Mercek Altı
Gizlilik
Nesnelerin İnterneti (IoT)
#SürdürülebilirGelecek
Kısa Kısa
İleri Okuma
Görüşmek Üzere

📽 Deepfake ile Sinemanın Geleceği ve Sporda Dijital Dönüşüm 🤺

🥜 Çerezlere Elveda, Tiktok, Arılar ile #SürdürülebilirGelecek 🐝
📽 Deepfake ile Sinemanın Geleceği ve Sporda Dijital Dönüşüm  🤺

Güzel bir pazar sabahından merhaba.

Sen fark etmeden biz söyleyelim; bu bölümde -aldığımız geri bildirimleri göz önünde bulundurarak- yeni bir format denedik. Çünkü her hafta gelişmek, sana daha iyi ve rahat ulaşmak istiyoruz. Bize sosyal medya aracılığıyla ya da mail adresimizden geri bildirimlerini iletmeni dört gözle bekliyoruz.

Salgın nedeniyle sinema salonlarının aylardır kapalı olduğu, filmlerin art arda ertelendiği bu günlerde sinemayı mercek altına aldık. Odak sinema olunca da dinlemen için bu hafta film müziklerinin efsanesi Hans Zimmer’ın “Cornfield Chase”ini seninle paylaşıyoruz. Müziğin ait olduğu film Interstellar’da sevginin boyutları aştığına dair bir tirat vardı hatırlarsın, Geleceğe Dönüş’le de benzerini başarıyor olabilir miyiz?

Haydi boyutları aşalım!

Mercek Altı

Sinemanın Geleceği ve Deepfake

"Ayırt edemiyorsan, ne önemi var?"

Sinemanın Geleceği ve Deepfake

Bugün sahip olduğumuz alışkanlıkları ve sistematik yapıyı baştan aşağıya değiştirerek yeni bir kültür oluşturan her türlü yeniliğe ‘yıkıcı teknoloji’ veya ‘yıkıcı yenilik’ diyoruz. Tıpkı 3D yazıcılar, sanal gerçeklik ve blockchain gibi yapay zekâ da günlük yaşantımızdaki birçok dinamiği değiştirmeye, dünyaya dair algılarımızı yeniden kurgulamaya aday teknolojilerden biri olmasıyla dikkat çekiyor. 

Diğer yıkıcı teknolojilerin aksine çoğunlukla “veri” ile ilgili olduğu ve kullanıcı tarafında pahalı cihazlara gereksinim yaratmadığı için bugün yapay zekâ teknolojisi hayatımızda daha fazla yer alıyor. Veri yaratma (kamera, blog, sosyal paylaşım siteleri vs.), veri aktarımı (bulut sistemler, video sıkıştırma vs.) teknolojileri ile birlikte insan-makine arayüzleri de geliştirildikçe yapay zekânın artık ‘içimizde’ yaşadığı bir senaryoya kadar ilerlelememiz bekleniyor. Bugün bu teknolojinin, yani AI’ın, ilgi çeken alt dallarından birisi olan deepfake’e odaklanacağız. 

Sadece gözümle gördüğüme inanırım diyorsan, bir daha düşünmekte fayda var diyebiliriz. 

Sahte videoların kolaylıkla oluşturulmasını sağlayan bir yapay zekâ alt dalı olan Deepfake, ilk kez ortaya çıktığında ünlü insanların sahte porno videoları yapılıyordu. Ülkemizde çok konuşulmasa da Amerika’da büyük bir sorun olarak görülen “intikam pornosu” konusunda büyük sıkıntılar yaratacağı korkusuyla gündem yaratmıştı. O günden bu yana, bazıları korkutucu bazıları ise heyecan verici yüzlerce farklı deepfake projesine tanıklık ettik. Kemal Sunal’ı The Mask olarak izledik, yine Ziraat Bankası’nın reklam filminde Kemal Sunal’ı tekrar görme fırsatı bulduk. Neo’nun mavi hapı seçtiği The Matrix paralel evrenini izleme şansı bulduk. Bunlara benzer onlarca farklı örnek verebilirim ancak seni yormamak adına hepsini burada topladık. One link to rule them all. 

Peki ya, yaşanmamış şeyleri videoya kaydedebilen, vefat etmiş insanları başrol oynatabilen deepfake, sinema endüstrisini nasıl etkileyebilir? 

Benedict Cumberbatch’in ailesine zaman ayırma bahanesiyle Sherlock’u öksüz bırakmasından dolayı acı çekenlerden biriysen, deepfake teknolojisi seni mutlu edebilir. 

Deepfake sayesinde Benedict ve onun gibi aynı dertlerden muzdarip oyuncuların sette saatler geçirmesine, ailesinden ayrı kalmasına veya yorulmasına ihtiyaç kalmayabilir. Çünkü geliştirilen yapay zekâ ile oyuncunun diğer filmlerde oynadığı videolara ve yeni filmin rastgele bir dublör ile çekilmiş sahnelerine sahip olunması yeterli olacaktır. Eğer film için Benedict ile sözleşme imzalandıysa ve oyuncunun kamera önüne geçip bazı mimiklerini göstermesi istenirse, yapay zekânın işi çok daha kolay olacak ve film içerisinde her türlü sahneye uygun mimikleri kolayca yerleştirebilecektir. En ideal senaryoda; birinci adım oyuncu ile anlaşmak, ikinci adım ise oyuncunun olabildiğince fazla videosunu bularak yapay zekâya vermek olurdu. Bu konuyu aslında Bojack Horseman’de gördük. Bojack, başrolü olduğu filmde yönetmenle yaşadığı sorunlar sonrasında filmi yarıda bırakmış, kısa bir süre sonra Bojack’in deepfake teknolojisiyle kaydedilmiş görüntüleriyle filmin eksik parçaları tamamlanmıştı. Bojack’in deepfake versiyonunun “oyunculuğu” o kadar beğenilmişti ki depresif atımız kendini Oscar adayı olarak bulmuştu. Bojack eve ödülle dönemedi ama yakın gelecekte deepfake teknolojisiyle Oscar kazananları görme ihtimalimiz bir hayli yüksek. 

Asıl sorun herhangi bir proje için oyuncu ile anlaşamayan/ anlaşmayan insanların yine de o oyuncuyu filmde kullanmak istemesiyle başlıyor. Çünkü, bir oyuncunun sadece internette bulunan videoları ile yeni bir film yaratmak, teknik olarak zorlayıcı olsa da, adanmışlıkla birlikte gayet uygulanabilir duruyor.

  • Netflix’in yeni dizisi Lupin’de güzel bir deepfake örneği görüyoruz. Teknoloji henüz bu kadar kusursuz olmasa da, birkaç yıl sonra neler yaşanabileceğine dair güzel bir örnek sunuyor.
  • Deepfake sadece görüntü değil, aynı zamanda ses taklidini de bir hayli başarıyla gerçekleştirebiliyor. Geçtiğimiz yıl, uluslararası bir şirketin Birleşik Krallık CEO’sunun, Almanya CEO’sundan gelen sahte bir arama ile 243 bin dolar kadar dolandırıldığını hatırlatmakta fayda var.
  • Yine, Instagram’da en çok ilgi gören içeriklerimizden birisi olan bu haberde; Amerika’nın aslında Ay’a hiç gitmediğini, dönemin ABD başkanı Richard Nixon’ın videosu ile kanıtlayabiliyoruz. 
     

Gerçekliğin güvenilirliğini kaybettiği bir ortamda, kurgunun bir önemi kalır mı?

2019 yılında vizyona giren Gemini Man (İkizler Projesi) filminde Will Smith, başrolü 23 yaşındaki kendisiyle paylaştı. Bir kamera, çekimler boyunca Will Smith’in mimiklerini takip etti ve sonrasında Smith’in gençlik yıllarına ait filmlerden görüntülerini kullanarak gençleştirme işlemini gerçekleştirdiler. Bu süreç boyunca deepfake veya yapay zekâdan nasıl yararlanıldığına dair detaylı bilgi bulunmuyor ancak asıl konu, film çekiminin ardından Will Smith’in olaya bakış açısı ve söyledikleri: 

“...Şimdi, asıl heyecanlı olduğum şey; tamamen dijital olarak oluşturulmuş 23 yaşında bir Will Smith var ve ben bununla yeni filmler yapabilirim. Çok şişman yapacağım kendimi, sonuna kadar gideceğim..Çok ilginç bir deneyimdi. Bundan 10 sene sonra, insanların ‘yemin ederim bu ben değilim’ diye yalvardığı mahkemeler olacak...” 


(Bu konuya dair linki bültenin sonunda ileri okuma başlığında bulabilirsin)

Henüz değil

Henüz deepfake teknolojisinin sinema sektöründe aktif ve özellikle ana akım haline gelemeyeceği aşikar. Zira, deepfake ile yapılan videoların çözünürlüğü bir hayli düşük ve küçük hataları da beraberinde getiriyor. Yani, büyük stüdyoların tamamen güvenebileceği bir teknoloji henüz ortada bulunmuyor. Deepfake ile video işlemek için gereken işlem gücü ve buna bağlı maliyet mevcut teknolojilerle (yeşil perde, motion capture, CGI) karşılaştırıldığında çok daha maliyetli bir hâl alıyor ve stabil olmamasıyla dezavantaj yaratıyor.

Bu yüzden, önümüzdeki yıllarda tamamen deepfake ile çekilmiş bir film görebiliriz gibi görünmüyor. Ancak, bu, deepfake’in sinema sektörünü etkilemeyeceği veya izleyicinin deneyimine katkıda bulunamayacağı anlamına gelmiyor. Hâlihazırda YouTube üzerinde binlerce farklı deepfake video bulunuyor. Birbirinden yaratıcı, bazen komik, bazen ise düşündürücü olan bu fan yapımları, sektörü direkt etkileyen farklı bir pazar meydana getirebilir.

İçerik tüketme alışkanlıklarımız değişiyor. Geçtiğimiz ay piyasaya giren ve bir dizi-film platformu mu yoksa skeç platformu mu olduğu anlaşılmayan GAIN gibi, içerik tarzına değil de o içeriği tüketme tarzımıza odaklanan ve bunu hedefleyen hizmetler artıyor. Eğer bir içeriği telefondan tüketirsek, çözünürlük konusu da otomatik olarak by-pass edilmiş olacaktır. Yani, telefondan izlediğimiz yapımlarda çözünürlüğün/görüntü kalitesinin düşük olması çok da büyük sorun olmayacaktır. Bu yüzden, GAIN benzeri mobil cihazlarda hizmet veren, deepfake teknolojisine odaklanmış yeni platformlar ile tanışabiliriz. Bu yeni platformların, telif ile ilgili sorunları çözerek normal insanların (kullanıcılar, fanlar, komünite) yaratıcılığına bırakması en doğrusu gibi duruyor. 

Bu sayede, ben de yıllardır beklediğim Johnny Depp - Joker birlikteliğini görebilir, hatta belki Barış Akarsu’yu yeni bir dizide veya yeni şarkısıyla birlikte yeni bir klipte oynatabilirim.  

Tabii, bu da yasal bazı sorunlara yol açıyor:

Bugün, biz öldükten sonra dijital varlığımızın ne olacağı tartışılıyor. Herkes, Facebook- Instagram’daki verilerini ailesine bırakmak istemeyebilir. Bu yüzden birçok servis, ölüm durumunda hesabın silinmesi gibi hizmetler veriyor. Bunları tartıştığımız bir çağda, ölmüş insanları alıp yeni dizi-filmlerde oynatmak bizim için tatmin edici veya mutluluk verici olabilir ancak hem o kişinin hakları hem de ailesinin-sevdiklerinin hisleri ne olacak? 

Kemal Sunal, geçtiğimiz haftalarda Ziraat Bankası’nın reklamında oynatıldı. Sempatikliği ve ülkenin tamamı tarafından sevilmesiyle ciddi bir gündem yaratan Sunal’ın bugün yaşasa, verdiği kredilerle ve halk ile yaşadığı sorunlarla gündeme gelen Ziraat Bankası’nın reklamında oynayıp oynamak isteyeceğiı ise soru işareti. Öyle ki, bu teknoloji sayesinde önümüzdeki sene -tıpkı Kemal Sunal'ın geçtiğimiz günlerde Ziraat Bankası reklamında rol alması gibi- bir Amazon reklamında Küba'nın devrimci lideri Fidel Castro'yu görmemiz mümkün olabilir.

"Ayırt edemiyorsan, ne önemi var?"

Hikâyeyi paylaşmak için:
Gizlilik

• Çerezlere Elveda Şimdi Floc Devri

Karşımıza çıkan reklamlar, video önerileri, özelleştirilmiş arama sonuçları… Bunları çerezlerin varlığına borçluyuz evet ama ya mahremiyet?

Google da bu soru işaretinin farkında olacak ki çerezler hakkında değişikliğe gidiyor. Firma, çerezlere alternatif olarak geliştirdiği Floc’u geçtiğimiz günlerde tanıttı. Floc’un çerezlerden farkı, kişisel etiketleme yerine benzer aktiviteleri gerçekleştiren kullanıcıları isimsiz şekilde kümelendirilmesi olarak belirtiliyor.

Kullanıcılar için umut verici olsa da reklamverenler bu gelişmenin ellerini zayıflatacağını düşünüyor.

Floc hakkındaki tartışmalar süregelirken, seni hem yazımızla hem de “Google Bizi Nasıl İzliyor?” serimizle baş başa bırakalım.
 


 

• TikTok Kullanıcı Haklarını İhlal mi Ediyor?


Günden güne popülerliği artan TikTok bu kez içerdiği yönetmenlik harikası kısa videolarla değil, mahremiyet sorunlarıyla gündemde. AB komisyonu ve ulusal tüketici koruma kurumlarına şikâyet edilen TikTok, çocuklar ve gençler arasında uygulama içi manipülasyona ortam hazırlamakla suçlanıyor.


TikTok’un hitap ettiği kitle diğer platformlara nazaran daha genç insanlardan oluşuyor. Bu da ne yazık ki daha savunmasız, yönlendirmeye açık bir topluluk anlamına geliyor. Şikâyet de tam da buradan ortaya çıkıyor. İddia edilene göre TikTok, tüketici haklarını, özellikle, çocukları gizli reklam ve zararlı içeriklerden korumakta yetersiz kaldığı için çeşitli yönlerden ihlal ediyor. Kurul yaptığı incelemede kullanıcı sözleşmesindeki maddelerin ise net olmadığını, kullanıcı aleyhine ancak TikTok’un lehine işlediğini belirtiyor.


TikTok’un yaptığı olası bir bilinçsizlik sömürüsü ise Avrupa Tüketici Birliği’nden çekeceği var gibi gözüküyor. Sence burada kim haklı?

Nesnelerin İnterneti (IoT)

• Stadyumların Geleceği ve Sporda Dijital Dönüşüm

Spor da diğer tüm endüstriler gibi teknoloji marifetiyle hızlı bir dönüşüm içerisinde. Ancak salgın öncesi ve sonrası olarak baktığımızda bile kısa süredeki değişimi olduğunu görmemek mümkün değil. En basitinden stadyumlardan uzak kalan taraftarlara hasretimizi yapay zekâ destekli seslerle gideriyoruz.

Yükselen sporcu performansları bu dönüşümün en önemli göstergelerinden biri. 10 yıl önceki koşu mesafeleriyle günümüzdeki sayılar kıyaslanamayacak derecede farklı. Bu GPS destekli oyuncu izleme sistemleri, yapay zekâ destekli oyuncu özelinde idman sistemlerine sayesinde başarılıyor. 

Esas heyecan yaratan nokta ise biz spor severler için geliyor. Evet stadyumlardan, salonlardan, kortlardan ayrıyız. Bizi birleştirebilecek güç VR olabilir!

İzleme de güzel ama VR ile FIFA oynamak sarmaz mıydı? Teknolojik haberlerin de huyu kurusun, hep böyle hayal kurduruyor insana.
 


 

•  Duyuların İnterneti: Tatma

Koklamadan bahsettik, işitmeden bahsettik. Sırada tatma var.
Geçen hafta Arif v 216’dan alıntı yapmıştık, yine aynı sahneyi hatırlatalım. Arif sofraya dijital olarak meze servisi yapıyor. Tatların dijital ortama aktarılması konseptini de harika gösteriyor, eline sağlık üstat.

Tat algılama dilimizdeki reseptörlerin algılaması ve sinir hücrelerimizin beynimizdeki kortekse iletmesiyle gerçekleşen bir süreç. Dijitalleşme işte bu sürece etki etmeyi amaçlıyor. Reseptörlere en sevdiğiniz yemeği ulaştıramayabilirsiniz, ancak onları bunu algılayacak şekilde uyarsanız? Et sever birisi için örnek vermek gerekirse, brokoli yiyip kebap tadı almak nasıl olurdu?

İştah açıcı bu girişten sonra bu ufukta gözüken teknolojinin etkilerine bakabiliriz. Pratikte zeytinciden tadımlık bir zeytin ikramı almakla aynı ancak bu teknoloji çok geniş yelpazedeki ürünü almadan önce tatmamızı sağlayabilir. Peki bu teknolojiyi anılarla da bağdaştıralım desek, gel bu noktada bir geleceğe dönelim. 

#SürdürülebilirGelecek

• Sürekliliğin Anahtarı: Arılar

Tek bir kolonisiyle milyonlarca bitki için tozlaşma ortamı yaratan arıların varlığı ne yazık ki tehdit altında. Bu tehdidin sebebi de tahmin edebileceğin üzere bizatihi biziz, insanlar. Uyguladığımız zehirler ve iklim krizi gibi etmenler arıları risk altında bırakan durumlardan birkaçı.

Bununla mücadele eden çeşitli organizasyonlar mevcut. “zehirsizsofralar.org” bunlardan biri. 

Biz yine serimizde şu ana kadar yaptığımız gibi bireysel çözüm önerileri de sunuyoruz. Arılara biraz alan açmaya ne dersin? Oldukça da basit; cama, balkona bir çiçek koysan yeter. Çiçek önerileri biraz detay oluyor artık, onun için yazımıza buyurabilirsin.
 

Kısa Kısa
  •  Fütürizm kelimesi ilk kez 20 Şubat 1909’da kullanıldı. Geçtiğimiz hafta Fütürizm gününü kutladık.
  • Araştırmacılar, insan vücudunu iç sıcaklığını kullanarak biyolojik bir pile çeviren giyilebilir bir cihaz geliştirdi.
  • Çizgi roman uyarlaması filmlere alıştık ancak yapay zekâ desteğiyle oluşturulan bu sistem filmlerden çizgi roman çıkarabiliyor.
  • Easyheights adlı uygulama, drone kullanarak haritalanan konumların 360° görüntülerinden yararlanarak kullanıcılara yükseklik simülasyonları sunuyor. Bu sanal gerçeklik deneyimiyle ister yükseklik korkunla yüzleş ister adrenalin tutkunu körükle.
  • Arama motoru deyince aklına direkt olarak Google geliyor değil mi? O halde sana Google’a alternatif hem çevreci hem sosyal fayda güden alternatiflerin mevcut olduğunu bir çıtlatalım.
  • Vermont Üniversitesi’nden Prof. Josh Boongard ve ekibi daha çevre dostu malzemeler üretmek için kendini yenileyebilen hem robot hem organizma sayılabilecek “xenobot” geliştirdi.
  • Avustralya hükûmeti, Facebook’un platformda bulunan yayıncılara para ödemesini öneren yasa tasarısı hakkında; ödeme şartlarını Facebook’un belirlemesi şartıyla sosyal medya deviyle “orta yolda” buluştu.
Görüşmek Üzere

🥳 Velhasıl, bu hafta böyleydi. 

Biz seninle burada buluşmayı çok sevdik, gelecek haftayı dört gözle beklemeye başladık bile. Biz sıradaki bülteni hazırlarken sen de bu arada bültenimizi paylaşarak bize destek olabilirsin.

Gelecek Burada'yı Instagram, Twitter ve LinkedIN'de takip edebileceğini de unutma.

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir