan liderliğindeki koalisyon, Husilerin 19 Eylül sabahı Riyad’a fırlattığı balistik füzenin hava savunma sistemlerince imha edildiğini açıkladı; saldırı sırasında kentte patlamalar duyulurken King Khalid Uluslararası Havalimanı yakınındaki bir yakıt deposunda yangın çıktı.

  • Ayrıntılar: Husiler Riyad’daki “hassas hedeflere” balistik ve seyir füzeleriyle İHA’lar, Yanbu’daki Saudi Aramco tesislerine de ayrı bir saldırı düzenlediklerini öne sürdü; Suudi koalisyonu Beyş, Taif, Farasan ve Yanbu’ya yönelik diğer saldırı girişimlerinin de engellendiğini bildirdi.
  • Geniş açı: Riyad, Yemen’de çatışmaların yeniden tırmanmasından bu yana ilk kez doğrudan hedef alınırken ABD yönetimi Suudi Arabistan ile Husiler arasındaki gerilimin “hızla tırmanabileceği” uyarısında bulundu; Suudi Arabistan da son günlerde Yemen’de hava saldırılarını artırdı.

•  Macron’dan hibrit saldırı uyarısı: Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Rusya’nın Avrupa ve Fransa’ya yönelik hibrit saldırı tehdidinin son haftalarda yoğunlaştığını söyleyerek hükümete kritik altyapı ile savunma sanayisinin hassas tesislerini İHA ve siber saldırılara karşı koruyacak bir plan hazırlama talimatı verdi.

  • Ayrıntılar: Macron, Leipzig Havalimanı’ndaki girişim, Ukrayna-Polonya sınırı yakınlarında bir yolcu trenine yönelik İHA saldırısı ve Avrupa hava sahasındaki ihlalleri örnek göstererek Rusya’nın Ukrayna’ya verilen desteği zayıflatmayı amaçladığını savundu.
  • Bir adım geriden: Rusya Avrupa’ya saldırı hazırlığında olduğu suçlamalarını reddederken Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Avrupa ülkelerinin Ukrayna’ya asker göndermesinin Moskova tarafından "savaş ilanı" olarak değerlendirileceğini söyledi.

•  Trump Rusya yaptırımlarını imzaladı: ABD Başkanı Donald Trump, Rusya ve İran’a yönelik yaptırımları genişleten yasayı imzaladı; düzenleme, Rus petrolü ve doğal gazının en büyük beş alıcısına ve yaptırımların delinmesini kolaylaştıran ülkelere %100’e kadar ek gümrük vergisi uygulanmasına izin veriyor.

  • Ayrıntılar: Yasa, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, üst düzey Rus yetkililer, finans kuruluşları ve “gölge filo” bağlantılarına yönelik yaptırımları genişletirken İran’a ilişkin mevcut yaptırım yetkilerini de 2031’e kadar uzatıyor.
  • Geniş açı: Tarife yetkisi, yasanın yürürlüğe girmesinden 30 gün sonra Rus enerjisi almaya devam eden ve son 12 ayda en büyük beş ithalatçı arasında bulunan ülkeleri kapsayabilecek; Çin ve Hindistan başlıca alıcılar arasında yer alırken hangi ülkelerin fiilen hedef alınacağı yönetimin uygulamasına bağlı olacak.

•  Moskova’ya İHA saldırısı: Rus yetkililer, Ukrayna’nın parlamento seçimlerinin son gününde Moskova ve çevresine yüzlerce İHA gönderdiğini bildirdi; Moskova bölgesinde iki kişi hayatını kaybederken başkentteki petrol rafinerisi ile bazı konutlar zarar gördü.

  • Ayrıntılar: Moskova Bölge Valisi Andrey Vorobyov, yalnızca 03.00-05.00 arasında 17 ilçede 249 İHA’nın düşürüldüğünü veya etkisiz hâle getirildiğini, saldırılarda altı kişinin yaralandığını ve 400 kişinin tahliye edildiğini açıkladı; Moskova Belediye Başkanı Sergey Sobyanin ise Cumartesi gününden bu yana başkente yönelen 450 İHA’nın engellendiğini söyledi.
  • Bir adım geriden: Saldırı, üç günlük parlamento seçiminin son gününe denk geldi; Rus yetkililer bir gün önce Moskova’nın elektronik oy verme sisteminin yoğun siber saldırılara uğradığını bildirmiş, Cumhurbaşkanı Vladimir Putin, Ukrayna’yı seçime müdahale etmeye çalışmakla suçlamıştı.

•  Trump’tan üç medya kuruluşuna Beyaz Saray yasağı: ABD Başkanı Donald Trump’ın CNN, MS NOW ve Politico’yu “yalan haber” yaptıkları gerekçesiyle Beyaz Saray’dan men etmesinin ardından üç kuruluşun gazetecileri yerleşkeye alınmadı ve basın kartlarına el konuldu.

  • Ayrıntılar: Trump yasağın gerekçesi olarak üç kuruluşun “kasıtlı olarak olumsuz ve yanlış haberler” yaptığını savundu; CNN, MS NOW ve Politico ise kararın ABD Anayasası’nın ifade ve basın özgürlüğünü güvence altına alan maddesine aykırı olduğunu belirterek hukuki yolları değerlendirdiklerini açıkladı.
  • Bir adım geriden: Trump yönetimi daha önce Associated Press’in bazı Beyaz Saray etkinliklerine erişimini kısıtlamış, federal mahkeme hükümetin bir haber kuruluşunu editoryal tercihleri nedeniyle ayrımcı biçimde dışlayamayacağına hükmetmişti.

•  Trump’tan “AI Force” planı: ABD Başkanı Donald Trump, yapay zekanın gelişimini desteklemek ve sektörü gözetmek üzere Uzay Kuvvetleri’ne benzettiği bir “AI Gücü” kuracağını ve yakında yapay zeka politikalarından sorumlu bir “AI Çarı” atayacağını açıkladı.

  • Ayrıntılar: Trump, yapay zeka ve veri merkezlerine yönelik son eleştirileri Demokratların sektörü engellemek için ortaya attığı bir “aldatmaca” olarak nitelendirerek yönetimin sektörün büyümesini kısıtlamayacağını söyledi.
  • Bununla birlikte: Trump birçok kişinin "yapay zeka" ifadesinin yetersiz olduğunu düşündüğünü iddia ederek yapay zeka kavramı yerine "superior intelligence" (üstün zeka) , "extreme intelligence" (aşırı zeka) ve "supreme intelligence" (yüce zeka) kavramlarını önerdi; bu kavramların hangisinin kullanılması gerektiği konusunda bir anket açtı.

•  Şi’nin sağlık durumuna ilişkin iddialar: Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Hindistan’daki BRICS Zirvesi kapsamında katılması beklenen gala yemeğine son anda gitmedi; Wall Street Journal’a konuşan kaynaklar Şi’nin kendisini iyi hissetmediğini söylerken felç geçirdiği veya bayıldığı yönündeki sosyal medya iddiaları doğrulanmadı.

  • Ayrıntılar: Hindistan Dışişleri Bakanlığı felç iddialarını “sahte” olarak nitelendirirken Press Trust of India, Şi’nin dinlenmek için oteline döndüğünü bildirdi; yayımlanan görüntülerde Çin liderinin uçağına yardım almadan çıktığı görülüyor.
  • Geniş açı: Şi’nin 2018’de devlet başkanlığı için görev süresi sınırını kaldırması ve kamuoyuna açıklanmış bir halef belirlememesi nedeniyle liderlikte olası bir değişimin nasıl yönetileceği uzun süredir belirsiz. Şi’nin gelecek hafta Washington’da ABD Başkanı Donald Trump’la görüşme programı ise şimdilik değişmedi.

•  Borsa soruşturmasında 5 gözaltı daha: İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın sermaye piyasası işlemlerine ilişkin soruşturmaları kapsamında Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen, yönetim kurulu üyeleri Emre Alkın, Kerem Alkın ve Alper Öztürk ile Pusula Holding Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Turhan gözaltına alındı.

  • Bir adım geriden: Soruşturmalar, SPK’nın 7 portföy yönetim şirketinin fonlarına yönelik işlemleri durdurması ve bazı fonların tasfiyesine karar vermesinin ardından genişledi; daha önce Muhammed Yarız tutuklanmış, çok sayıda kişi hakkında yurt dışına çıkış yasağı uygulanmıştı.

•  Kozinoğlu soruşturmasında 4 gözaltı daha: Eski MİT görevlisi Kaşif Kozinoğlu’nun 2011’de cezaevindeki ölümüne ilişkin soruşturmada Sincan Cezaevi’nde hükümlü bulunan Enver Altaylı ifadeye çağrıldı; dosyada dört kişi daha gözaltına alındı.

  • Ayrıntılar: Eski gazeteci Osman Arslan, ambulans şoförü Süleyman Kaba, dönemin cezaevi müdürü Ömer Vatan ve vardiya amiri Kazım Beyke gözaltına alındı; daha önce gözaltına alınan dönemin Silivri Cumhuriyet Başsavcısı Ali İşgören ile cezaevi savcısı Necip Doğan “suç örgütüne üye olma” suçundan tutuklanırken Kozinoğlu’nun koğuş arkadaşları Hasan Atilla Uğur ve Hasan Ataman Yıldırım hakkında ev hapsi kararı verildi.
  • Ayrıca: Hasan Atilla Uğur, savcılık ifadesinde Kozinoğlu rahatsızlandığında kendisine dil altı hapı verdiğini ancak ilacı ve tansiyon cihazını nereden temin ettiğini, kamera kayıtlarında elinde görülen cismin ne olduğunu ve kendisine gösterilen bardağın nedenini hatırlamadığını söyledi.
KÜLTÜR-SANAT

•  Contemporary Istanbul 21 yaşında: Çağdaş sanat fuarı Contemporary Istanbul’un 21. edisyonu, 23-27 Eylül’de Tersane İstanbul’da 4 kıtadan 50’yi aşkın galeriyi biraraya getirecek; bu yıl 17 galeri fuara ilk kez katılacak.

  • Ayrıntılar: Asya’nın öne çıktığı seçkide Hong Kong, Şanghay, Tokyo, Yeni Delhi ve Tahran’dan galeriler yer alırken yeni galerilere ve genç sanat pratiklerine ayrılan "New Grounds" bölümü de programa dönecek.
  • Programda neler var? Prof. Dr. Hasan Bülent Kahraman küratörlüğündeki Garip Şeyler Oluyor sergisinin yanı sıra, sanatçı Mustafa Horasan’ın anısına Levent Çalıkoğlu küratörlüğünde özel bir sergi de düzenlenecek.

•  212 Photography Istanbul dönüyor: İstanbul’u farklı sergi mekanları üzerinden fotoğrafla buluşturan 212 Photography Istanbul’un dokuzuncu edisyonu 26 Eylül-11 Ekim’de düzenlenecek.

  • Ayrıntılar: Belgeselden modaya, mimariden deneysel üretimlere uzanan festival, sergileri İstanbul’un farklı semt ve yapılarıyla ilişkilendirirken Uluslararası 212 Fotoğraf Yarışması aracılığıyla yeni fotoğrafçıları da programa dahil ediyor. Festival, 2018’den bu yana 350’den fazla sanatçının üretimlerini 70’in üzerinde mekanda izleyiciyle buluşturdu

•  Apple TV Türkiye’de kullanıma açıldı: Apple, dijital yayın servisi Apple TV’yi Türkiye’de ilk kez kullanıma sundu; ayrı bir Apple TV aboneliği yerine hizmet, aylık 49,99 TL’den başlayan iCloud+ paketlerine Apple Arcade ile birlikte ek ücret olmadan dahil edildi.

  • Ayrıntılar: En düşük iCloud+ paketi 50 GB depolama alanıyla aylık 49,99 TL, 200 GB paket 169,99 TL, 2 TB paket ise 549,99 TL’ye sunuluyor. Aboneler Ted Lasso, Severance, The Studio, Silo, Pluribus, CODA ve F1 gibi Apple Originals yapımlarına erişebiliyor; iCloud+ aboneliği Aile İçi Paylaşım ile beş aile üyesiyle paylaşılabiliyor.
  • Geniş açı: Türkiye, Apple TV’nin bu genişlemeyle açıldığı 59 yeni ülke ve bölge arasında yer alırken hizmetin toplam erişimi 170 ülkeye çıktı; Apple TV, Apple ve Android cihazların yanı sıra akıllı televizyonlar, oyun konsolları ve web tarayıcısından da izlenebiliyor.

•  TEB Tiyatro Ödülleri açıklandı: Tiyatro Eleştirmenleri Birliği’nin (TEB) 33’üncü kez verdiği Tiyatro Ödülleri’nin kazananları sekiz kategoride açıklandı; ödüller 29 Eylül’de Beyoğlu Sineması’nda düzenlenecek törenle sahiplerine verilecek.

  • Ayrıntılar: TEB Onur Ödülü Metin Deniz’e, Yılın Oyunu ödülü Elma Labrador Çimen’e, Yılın Yönetmeni ödülü Filler ve Karıncalar ile Arzu Gamze Kılınç’a, Yılın Oyun Metni ödülü ise En Sevdiğinden Başla ile Selen Örcan, Nezaket Erden ve Hakan Emre Ünal’a verildi.
  • Ayrıca: Yılın Oyuncuları Hakan Emre Ünal ve Nergis Öztürk olurken tek kişilik performans kategorisinde Gül Doğa Selvi ve Mehmet Ali Nuroğlu ödüle değer görüldü; Yılın Genç Ekibi Rex Tiyatro, TEB Özel Ödülü’nün sahibi ise Monologlar Müzesi oldu.

•  2025’in en çok dinlenen şarkıları: Musiki Eseri Sahipleri Grubu Meslek Birliği (MSG), dijital platformlarda 2025’te en çok dinlenen eserleri açıkladı; MSG repertuvarındaki 52 eser 100 milyon dinlenmeyi aşarken 200 milyonun üzerine çıkan şarkılar arasında BLOK3’ün dört parçası yer aldı.

  • Ayrıntılar: 200 milyon dinlenmeyi aşan eserler arasında BLOK3’ün “Sevmeyi Denemedin”, “Git” ve “Napıyorsun Mesela” şarkıları ile Ati242’yle seslendirdiği “Keşke”; Sefo ve Demet Akalın’ın “Yerinde Dur”u, Rıza Tamer’in “Benden Sonra”sı ve Aleyna Tilki ile Dedüblüman’ın “Sana Güvenmiyorum”u da bulunuyor.

•  Sheeran’dan Gazze açıklaması: İngiliz şarkıcı Ed Sheeran, Macklemore’un Filistin yanlısı açıklamalarının ardından ABD turnesinden çıkarılmasıyla başlayan tartışmadan sonraki ilk konserinde, yaptığı hatalar için özür dileyerek Gazze’deki durumu “felaket, haksız ve orantısız” olarak nitelendirdi.

  • Ayrıntılar: Philadelphia’daki konserde “siyasi yorumlar yapmamaya” çalıştığını söyleyen Sheeran, 7 Ekim 2023’te Hamas’ın İsrail’e yönelik saldırısını “korkunç” olarak nitelendirirken Gazze’de yaşananların haklı gösterilemeyeceğini söyledi.
  • Bir adım geriden: Macklemore, sahnede “Özgür Filistin” çağrısı yaptıktan sonra bazı stadyum sahiplerinin konserleri iptal etme tehdidi üzerine turne organizatörü tarafından programdan çıkarılmış; Sheeran kararın kendisine ait olmadığını söylerken diğer dört ön grup ile turne grubu Beoga dayanışma amacıyla turneden çekilmişti.

•  Universal, DistroKid’e dava açtı: Dünyanın en büyük müzik şirketlerinden Universal Music Group (UMG), dijital müzik dağıtım platformu DistroKid’e telif hakkı ihlali ve yanıltıcı ticari uygulamalar gerekçesiyle dava açtı; şirket, platformu yapay zekayla üretilen ve hak ihlali yaptığı öne sürülen kayıtların dağıtımını kolaylaştırmakla suçladı.

  • Ayrıntılar: UMG, DistroKid’in insan sanatçılara ait gerçek kayıtlar izlenimi veren yapay zeka üretimi içerikleri platformlara taşıdığını ve hak ihlali bildirilen bazı kayıtları dağıtmaya devam ettiğini öne sürdü.

•  Ankara’nın Onur Ödülleri: 12-20 Kasım tarihleri arasında düzenlenecek 37. Ankara Film Festivali’nde Aziz Nesin Emek Ödülü Demet Akbağ’a, Sanat Çınarı Ödülü Bülent Ortaçgil’e, Kitle İletişim Ödülü Atilla Dorsay’a, Vakıf Özel Ödülleri ise Bige Önal ve Boran Kuzum’a verilecek.

•  Asya’da en iyiler: 19. Asya Pasifik Ödülleri’nin adayları açıklandı. Japonya’dan Ryūsuke Hamaguchi’nin All of a Sudden ve Nepal’den Abinash Bikram Shah’ın Elephants in the Fog filmleri En İyi Film dahil 3’er adaylıkla öne çıkarken, En İyi Film adayları arasında Tayland’dan 9 Temples to Heaven, Gürcistan’dan Türkiye ortak yapımı Guria ve Afganistan’dan No Good Men filmleri de yer alıyor.

  • Nedir? Türkiye’yi de içine alan, İran, Rusya, Güney Asya, Orta Asya, Güneydoğu Asya ve Avustralya’dan oluşan Asya-Pasifik bölgesindeki sinema üretiminde öne çıkan filmleri dünyaya duyurmak amacıyla 2007’den beri veriliyor. UNESCO’nun da destek verdiği organizasyonun merkezi Brisbane, Avustralya’da yer alıyor.
  • Takvim: 19. Asya Pasifik Ödülleri’nin kazananları 30 Ekim’de Gold Coast, Avustralya’daki törende duyurulacak.

Ali Şentürk, İsimsiz

•  Lenzart space açılıyor: Farklı disiplinlere ve bakış açılarına yer vermeyi hedefleyen Lenzart space, Derya Yücel küratörlüğündeki Büyüsü Bozulmuş Dünya sergisiyle 15 Ekim’de açılıyor; 12 sanatçının işlerini bir araya getiren sergi 29 Kasım’a kadar görülebilecek.

  • Ayrıntılar: Sergide Kezban Arca Batıbeki, Hilal Can, CANAN, Okyanus Çağrı Çamcı, Hande Dilaver, Bawer Doğanay, Nazlı Gürlek Hodder, Betül Özkan, Pinprick, Ali Şentürk, Ayşenur Şentürk ve Serpil Yeter’in işleri yer alıyor.

•  Bob Mackie hayatını kaybetti: Cher, Diana Ross, Tina Turner ve Dolly Parton gibi yıldızlar için hazırladığı gösterişli sahne kostümleriyle tanınan ABD’li moda ve kostüm tasarımcısı Bob Mackie, 87 yaşında hayatını kaybetti.

  • Ayrıntılar: Cher’in 1974 Met Gala’da giydiği transparan ve beyaz tüylü elbisenin tasarımcısı olan Mackie, kariyerinin başında Jean Louis’nin yanında çalışırken Marilyn Monroe’nun 1962’de John F. Kennedy’nin doğum gününde giydiği taşlı elbisenin ilk taslak çizimini de hazırladı. 
  • Dahası: 9 Emmy kazanan, 3 kez Oscar’a aday gösterilen ve The Cher Show ile Tony Ödülü alan Mackie’nin arşiv tasarımları son yıllarda Miley Cyrus, Zendaya ve Sabrina Carpenter gibi isimler tarafından da yeniden giyildi.

•  Peter Max hayatını kaybetti: 1960’ların “flower power” estetiğinin simge isimlerinden, psychedelic pop sanatçısı Peter Max 88 yaşında hayatını kaybetti.

  • Kimdir? Renkli ve kıvrımlı görsel diliyle afişlerden albüm kapaklarına Amerikan popüler kültüründe iz bırakan Max; Olimpiyat Oyunları ve Super Bowl için işler üretmiş, Özgürlük Heykeli serisiyle de tanınmıştı.
MİMARİ-ARKEOLOJİ

•  RIBA International Prize’da 4 finalist: Kraliyet Britanya Mimarlar Enstitüsü (RIBA), dünyanın farklı ülkelerindeki yapıları değerlendirdiği 2026 International Prize’ın dört finalistini açıkladı; kazananın 15 Ekim'de açıklanacağı listeye Bangladeş’ten BRAC University ve Green Field Factory, Belçika’dan Royale Belge ve Z33 kaldı.

  • Ayrıntılar: WOHA imzalı BRAC University, eski bir çöp depolama alanını doğal havalandırma ve pasif soğutmayla çalışan 20 bin kişilik dikey kampüse dönüştürüyor; Nakshabid Architects’in Green Field Factory’si ise avlular, su öğeleri ve yeşil alanlarla doğal havalandırılan bir tekstil fabrikası olarak tasarlandı.
  • Ayrıca: Brüksel’deki 1960’lar modernist yapısı Royale Belge, Caruso St John Architects, Bovenbouw Architectuur ve DDS+ tarafından karma kullanımlı bir merkeze dönüştürülürken Francesca Torzo’nun Z33 projesi tarihi Beguinage dokusuna çağdaş sanat mekanı ekliyor.

•  Troya’nın en eski agorası ortaya çıkarılıyor: Çanakkale’deki Troya kazılarında, Troya VI’nın güney kapısının önünde Geç Tunç Çağı’nda pazar yeri olarak kullanıldığı değerlendirilen alan gün yüzüne çıkarılıyor; kazı ekibine göre burası kentin bilinen en eski agorası.

  • Ayrıntılar: Kazı Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Reyhan Körpe’ye göre Tunç Çağı Troyası’nın terk edilmesinden yaklaşık 80-90 yıl sonra bölgeye gelen yeni yerleşimciler eski surların ve yapı kalıntılarının üzerine evler kurdu, pazar alanını da yeniden kullanmaya başladı.
  • Neden önemli? Erken Demir Çağı’na tarihlenen mimari kalıntılar, amphoralar ve diğer seramikler, Tunç Çağı Troyası’yla daha sonraki Ilios/Ilion yerleşimi arasında uzun bir kopuş olmadığını ve aynı kamusal alanın farklı dönemlerde kullanılmayı sürdürdüğünü gösteriyor.
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

Mona AI ile profesyonel stüdyo deneyimi her an yanınızda



Dijital dünyada ilk izlenim çoğu zaman tek bir kareyle oluşuyor; ama o karenin nerede, nasıl ve hangi amaçla kullanıldığı da en az görüntünün kendisi kadar önemli. Mona AI, tek bir fotoğrafı LinkedIn’e uygun premium portrelere, profesyonel çekim hissi veren karelere, çift fotoğraflarına ve sanatsal ya da kurgusal kompozisyonlara dönüştürürken, her gün güncellenen sosyal medya trendlerine uygun stilleri de aynı çatı altında topluyor.

  • Daha yakından: 500’den fazla stil seçeneğiyle hem kariyer odaklı hem de daha yaratıcı bir dijital görünüm için farklı ihtiyaçlara cevap veriyor.
  • Bir adım ötesi: Fotoğraf canlandırma ve video üretimi modelleriyle tek bir kareden daha hareketli, daha dikkat çekici içerikler üretmek mümkün.
  • Neden farklı: Sürekli güncellenen yapay zeka modelleri sayesinde Mona AI, yeni görsel dilleri ve trendleri hızla kullanıcıya taşıyor. Mona AI şimdi App Store ve Play Store’da.
PAZAR OKUMASI

Ölümcül körlük #3 | Menopoz: Kadınların 30 yılı nasıl tıbbın dışında kaldı?

Kadınların hayatının yaklaşık üçte birine yayılan menopoz, yüzyıllar boyunca doğurganlığın kaybı ve toplumsal değerin azalması üzerinden konuşuldu; sağlık boyutu ancak son yüzyılda görünür olmaya başladı. Bugün hormon tedavisinden osteoporoza, çalışma hayatından ayrımcılığa uzanan etkileri daha fazla tartışılsa da birçok kadın hâlâ ne yaşadığını anlamak, doğru teşhisi almak ve tedaviye ulaşmak için kendi başlarına bırakılıyor.

Yazı: Ayça Örer

Bir gün geliyor ve fiziksel bir değişim yaşıyor, hayatınızın önemli bir parçasından ayrılmak zorunda kalıyorsunuz. Üstelik öyle bir ayrılık ki bu, toplumsal olarak değerinizi düşürüyor, kimi zaman “çöp”, kimi zaman “kuru ağaç” diye niteleniyor. Menopoz, bedensel değişimler içinde sonuçları en ağır olanlardan biri. 

  • Bugün dünyada kadınların ortalama yaşam süresi 75 yıla yakın, bu 75 yılın neredeyse 30 yılı menopozda geçiyor ve dünya bu kavramı konuşmaya başlayalı 100 yıl bile olmadı. Eğer menopoz erkeklerin yaşadığı bir süreç olsaydı, yine böyle mi olurdu? 

Kadınların hayatını kökten değiştirse de uzun yıllar, hatta yüzyıllar boyunca görmezden gelinmiş bir konuyu, 1976 yılında Ursula Le Guin, konuşmaya karar verdi ve "Uzaylı Kocakarı" metnini kaleme aldı: 

“Menopoz malikânesi yalnızca savunmaya yarayan bir kale değildir; bir evdir, yuvadır, hayatı sürdürmek için gerekli her şey vardır orada. Onu terk etmekle kadınlar egemenlik alanlarını daraltmış, ruhlarını fakirleştirmiş olurlar. Kadının yapamayacağı, söyleyemeyeceği, düşünemeyeceği öyle şeyler vardır ki Yaşlı Kadın yapabilir, söyleyebilir ve düşünebilir. Kadının bunları yapabilmesi, söyleyebilmesi, düşünebilmesi için, aybaşılarından çok daha fazlasını feda etmesi gerekir. Hayatını değiştirmesi gerekir.”

Kocakarı tabirinin seçilmesi bir tesadüf değildi. Yüzyıllar boyunca “acuze, kocakarı, cadı” olarak nitelenen kadınlar “kurumuş üzüme”, “susuz toprağa” benzetiliyor; “bereketlerini” kaybettikleri için genç kadınların doğurganlığını, ekinlerin bereketini yok edecekleri düşünülüyor; toplum gözünde “tehlike taşıyan” bir nefret öznesine dönüşüyordu. 

1486’da kaleme alındıktan sonra Ortaçağ Avrupası’nda cadı avı histerisinin yolunu açan Malleus Maleficarum “Bir büyücü kadının yaşamasına izin vermeyeceksin” çağrısıyla hızla popüler oldu. Kitaba göre, kadınların âdet görmemesi ve ateş basmasından muzdarip olması, doğurganlığını kaybetse de cinsel enerjisini kaybetmemesinin ispatıydı ve bu cinsel enerji “zehirliydi.” 

  • En az 40-60 bin kadın cadı avında hayatını kaybettikten sonra, histeri sona erdi. Ancak kadınları “işlevsiz” bulan, canavarlaştıran bakış açısı kaybolmadı. Hansel ve Gratel gibi masallarda yaşamaya devam etti.


YAZININ DEVAMI



HAFTANIN FRAGMANLARI

•  Animals, Los Angeles belediye başkanlığına aday olan bir siyasetçi ve eşinin, oğullarının kaçırılmasının ardından fidye parasını bulmaya çalışırken dünyalarını paramparça edebilecek kararlarla karşı karşıya kalmasını konu alıyor.

  • Ayrıntılar: Ben Affleck’in yönettiği filmin oyuncu kadrosunda Affleck’in yanı sıra Kerry Washington, Steven Yeun, Gillian Anderson, Luis Gerardo Méndez, Adriana Paz ve Ray Fisher yer alıyor. Film 9 Ekim’de Netflix kataloğuna eklenecek. Fragman burada.

•  Clayface, Hollywood’un zirvesine tırmanmaya çalışan bir genç oyuncunun, yaşadığı felaketlerin ardından kimliğini yitirerek ruhsal ve fiziksel bir dönüşümün içine sürüklenişini anlatıyor.

  • Ayrıntılar: DC Studios’un ilk korku-gerilim filmi olarak tanıtılan yapımın başrolünü Tom Rhys Harries üstlenirken, oyuncu kadrosunda Naomi Ackie, David Dencik, Max Minghella ve Eddie Marsan da yer alıyor. Film 23 Ekim’de gösterime girecek. Fragman burada.

•  How to Rob a Bank, yaptıkları banka soygunlarını sosyal medyada canlı yayımlayan bir çetenin, artan popülerlikleri nedeniyle deneyimli bir FBI ajanı ile yetenekli bir yazılım mühendisinin hedefi hâline gelmesini konu alıyor.

  • Ayrıntılar: Deadpool 2 ve Bullet Train filmlerinin yönetmeni David Leitch’in imzasını taşıyan filmde Nicholas Hoult, Zoë Kravitz, Anna Sawai, Rhenzy Feliz, Christian Slater, Pete Davidson ve John C. Reilly’nin rol alıyor. Film, 13 Kasım’da gösterime girecek. Fragman burada.

•  Organize İşler: Karun Hazinesi, gizemli bir hazine haritasının ortaya çıkmasıyla Asım Noyan ve çetesini, acımasız rakipler ve uluslararası hazine avcılarıyla tehlikeli bir yarışa sokuyor.

  • Ayrıntılar: İki filmin ardından sekiz bölümlük bir diziye dönüşen Organize İşler’in yeni macerasını Şenol Sönmez yönetiyor; senaryoyu Yılmaz Erdoğan kaleme alıyor. Oyuncu kadrosunda Erdoğan’ın yanı sıra Kıvanç Tatlıtuğ, Ezgi Mola, Uraz Kaygılaroğlu, Rıza Kocaoğlu, Ersin Korkut, Bensu Soral Baş, Şükran Ovalı ve Demet Akbağ yer alıyor. Dizi 16 Ekim’de Netflix’te yayımlanacak. Fragman burada.
HAFTANIN KİTAPLARI

18’imde Düştüm Yollara | Yu Hua | Çev. Bahar Kılıç | Jaguar Kitap

  • Ne anlatıyor? Gençlerden yaşlılara, yoksullardan zenginlere uzanan karakterlerin yolculuklar, evler, otobüsler ve karmaşık ilişkiler içindeki hayatlarını; hüzün, mizah, iyimserlik ve insan sevgisinin iç içe geçtiği öykülerle.
  • Neden okunmalı? Yu Hua’yı 26 yaşında Çin çapında tanınan bir yazara dönüştüren aynı adlı öyküden başlayarak romanlarından önce kurduğu edebi dünyanın ve modern Çin öykücülüğündeki yerinin izini sürmek için.

Kedi Kitabı | Ursula K. Le Guin | Çev. Özde Duygu Gürkan | Metis Yayınları

  • Ne anlatıyor? Ursula K. Le Guin’in hayatı boyunca gözlemlediği kedilere dair şiirlerini, kedi mektuplarını, Süperfare ile Muhteşem Pisi’nin maceralarını anlatan çizgi romanını ve çizimlerini; kedilerin insanlarla kurduğu ilişkinin tuhaflıkları, bağımsızlıkları ve kendilerine özgü mantıkları etrafında.
  • Neden okunmalı? Le Guin’in kedileri insandışı dünyanın gizemi, güzelliği ve “inatçı yabaniliği”yle kurulan bir bağ olarak gören bakışını; edebiyatındaki merak, mizah ve hayal gücünün daha oyunbaz bir yüzüyle buluşturduğu için.

Sığınağım ve Fırtınam | Arundhati Roy | Çev. Lâle Akalın | Yapı Kredi Yayınları

  • Ne anlatıyor? Arundhati Roy’un 18 yaşında evden ayrıldığı annesiyle çalkantılı ilişkisini, annesinin ölümünün ardından çocukluğuna ve aile geçmişine dönerek yeniden kurmasını; kişisel hafıza, annelik, özgürleşme ve yazar kimliğinin oluşumu üzerinden.
  • Neden okunmalı? Roy’un politik ve edebi dünyasını besleyen kişisel deneyimlere yaklaşmak, güçlü ve çatışmalı bir anne-kız ilişkisinin bir yazarın hayatına ve dünyaya bakışına nasıl yerleştiğini görmek için.
PAZAR ÖNERİLERİ

🍇 Nereye gidiyoruz? Romantize edilmiş şarap imgesinin arkasındaki bağbozumu emeğine, iklim koşullarına ve aile ekonomisine şahitlik etmek için Beaujolais’ye. Ceren Aral Desnos, apéro için bir günlük bağ deneyimini anlatıyor.

🎤 Kimi dinliyoruz? Türkiye’ye dönememenin yarattığı gurbet duygusunu, Berlin diasporasını ve müziğinin göçle nasıl değiştiğini anlatan Ezhel’i. Vartan Estukyan, Duende için Ezhel’in yeni hayatına kulak veriyor.

📺 Neyi değerlendiriyoruz? Widow’s Bay’in rekor kırdığı, Apple TV’nin HBO ve Netflix’i geride bıraktığı 78. Primetime Emmy Ödülleri’ni. Emre Eminoğlu, Duende için gecenin televizyon dünyasındaki değişen dengeler hakkında söylediklerini değerlendiriyor.

📚 Ne okuyoruz? Renata Salecl’in neoliberal düzenin ürettiği toplumsal erozyonu nezaketsizlik üzerinden ele aldığı Kabalık Çağı’nı. Soner Can, Duende için kabalığın nasıl çağın normlarından birine dönüştüğünü inceliyor.

🪽 Ne tartışıyoruz? Furious’ta aynı yerden doğmayan ama kuşaktan kuşağa aktarılan kadın öfkesini. Tuba Büdüş, Duende için dizinin üç kadın karakteri arasında aktarılan öfkenin izini sürüyor.

🥁 Neye kulak kabartıyoruz? Jojo Mayer’in akustik davulla yapay zekayı gerçek zamanlı bir doğaçlamada buluşturduğu ME/MACHINE projesine. Eda Solmaz, Duende için Mayer’le insan ve makine arasındaki yaratıcı ilişkiyi konuşuyor.

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

YAZARLAR

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir