PİYASALAR & EKONOMİ
İŞ DÜNYASI
TEKNOLOJİ
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ
DÜNYA
TÜRKİYE
KÜLTÜR-SANAT
ALTERNATİF GÜNDEM
EĞİTİM
GÜNÜN ÖNERİLERİ

📮 Fonlarda tasfiye, İran'da seçim arası

AK Parti, fon krizinden etkilenen 455 bin 578 yatırımcıya ödeme yapılmasını ve 7 fon şirketinin tasfiyesini düzenleyen teklifi Meclis’e sunmaya hazırlanıyor. Trump, ara seçimlere kadar İran’a yeni saldırı düzenlemeyeceklerini açıkladı.
9 Ekim - ADV - Gündem
Aydın Doğan Vakfı ile birlikte

Kız çocuklarının güçlenme yolculuğu İstanbul'da konuşuldu: Güçlü Kızlar, Güçlü Yarınlar

Kız çocuklarının güçlenmesi eğitime erişimle başlıyor ama orada bitmiyor. Mentorluktan beceri geliştirmeye, dijital imkânlardan karar alma süreçlerine katılıma uzanan bütüncül bir model benimseyen Aydın Doğan Vakfı , Avrupa Birliği…

Daha fazlasını öğren →

9 Ekim Cuma sabahından herkese günaydın.

Fon krizinde ödeme takvimi somutlaşırken siyasi ve hukuki tartışma genişliyor. Tasfiyesi tamamlanan 17 fonda 43 bini aşkın yatırımcı için ödemeler başladı; AK Parti bugün 455 bin 578 yatırımcıyı ve 7 fon şirketinin tasfiyesini kapsayan 10 maddelik kanun teklifini Meclis’e sunmaya hazırlanıyor. Öte yandan muhalefetin araştırma önergesi AK Parti ve MHP oylarıyla reddedilirken Yeni Parti, iki bakana ilişkin toplam 1 milyar liralık fon işlemi iddiasını gündeme taşıdı; Ömer Bolat ile Mahinur Özdemir Göktaş iddiaları reddetti. Aynı gün İsmail Saymaz, Murat Ağırel ve Şaban Sevinç de fon soruşturmasına ilişkin yayınları nedeniyle “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” suçlamasıyla ifadeye çağrıldı.

Washington’da ise İran’a yönelik askerî seçenek sandık takvimine bağlandı. ABD Başkanı Donald Trump, 3 Kasım’daki Kongre ara seçimlerine kadar İran’a yeni saldırı düzenlenmeyeceğini söylerken ablukayı sürdüreceklerini ve Tahran’ın nükleer silah edinmesine izin vermeyeceklerini yineledi. Açıklama, Pentagon’un İran’a karşı geniş çaplı operasyon hazırlıklarının tamamlanması talimatı verdiği haberlerinin ardından geldi.

Bugün ayrıca bültende:

🏦 TCMB rezervlerinde sert düşüş
📦 Amazon’da yeni işten çıkarma
🤖 ChatGPT’ye Intelligent UI
🚌 Kramatorsk’ta otobüslere saldırı
🏚️ Maltepe’de 7 katlı bina çöktü
📚 Anne Carson’a Nobel Edebiyat Ödülü
🌊 Güçlü El Niño uyarısı

Günün çalma listesi | Coffee + Chill

İyi okumalar.

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

PİYASALAR & EKONOMİ

Küresel piyasalarda son durum ve günlük değişimler.
Değerler piyasa kapanışının ardından Investing üzerinden sağlanmıştır.

•  BIST 100 endeksi günü 105,6 milyar TL hacim ve %0,75 kazançla 12.214 puan seviyesinden tamamladı. 

  • Ayrıntılar: Güne pozitif bir açılışla başlayan endeks, sabah saatlerinde karşılaştığı satışlarla 12.060 seviyelerine kadar geri çekilse de öğle saatlerinde kayıplarının büyük bölümünü telafi ederek önceki kapanış seviyesine yaklaştı. Öğleden sonra tekrar satışlarla karşılaşarak 12.040 seviyelerine gerileyen endeks, sanayi hisselerinde güçlenen alımlarla toparlandı ve banka hisselerindeki kayıplara rağmen kapanışa doğru 12.230 seviyelerini test ederek günü seansın en yüksek seviyesine yakın tamamladı.
  • Kazanç-kayıp: Endekste haftalık kayıp %0,29 seviyesinde olmakla birlikte, aylık kayıp %15,21, yılbaşından bu yana kazanç ise %8,45 seviyesinde.
  • Şirketler: BIST 100'e dahil olan şirket payları arasından günün en çok kazananları sırasıyla %8,42 kazanç yaşayan Akçansa Çimento (AKCNS), %7,69 kazanç yaşayan Pasifik Holding (PAHOL) ve %6,81 kazanç yaşayan Astor Enerji (ASTOR) payları oldu. 
  • Sektörler: Günün en çok öne çıkan sektörel endeksi %3,00 kazanç ile BIST Madencilik Endeksi (XMADN) oldu. BIST Sanayi Endeksi’nin (XUSIN) %1,75 kazanç yaşadığı günde, BIST Mali Endeksi (XUMAL) ise %0,70 değer kaybetti. 

•  17 yatırım fonunda tasfiye ödemeleri başladı: Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) 17 Eylül’de aldığı kararla tasfiye sürecine giren A1 Capital, Bulls ve Pardus Portföy'e ait 17 fonun tasfiye işlemleri tamamlandı; Ziraat Bankası, 43 bini aşkın yatırımcıya yapılacak ödemeleri 8 Ekim itibarıyla ilgili banka ve aracı kurumların Takasbank hesaplarına aktardı.

  • Ayrıntılar: Ödemelerin başladığı fonların 4'ü A1 Capital, 3'ü Bulls, 10'u ise Pardus Portföy tarafından yönetiliyor. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, bu fonlarda toplam 43 bin 643 yatırımcı bulunduğunu açıklamıştı.

•  İhracat ikliminde iyileşme sürüyor: İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye ihracat pazarları iklim endeksi, Eylül ayında 52,7’den 53,2’ye yükselerek Mayıs 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

  • Ayrıntılar: Böylece Türkiye'nin ihracat yaptığı ülkelerdeki talep koşulları üst üste beşinci ay iyileşirken endeks Ocak 2024’ten bu yana 50 eşik değerinin üzerinde kalmaya devam etti.

•  AB, Çin’e karşı denge kurmaya çalışıyor: Avrupa Birliği (AB) Ticaret Komiseri Maros Sefcovic, Pekin'de Çin Ticaret Bakanı Wang Wentao ile görüşerek Çin'in Avrupa'ya otomotiv ihracatını sınırlandıracak adımlar atılmasını ve Avrupalı şirketlerin Çin pazarına erişiminin kolaylaştırılmasını istedi.

  • Ayrıntılar: Çin'in hibrit otomobil ihracatına gönüllü sınırlama getirilmesini reddetmesinin ardından AB, belirli bir ithalat hacminin üzerindeki araçlara ek gümrük vergisi uygulanmasını değerlendiriyor.

•  Yabancıların fon portföyü Eylül'de %55 küçüldü: Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) verilerine göre yabancı yatırımcıların Türkiye'deki yatırım fonlarında bulunan portföylerinin toplam değeri, Eylül ayında 11,1 milyar dolardan 5 milyar dolara geriledi.

  • Ayrıca: Yabancı yatırımcıların Türk bankalarıyla yaptığı TL türev işlemlerinin toplam büyüklüğü, 2 Ekim haftasında 2,5 milyar dolar azalarak 56,6 milyar dolara gerileyerek Temmuz ayından bu yana en düşük seviyeye indi.

•  TCMB rezervlerinde sert düşüş: TCMB toplam rezervleri 2 Ekim haftasında 3,8 milyar dolar azalışla 167,8 milyar dolar seviyesine geriledi.

  • Ayrıca: Aynı dönemde net uluslararası rezervler 410 milyon dolar artışla 53,8 milyar dolara yükselirken, swap hariç net rezervler 2,0 milyar dolar düşüşle 37,9 milyar dolara indi.
İŞ DÜNYASI

•  Yöneticilerin yarısı 2027’de mevcut koşulları korumayı önceliklendiriyor: AGS Global’in üst düzey yöneticiler ve iş insanlarıyla yaptığı yeni bir araştırma, ekonomik belirsizliklerin iş dünyasında istikrar ve mevcut koşulları koruma eğilimini güçlendirdiğini ortaya koydu.

  • Ayrıntılar: Katılımcıların %53,2’si, 2027’de mevcut koşulları korumayı önceliklendirdiğini bildirirken %46,8’i, kariyer planlarında mevcut pozisyonunu ve çalışma koşullarını korumaya odaklandığını belirtti. Ayrıca %63,8’lük bir kesim, yapay zekaya uyum sağlayan profesyonellerin kariyerlerinde öne çıkacağına inandığını söylerken %34’lük bir kesim, üretken yapay zeka araçlarının iş süreçlerini önemli ölçüde kolaylaştırdığını ifade etti. Bunun yanında yöneticilerin %46,8’i birikimlerini korumak için altın ve değerli madenleri tercih ettiğini, %37,1’i giderlerini önceliklendirdiğini, %25,7’si ise harcamalarını önemli ölçüde azalttığını söyledi.

•  Bursa Knitted Fabric konkordato sürecine girdi: Zara, H&M, DeFacto, Mavi ve LC Waikiki gibi hazır giyim markalarına kumaş tedarik eden Bursa merkezli tekstil şirketi Bursa Knitted Fabric, konkordato başvurusunda bulundu.

  • Ayrıntılar: Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, şirket hakkında 1 Ekim’den itibaren geçerli olmak üzere üç aylık geçici mühlet kararı verdi. Bursa Organize Sanayi Bölgesi’nde 20 yılı aşkın süredir faaliyet gösteren şirket, 500’den fazla kumaş çeşidi üretiyordu. Mahkeme kararıyla şirket hakkındaki icra takipleri durdurulurken yeni takiplerin başlatılması da belirli istisnalar dışında engellendi. Sürecin denetlenmesi için üç kişilik geçici konkordato komiseri heyeti atandı. Kesin mühlet kararının değerlendirileceği duruşma ise 16 Aralık’a bırakıldı.

•  Mercedes-Benz’de %8 satış düşüşü: Mercedes-Benz, otomobil iş kolundaki satışların üçüncü çeyrekte yıllık bazda %8 düşüş gösterdiğini açıkladı.

  • Ayrıntılar: Şirket, Temmuz-Eylül ayları arasında dünya genelinde 407 bin 200 araç teslim etti. Çin’de satışlar, yıllık bazda %31’lik bir düşüşle 86 bin 800’e gerilerken ABD’deki satışlar %6, Avrupa’daki satışlar ise %5 arttı.

•  ABD, otonom kamyonlara yönelik güvenlik kurallarını esnetti: ABD Ulaştırma Bakanlığı, Aurora gibi otonom kamyon şirketlerine arızalanan veya durmak zorunda kalan araçların çevresine reflektörlü uyarı üçgenleri yerleştirme zorunluluğundan beş yıl süreyle muafiyet tanıdı.

  • Ayrıntılar: Şirketler, reflektör yerleştirmek yerine kamyonların kabinine yerleştirilen yüksek görünürlüklü uyarı ışıklarını kullanabilecek. Aurora, düzenleme sayesinde araçların durduğu durumlarda uyarı işaretleri yerleştirmek için insan müdahalesine ihtiyaç duymayacak. Muafiyetten yararlanacak şirketlerin yetkililere önceden bildirimde bulunması ve uyarı sistemiyle ilgili kazaları raporlaması gerekecek. Güvenlik seviyesinin düşmesi durumunda muafiyet iptal edilebilecek.

•  ASELSAN’dan 195 milyon dolarlık yeni sözleşme: Yerli savunma sanayi şirketi ASELSAN, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı ile radar sistemlerinin tedarikine yönelik 195 milyon dolar tutarında bir sözleşme imzaladı.

•  Amazon’da yeni işten çıkarma dalgası: Amazon, ağırlıklı olarak e-ticaret platformunu yöneten Stores biriminde yeni bir istihdam kesintisine gideceğini açıkladı.

  • Ayrıntılar: Reuters’a konuşan kaynaklar, yeni işten çıkarma turu kapsamında 1000’e yakın beyaz yakalı çalışanla yolların ayrıldığını bildirdi. ABD, İngiltere ve Hindistan’daki çalışanları etkileyen kesintilerin müşteri hizmetleri ve satıcı destek hizmetleri gibi birimleri kapsadığı belirtildi.

•  Royal Mail’de işten çıkarma: İngiltere’nin 500 yılı aşkın bir geçmişe sahip posta şirketi Royal Mail, artan maliyetler ve kargo sektöründeki rekabet nedeniyle 2027 sonuna kadar 2500 pozisyonu kaldıracağını açıkladı.

  • Ayrıntılar: Yaklaşık 131 bin çalışanı bulunan şirkette yapılan kesinti, ağırlıklı olarak yönetim, idari işler ve merkez ofis destek birimlerini etkileyecek. Posta dağıtıcıları ve sürücüler kapsam dışında tutulurken çalışan sayısı, öncelikle gönüllü işten ayrılmalar ve boşalan pozisyonlara yeni personel alınmaması yoluyla azaltılacak. Plan, sendikalarla yapılacak görüşmelerin ardından netleşecek.
TEKNOLOJİ

•  Google, AI destekli oyun geliştirme platformunu tanıttı: Google, kullanıcıların kodlama veya tasarım bilgisine ihtiyaç duymadan yalnızca metin komutlarıyla oyun geliştirmesini sağlayan yeni deneysel platformu Playground’u kullanıma sundu.

  • Ayrıntılar: Kullanıcılar, Playground üzerinden iki boyutlu veya üç boyutlu, tek ya da çok oyunculu oyunlar oluşturabiliyor ve oyunun kurallarını, mekaniklerini, karakterlerini ve görsellerini yine metin komutlarıyla değiştirebiliyor. Geliştirilen oyunlar özel tutulabiliyor, bir link üzerinden paylaşılabiliyor veya diğer kullanıcıların erişimine açılabiliyor. Ücretsiz oyun oluşturma hakkı sınırlı tutulurken Google One aboneleri, platformda daha yüksek kullanım limitlerine erişebiliyor.

•  Google, Nano Banana 2.1’i yayımladı: Google, görsel oluşturma ve düzenleme görevleri için optimize edilen yeni yapay zeka modeli Nano Banana 2.1’i kullanıma sundu.

  • Ayrıntılar: Gemini 3.6 Flash modelinden güç alan Nano Banana 2.1, selefi Nano Banana 2’den %50 daha düşük bir maliyetle görüntü üretiyor. Görsel kalitesi, metin oluşturma, karakter tutarlılığı, geniş panoramalar ve infografik üretimi alanlarında iyileştirmeler sunan model, aynı anda 14 referans görseli işleyebiliyor ve dört karakter ve 10 nesneye kadar tutarlılık sağlayabiliyor. Google’ın arama motoru ile bağlantı kurabilen model, 1K, 2K ve 4K çözünürlükleri destekliyor ve daha gelişmiş Nano Banana Pro’ya verimli bir alternatif sunuyor.

•  Anthropic, Claude Haiku 5.5’i yayımladı: Anthropic, Claude 5.5 yapay zeka modeli ailesinin üçüncü üyesi Claude Haiku 5.5’i kullanıma sundu.

  • Ayrıntılar: Sınıflandırma, özetleme ve veri çıkarma gibi görevler için optimize edilen model, selefi Haiku 4.5’e kıyasla %75 daha düşük maliyetle sunuluyor. Canlı müşteri desteği, sesli yapay zeka ajanları ve uygulama içi asistan gibi kullanım alanlarına odaklanan model, bazı yüksek riskli siber güvenlik komutlarına karşı yerleşik güvenlik önlemleri içeren ilk Haiku modeli olma niteliği taşıyor. Fakat Anthropic, bu önlemlerin günlük kullanım senaryolarının büyük bölümünü etkilemeyeceğini söylüyor.

•  Trump’tan teknoloji liderlerine bilim ve teknoloji madalyası: ABD Başkanı Donald Trump, aralarında Tesla ve SpaceX CEO’su Elon Musk, NVIDIA CEO’su Jensen Huang, Google kurucusu Sergey Brin ve AMD CEO’su Lisa Su’nun da bulunduğu bir grup teknoloji liderine bilim ve teknoloji alanındaki katkıları nedeniyle madalya vereceğini duyurdu.

  • Önemli ayrıntı: Musk, Huang, Brin ve Su, Ulusal Bilim Madalyası’na layık görülürken Dell Technologies kurucusu Michael Dell ve Microsoft CEO’su Satya Nadella’ya Ulusal Teknoloji ve Yenilik Madalyası verileceği açıklandı.

•  Tim Cook, 64 milyon dolarlık Apple hissesi sattı: Apple’ın eski CEO’su ve yeni yönetim kurulu başkanı Tim Cook, 191 bin 753 Apple hissesini 63,85 milyon dolara elden çıkardı.

  • Ayrıntılar: Satıştan bir gün önce Cook, maaş paketinin bir parçası olarak 374 bin 541 Apple hissesi almaya hak kazandı. Apple, bu hisselerin 199 bin 38 adedini 65,75 milyon dolarlık vergi yükümlülüğünü karşılamak için alıkoydu. Cook ayrıca, 26 bin 325 hisseyi bedelsiz devretti. İşlemlerin ardından Cook’un sahip olduğu Apple hisselerinin sayısı, 3 milyon 237 bin 843 olarak kayda geçti.

•  ChatGPT’ye Intelligent UI özelliği geldi: OpenAI, yapay zeka destekli sohbet robotu ChatGPT’nin kullanıcılarla yaptığı sohbetlere görseller ve etkileşimli öğeler eklemesini mümkün kılan Intelligent UI adlı yeni arayüzünü tanıttı.

  • Ayrıntılar: Yeni arayüzle ChatGPT, kullanıcıların sorularına metinlerin yanı sıra tıklanabilir butonlar, belirli görevlere özel hesap makineleri, etkileşimli grafikler ve düzenlenebilir çizelgelerle yanıt verebilecek. Soyut konuların daha kolay anlaşılmasını sağlayacak grafikler ve görseller de üretebilen arayüz, kullanıcı tercihine göre kişiselleştirilebilecek. Kullanıcılar, yanıtlarında ne kadar görsel içerik görmek istediklerini kendileri ayarlayabilecek.

•  Google, SynthID Detector’ı kullanıma sundu: Google, görsel, video ve ses dosyalarının yapay zekayla oluşturulup oluşturulmadığını kontrol etmeyi sağlayan SynthID Detector aracını yaygın kullanıma açtı.

  • Ayrıntılar: Daha önce yalnızca gazeteciler ve medya profesyonellerinin erişebildiği araç, artık herkes tarafından ücretsiz olarak kullanılabilecek. Kullanıcılar, SynthID Detector’a dosya yükleyerek içeriklerde insanların fark edemediği dijital filigranların bulunup bulunmadığını kontrol edebilecek. Araç, Google’ın yanı sıra OpenAI, NVIDIA, Apple ve Kakao’nun yapay zeka sistemleriyle üretilen içerikleri de tespit edebilecek.

•  Yandex veri merkezinde İHA saldırısı: Rusya’nın Ryazan bölgesindeki Sasovo kentinde bulunan Yandex veri merkezinde İHA saldırısının ardından yangın çıktı; şirket, altyapının bir bölümünün zarar gördüğünü ve tesisin faaliyetlerinin tamamen durduğunu açıkladı.

  • Ayrıntılar: Yandex Cloud, “ru-central1-b” bölgesinde elektrik kesintisi yaşandığını, veri yükünün diğer bölgelere aktarıldığını bildirdi; saldırının ardından Yandex hisseleri %3,4’ten fazla değer kaybetti.
  • Bununla birlikte: Veri merkezinin doğrudan hedef alınıp alınmadığı henüz netlik kazanmadı; olayda ölen ya da yaralanan olmadığı bildirildi.
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

Kız çocuklarının güçlenme yolculuğu İstanbul'da konuşuldu: Güçlü Kızlar, Güçlü Yarınlar



Kız çocuklarının güçlenmesi eğitime erişimle başlıyor ama orada bitmiyor. Mentorluktan beceri geliştirmeye, dijital imkânlardan karar alma süreçlerine katılıma uzanan bütüncül bir model benimseyen Aydın Doğan Vakfı, Avrupa Birliği desteğiyle yürüttüğü Güçlü Kızlar, Güçlü Yarınlar projesinin sahadaki sonuçlarını 8 Ekim'de İstanbul'da düzenlediği konferansla paylaştı.

Proje kapsamında bugüne dek 7 bin 652 kız çocuğuna ve genç kadına öğrenme ve güçlenme fırsatı sunuldu. Toplumsal cinsiyet eşitliği alanında çalışan 3 bin 17 sivil toplum kuruluşu temsilcisi de kurumsal ve teknik kapasitesini artıran eğitimlerden yararlandı.

Aydın Doğan Vakfı Başkanı Arzuhan Doğan Yalçındağ'ın açılış konuşmasıyla başlayan konferansın programında UNICEF, UN Women ve UNFPA Türkiye temsilcilerinin küresel ve ulusal perspektifleri değerlendirdiği paneller, genç proje yürütücülerinin deneyim paylaşımları ve Yekta Kopan moderatörlüğünde Vuslat Doğan'la gerçekleşen "Yol Değişir, Cesaret Kalır" sohbeti yer aldı. Günün ikinci yarısı, gençlerin ve sivil toplum temsilcilerinin katılımıyla eş zamanlı atölyelerle devam etti.

Konferansın programı ve proje hakkında ayrıntılara buradan ulaşabilirsiniz.

DÜNYA

•  Trump’tan İran saldırılarına seçim arası: ABD Başkanı Donald Trump, Washington ile Tahran arasında “verimli görüşmeler” yürütüldüğünü belirterek 3 Kasım’daki Kongre ara seçimlerine kadar İran’a yeni bir saldırı düzenlemeyeceklerini açıkladı; İran’a yönelik ablukanın ise süreceğini söyledi.

  • Bir adım geriden: Açıklama, Pentagon’un ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’na İran’a karşı geniş çaplı askerî operasyonların yeniden başlatılması ihtimali için hazırlıkları tamamlaması talimatı verdiği haberlerinin ardından geldi.
  • Bununla birlikte: Trump, İran’ın nükleer silah edinmesine izin verilmeyeceğini yineledi ancak 3 Kasım sonrasında askerî seçeneğe ilişkin nasıl bir yol izleneceğini açıklamadı.

•  Suriye’den Yemen’e asker sevkiyatı gündemde: Axios, Suudi Arabistan ile Suriye’nin Husilere karşı yürütülen taarruza katılmaları için Yemen’e 10 bin ila 20 bin Suriye askeri gönderilmesini görüştüğünü yazdı; Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’nın seçeneği ciddi biçimde değerlendirdiği ancak henüz karar vermediği bildirildi.

  • Ayrıntılar: Üç ABD’li yetkiliye göre Riyad ve Şam, Washington’ı görüşmeler hakkında bilgilendirdi; Trump yönetimi de Suriye’nin operasyona katılmasına prensipte karşı çıkmadı.
  • Bir adım geriden: Suudi Arabistan destekli Yemen hükümet güçleri, Husilerin kontrolündeki başkent Sana ile küresel ticaret açısından stratejik Babülmendep Boğazı’nı geri almak amacıyla 4 Ekim’de geniş çaplı kara harekatı başlatmıştı; ABD ise doğrudan çatışmaya katılmayarak istihbarat ve hedefleme desteği sağlıyor.

•  Teknoloji şirketlerine yeşil kart programı engeli: Trump yönetimi, yabancı çalışanlara daimi oturum izni için kullanılan PERM programını kötüye kullandıkları iddiasıyla Microsoft, Adobe, Infosys ve bazı büyük teknoloji şirketlerinin yeni ve bekleyen başvurularını askıya aldı.

  • Ayrıntılar: Başkan Yardımcısı JD Vance, Microsoft’un 6 bin ABD’li çalışanı işten çıkarırken yaklaşık 6.300 H-1B vizesi ve 3 bin yeşil kart aldığına işaret ederek şirketi Amerikalı çalışanların yerine daha düşük ücretli yabancı işçi istihdam etmekle suçladı.
  • Açıklama: Microsoft, ABD’deki çalışanlarının büyük çoğunluğunun Amerikalı olduğunu, geçen yıl yaptığı yaklaşık 6 bin H-1B başvurusunun %80’inin mevcut çalışanların statüsünü uzatma veya değiştirme amacı taşıdığını, yeni çalışanlara yönelik başvuruların ise ABD işgücünün yalnızca %1’ine denk geldiğini bildirdi.

•  İngiltere’de NATO üssüne izinsiz giriş: İngiltere’de iki Letonya vatandaşı, ABD ve NATO’nun istihbarat operasyonlarına ev sahipliği yapan RAF Molesworth üssünün çevre çitini aşarak içeri girdikleri gerekçesiyle Ulusal Güvenlik Yasası kapsamında gözaltına alındı.

  • Ayrıntılar: 32 ve 36 yaşındaki iki şüpheli, üs yakınında terk edilmiş bir aracın bulunmasının ardından çevre çitindeki açıklıktan içeride tespit edildi; Olay, RAF Fairford yakınlarında şüpheli bir plan nedeniyle yedi kişinin gözaltına alınmasından günler sonra yaşandı; polis iki olay arasında şu aşamada bağlantıya işaret eden bir bulgu bulunmadığını açıkladı.
  • Öte yandan: ABD, olası İran bağlantılı bir tehdit istihbaratının ardından B-1 bombardıman uçaklarını RAF Fairford’dan başka üslere taşımıştı.

•  İsrail’den 20 İngiliz diplomata sınır dışı: İsrail, İngiltere’nin işgal altındaki Batı Şeria’daki yasa dışı yerleşimlere yönelik yaptırım ve ticaret kısıtlamalarının ardından Doğu Kudüs’teki İngiliz Başkonsolosluğu’nda görev yapan 20 diplomatın ülkeden ayrılmasına karar verdi; binada yedi diplomattan oluşan sınırlı bir ekibin kalmasına izin verildi.

  • Ayrıntılar: Londra ile Tel Aviv arasında varılan uzlaşmayla yaklaşık 200 yıllık başkonsolosluk “UK Mission, Jerusalem” adıyla faaliyetini sürdürecek; İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, misyonun Filistinlilere yönelik “hayati hizmetleri” vermeye devam edeceğini açıkladı.
  • Öte yandan: İngiltere, İsrailli diplomatlara karşılık verme seçeneğini şimdilik rafa kaldırdı; Miliband bazı personelin güvenlik gerekçesiyle “geçici olarak” çekildiğini ve önümüzdeki aylarda diplomatik varlığın yeniden artırılmasının hedeflendiğini söyledi.

•  Kramatorsk’ta otobüslere Rus saldırısı: Rusya’nın Ukrayna’nın doğusundaki Kramatorsk kentinde iki yolcu otobüsünü hedef alan süzülme bombası saldırısında en az 33 kişi hayatını kaybetti, 18 kişi yaralandı; Ukrayna acil servisi ölü sayısının artabileceğini bildirdi.

  • Bir adım geriden: Rusya bir gün önce Ukrayna genelinde füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenlemiş, en az 32 kişi hayatını kaybetmişti; en ağır kayıp Çernihiv bölgesindeki Priluki’de yaşandı, burada 5’i çocuk 22 kişi öldü.
  • Öte yandan: Kiev’deki saldırılarda hayatını kaybedenlerin sayısı son güncellemeyle dörde yükseldi; Rusya son haftalarda Ukrayna’nın enerji ve ulaşım altyapısını hedef alan saldırılarını yoğunlaştırdı.
TÜRKİYE

•  Suudi Arabistan’a askerî destek gündemde: Millî Savunma Bakanlığı, Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında üzerinde mutabık kalınan askerî kuvvet ve yeteneklerin Suudi Arabistan’a sağlanması ve konuşlandırılması için gerekli tedbirlerin görüşüldüğünü açıkladı.

  • Açıklama: Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye’nin Suudi Arabistan’ın savunmasına nasıl katkı sağlayabileceğinin değerlendirildiğini, ancak anlaşmanın saldırı amaçlı olmadığını ve Türkiye’nin başka bir ülkenin toprağına asker gönderip saldırı düzenlemeyeceğini söyledi.

•  Fon krizi için araştırma önergesi reddedildi: İYİ Parti’nin sermaye piyasalarındaki manipülasyon iddiaları, yatırımcı mağduriyetleri ve kamu kurumlarının sorumluluğunun araştırılması amacıyla verdiği Meclis araştırması önergesi, AK Parti ve MHP’nin oylarıyla reddedildi.

  • Açıklama: İYİ Parti Adana Milletvekili Ayyüce Türkeş Taş, yaklaşık 6,5 milyon yatırımcının bulunduğu sermaye piyasalarında 455 bin bireysel yatırımcının mağdur edildiğini belirterek iktidardan “-cek’li, -cak’lı cümleler değil, sadece icraat” beklediklerini söyledi.
  • Öte yandan: AK Parti Grup Başkanvekili Muhammet Emin Akbaşoğlu, yargı ve Devlet Denetleme Kurulu’nun incelemelerinin sürdüğünü, 43 bin yatırımcıya ödeme yapıldığını belirterek araştırma komisyonuna karşı çıktı; muhalefet ise SPK, BDDK, Borsa İstanbul ve Takasbank’ın denetim süreçlerinin de Meclis tarafından araştırılmasını istedi.

  • Bununla birlikte: TBMM Başkanvekili Celal Adan, fon krizinde kamu kaynaklarını veya yatırımcıların parasını zimmetine geçiren herkesin hesap vermesi gerektiğini söylerken CHP’li Cevdet Akay, bir portföy şirketinden toplam 8 milyar dolarlık dijital varlığın yurt dışına çıkarıldığı yönündeki ihbarların araştırılmasını istedi.

•  Fon tasfiyesi için kanun teklifi sunulacak: AK Parti, fon krizinden etkilenen 455 bin 578 yatırımcıya yapılacak ödemeler ile 7 fon şirketinin tasfiyesini düzenleyen 10 maddelik kanun teklifini 9 Ekim’de TBMM Başkanlığı’na sunmaya hazırlanıyor.

  • Ayrıntılar: Taslağa göre ilk aşamada yatırımı 1 milyon liranın altında olan yaklaşık 351 bin ila 355 bin yatırımcıya ödeme yapılacak; ödenecek tutarın, yatırılan paranın bugüne kadarki TEFE-TÜFE ortalamasıyla değerlenmesiyle belirlenmesi öngörülüyor.
  • Bir adım sonrası: Teklifin gelecek hafta TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda, ardından Genel Kurul’da görüşülmesi bekleniyor; 1 milyon liranın üzerindeki yatırımlar için ödemelerin sonraki aşamada yapılması planlanıyor.

•  Yeni Parti’den iki bakana fon iddiası ve yalanlamalar: Yeni Parti İzmir Milletvekili Ümit Özlale, Ticaret Bakanı Ömer Bolat’a ait olduğunu öne sürdüğü 170 milyon liralık Hedef Portföy işlemi ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş’ın babası Hasan Özdemir adına yapıldığını iddia ettiği 830 milyon liralık fon işlemini gündeme taşıdı.

  • Açıklama: Bolat, 170 milyon liralık işlemin kendisi veya yakınlarıyla ilgisi olmadığını, Hedef Yatırım’daki sukuk hesabının 16 Eylül’deki operasyonun ardından tasfiye amacıyla Ziraat Bankası’na devredildiğini söyledi; bankalara işlem kayıtlarının sorulması çağrısında bulundu. 
  • Öte yandan: Göktaş ise kendisinin ve ailesinin söz konusu fonlarda hesabı veya işlemi bulunmadığını, iddiadaki kişinin T.C. kimlik numarasının babasınınkiyle eşleşmediğini belirterek iddianın kanıtlanması hâlinde istifa edeceğini, aksi durumda hukuki süreç başlatacağını açıkladı.

•  İki gazeteci hakkında gözaltı kararı: Fon soruşturması kapsamında gazeteciler İsmail Saymaz ve Murat Ağırel şüpheli sıfatıyla ifadeye çağrılırken Şaban Sevinç ve Sözcü muhabiri Mustafa Balcı hakkında gözaltı kararı verildi.

  • Bir adım geriden: İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, fon soruşturmasına ilişkin basın-yayın organları ve sosyal medyada “kamuoyunu yanıltıcı nitelikte” açıklamalar yapıldığı gerekçesiyle Saymaz, Ağırel ve Sevinç’in ifadelerinin alınması için talimat vermişti.
  • Öte yandan: Ticaret Bakanı Ömer Bolat, kendisine yönelik fon iddiaları nedeniyle Saymaz ve Ağırel hakkında ayrıca suç duyurusunda bulunmuştu.

•  Afyonkarahisar Vali Yardımcısı silahla vurulmuş hâlde bulundu: Afyonkarahisar Vali Yardımcısı ve İl Özel İdaresi Genel Sekreteri İhsan Ayrancı, Gecek Termal’de bir villanın önünde aracında silahla vurulmuş hâlde bulunmasının ardından kaldırıldığı hastanede hayatını kaybetti.

  • Ayrıntılar: Ayrancı’nın 8 Ekim akşamı saat 21.00 sıralarında bulunduğu bildirildi; Afyonkarahisar Valiliği, ölümüne ilişkin adli ve idari tahkikatın sürdüğünü açıkladı. 

•  Maltepe’de çöken binada can kaybı dörde yükseldi: İstanbul Maltepe’de 7 katlı binanın ilk üç katının çökmesi sonucu hayatını kaybedenlerin sayısı dörde yükseldi; üçü çocuk 10 kişi sağ kurtarılırken enkaz altında olduğu değerlendirilen bir kişi için arama çalışmaları sürüyor.

  • Ayrıntılar: İstanbul Valiliği, 12 daireli binada 33 kişinin kayıtlı olduğunu açıkladı; binadaki kayma riski nedeniyle arama-kurtarma çalışmalarına ara verilirken kurtarılanların hayati tehlikesinin bulunmadığı bildirildi. Binanın mimarı ve şantiye şefi gözaltına alınırken soruşturma için bir başsavcıvekili ile iki savcı, yapım ve tadilat süreçlerinde kamu görevlilerinin olası sorumluluğunu incelemek üzere de iki mülkiye müfettişi görevlendirildi.
  • Öte yandan: Maltepe Belediye Başkanı Esin Köymen, binanın iskan almasının ardından üstteki iki katın kaçak olarak yapıldığının belediye arşivlerinde tespit edildiğini söyledi; çökmenin nedeni henüz belirlenmedi.
  • Editörün önerisi: İmar barışının 7 milyon yapılık bilançosu: Güvence mi, belirsizlik mi? | Pelin Cengiz, Spektrum
KÜLTÜR-SANAT

•  Nobel Edebiyat Ödülü: 2026 Nobel Edebiyat Ödülü’ne Kanadalı şair, denemeci ve çevirmen Anne Carson layık görüldü; İsveç Akademisi, Carson’ın klasik edebiyat geleneğiyle kurduğu yaratıcı diyaloğa ve çağdaş edebiyata kazandırdığı yeni biçimlere dikkat çekti.

  • Kimdir? Şiir, deneme, kurgu ve çeviri arasındaki sınırları aşan eserleriyle tanınan Carson, Antik Yunan ve Roma edebiyatını çağdaş deneyimlerle buluşturuyor. Yazarın sevilen kitapları arasında Eros the Bittersweet, Men in the Off Hours Türkçeye çevrilen Albertine Temrini, Sesin Cinsiyeti, Kısa Konuşmalar, Kırmızının Otobiyografisi (Autobiography of Red) ve Kocanın Güzelliği (The Beauty of the Husband) yer alıyor.

•  Necla Uygur hayatını kaybetti: Türk tiyatrosunun önemli isimlerinden, Nejat Uygur’un eşi ve Süheyl ile Behzat Uygur’un annesi Necla Uygur, 89 yaşında tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti.

  • Ayrıntılar: Nejat Uygur ile uzun yıllar tiyatro yapan ve 2013’te eşinin vefatının ardından oğulları Süheyl ve Behzat Uygur ile sahneye çıkmayı sürdüren Necla Uygur, 2016’da Çolpan İlhan Sanata Değer Katan Kadınlar Özel Ödülü’ne layık görülmüştü.

•  Ramize Erer eserleri Paris'te: Ramize Erer’in Séparation (Ayrılık) başlıklı kişisel sergisi, 19-31 Ekim tarihleri arasında Art Basel Paris ile eş zamanlı olarak Paris’teki Hôtel Langlois’nin 44 numaralı odasında izleyiciyle buluşacak.

  • Ayrıntılar: Nazlı Pektaş küratörlüğündeki sergide, sanatçının kadınlık hâllerini ve kadın deneyimlerini ele aldığı portre, figür ve natürmortlardan oluşan 25 eserinin yanı sıra otel odasının televizyonunda gösterilecek bir video serisi yer alıyor. Sergi, kimseye kalıcı olarak ait olmayan otel odasının geçici niteliği üzerinden ayrılık, başlangıç ve son arasındaki ilişkiye odaklanıyor.
ALTERNATİF GÜNDEM

•  28 yıllık yürüyüş sona erdi: 1998’de Şili’den yola çıkan 57 yaşındaki İngiliz maceracı Karl Bushby, hiçbir araç kullanmadan 29 ülkede 50 bin kilometreden fazla yol yürüyerek katettiği dünya turunun son etabında Manş Denizi’ni yüzerek İngiltere’ye ulaştı.

  • Ayrıntılar: Eski SAS komandosu olan Bushby, yolculuğu boyunca Bering Boğazı’nı aştı, Hazar Denizi’ni geçti ve vize ile siyasi engeller nedeniyle rotasını defalarca değiştirdi; Manş Tüneli’ni kullanma izni alamayınca Fransa’dan İngiltere’ye yüzerek geçiş yaptı.
  • Ayrıca: Yolculuğunu East Yorkshire’daki aile evinde tamamlaması beklenen Bushby’nin 28 yıllık serüveni, Werner Herzog’un yönettiği Walk of Life adlı uzun metrajlı belgeselde anlatılacak.

•  'El Niño Şubat'a kadar sürecek': Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), bu yılki El Niño’nun Aralık ayında zirve yapmadan önce güçleneceğini, Şubat 2027’ye kadar sürme olasılığının neredeyse %100 olduğunu ve en güçlü El Niño olaylarından biri olabileceğini açıkladı.

  • Ayrıntılar: Orta ve doğu tropikal Pasifik’te deniz yüzeyi sıcaklıklarının Ekim-Aralık döneminde mevsim normallerinin 3,7 derece üzerine çıkması bekleniyor; bu değer, 2015-2016 dönemindeki 2,6 derecelik rekorun üzerinde. El Niño’nun küresel sıcaklıkları artırması ve yağış düzenlerini bozarak bazı bölgelerde kuraklık, bazılarında şiddetli yağışlara yol açması bekleniyor.
  • Editörün notu: Son 40 yılın en güçlü El Niño alarmı: Pasifik ısınıyor, dünya yeniden şekilleniyor | Angst, Pelin Cengiz

•  Margaret Hamilton hayatını kaybetti: NASA’nın Apollo görevleri için yazılım geliştiren ekibe liderlik eden ve “yazılım mühendisliği” terimini ortaya koyan bilgisayar bilimcisi Margaret Hamilton, 90 yaşında hayatını kaybetti.

  • Ayrıntılar: Hamilton ve ekibinin geliştirdiği, aşırı yüklenme durumunda en kritik görevlere öncelik veren yazılım, 1969’da Apollo 11’in Ay’a inişi sırasında bilgisayarın verdiği alarmın ardından görevin devam etmesini sağlamıştı. 1959'dan 1970’lerin ortasına kadar MIT’de çalışan Hamilton, 2016’da bilime ve uzay çalışmalarına katkıları nedeniyle Barack Obama tarafından Başkanlık Özgürlük Madalyası ile onurlandırılmıştı.
EĞİTİM

Eğitimin ötesi: Güçlü kızlarla ortak bir gelecek inşa etmek

Türkiye’de kız çocuklarının eğitime erişiminde son 20 yılda önemli ilerleme sağlandı; ancak eğitimde kapanan makas, okuldan işe geçişte, ekonomik katılımda ve karar alma süreçlerinde yeniden açılıyor. Bugünün meselesi artık kız çocuklarını yalnızca okula ulaştırmak değil, değişen dünyada kendi yollarını çizebilecekleri beceri, özgüven ve fırsatlarla desteklemek. Aydın Doğan Vakfı, "Güçlü Kızlar Güçlü Yarınlar" projesiyle eşitsizliğin eğitim sonrasındaki halkalarına odaklanıyor.

Yazı: Arzuhan Doğan Yalçındağ | Aydın Doğan Vakfı Başkanı

Dünya, her yıl 11 Ekim’i kız çocuklarının temel insan haklarını, sınırsız potansiyellerini ve ne yazık ki halen karşılaştıkları yapısal engelleri hatırlamak üzere karşılıyor. Birleşmiş Milletler’in bu anlamlı günü ilan ettiği tarihten bu yana 15 yılı geride bırakırken, zihinlerimizde aynı temel soru yankılanıyor:

Kız çocuklarının kendi geleceklerini özgürce tayin edebildiği, toplumsal yaşamın her kademesinde eşit yurttaşlar olarak yer alabildiği bir dünyayı ne zaman ve nasıl inşa edeceğiz?

Geride bıraktığımız yıllarda eğitime erişim cephesinde atılan adımların yarattığı ilerlemeyi yadsıyamayız. Dünyada son 20 yılda okul dışında kalan kız çocuklarının sayısı yüzde 39 azaldı. Türkiye’de okuma yazma bilmeyen kadınların oranı 2008’de yüzde 13,1 iken 2025’te yüzde 3,6’ya geriledi. Aynı dönemde 25-34 yaş grubundaki kadınların yükseköğretim mezunu olma oranı yüzde 12,5’ten yüzde 50,3’e yükseldi; bugün bu yaş grubunda genç kadınlar, yüzde 41’lik oranla erkeklerin önünde. 

  • Bu, toplum olarak gösterilen kararlılığın somut bir meyvesidir. Ancak sahadaki gerçeklik ve küresel veriler bize açıkça şunu söylüyor: Bir kız çocuğunun okul kapısından içeri adım atması bir varış noktası değil, yalnızca yolculuğun ilk adımıdır.

Asıl sınav, eğitim hayatı tamamlandıktan sonra başlıyor. Genç kadınlar diplomalarını ellerine aldıklarında kendi ayakları üzerinde durabilecekleri, insana yakışır iş imkanlarına kavuşabiliyor mu? Kendi hayatları, aileleri, kentleri ve toplumları hakkında karar alma süreçlerinde gerçekten söz sahibi olabiliyorlar mı? Yoksa görünmeyen cam tavanlar, köklü toplumsal kabuller ve daralan fırsat pencereleri hayallerinin önünü bir kez daha tıkıyor mu?

Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) Ağustos ayında yayımladığı "Gençlik İstihdamı Eğilimleri 2026" raporu bu soruya çarpıcı bir yanıt veriyor. Dünyada genç kadınlar ve genç erkekler okullaşmada artık eşit düzeyde. Buna karşın 2025’te genç kadınların yüzde 27,4’ü ne eğitimde ne istihdamdaydı; bu oran genç erkeklerin (yüzde 13,1) iki katından fazla. Ne eğitimde ne istihdamda olan her üç gençten ikisinden fazlası kadın. Yani eğitimde kapanan makas, okuldan işe geçişte yeniden açılıyor.

Bu makale Aydın Doğan Vakfı işbirliği kapsamında hazırlanmıştır.


YAZININ DEVAMI


GÜNÜN ÖNERİLERİ

📌 Yeldeğirmeni'nin saklı kalmış "az ve öz" deniz gastronomisi: Temmuz 2025'te kapılarını açan Borden, Karaköy ve Moda eksenine yepyeni bir alternatif soluk getiriyor. Yeldeğirmeni'nin kendine has, zamansız ve bohem dokusunu "sessiz lüks" felsefesiyle buluşturan mekânın mutfak kaptanı Şef Kutay Kaygusuz, menüde gürültüden uzak, malzemenin özüne odaklanan net bir gastronomi dili yaratıyor. Deniz mahsulü ağırlıklı konsept, Akdeniz'in taze rüzgârını Yeldeğirmeni'nin tarihi dokusuna taşıyor. Menünün öne çıkan imza lezzetleri arasında çilek, padron biber, mor soğan ve şeftali dokunuşlarıyla ferahlatıcı bir yorum kazanan Çıpura Ceviche, masanın etrafında kurulan paylaşımlı ritüellerin başrolü İmza Paella ve sokak gastronomisini rafine eden Somon Tartar Taco yer alıyor. Ayrıntıları buradan inceleyebilirsiniz.

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

YAZARLAR

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir