31 Temmuz Çarşamba gününden herkese günaydın.
Bugün günlerden FOMC ve bütün gözler Fed'den çıkacak karara çevrilmiş durumda. Karar, Türkiye saatiyle 21.00'de açıklanacak ve faizlerde herhangi bir değişim yaşanması beklenmiyor. Ancak karar sonrasında yapılacak açıklamalar, piyasalar için kritik öneme sahip olacak.
Günün Hikayesi'nde Doç. Dr. Filiz Eryılmaz tarafından kaleme alınan "Fed indirim sinyali verecek mi?" başlıklı makaleyi bulabilirsiniz.
- O sırada Aposto'da: Yeni bültenler, uzman kalemlerden makaleler ve podcast serileriyle zenginleştirmeye devam ettiğimiz Aposto Premium'u ilk aya özel sadece 6 TL'ye denemek için Siesta2024 kodunu kullanabilirsiniz.
Günlük ruh gıdası dozunuz ise burada: 40's Moonlight Serenade
İyi okumalar.
-Emircan
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
Küresel piyasalarda son durum ve günlük değişimler.
Değerler piyasa kapanışının ardından Investing üzerinden sağlanmıştır.
• BIST 100 endeksi günü 90,3 milyar TL hacim ve %0,39 kayıpla 10.691 puan seviyesinden tamamladı. Güne sakin bir açılışla başlayan ve gün sonuna kadar yatay-pozitif bir seyirde ilerleyen endeks, kapanışa doğru gelen sert satışlarla düşüş serisini sürdürdü.
- Endekste haftalık kayıp %3,59 seviyesinde olmakla birlikte, aylık kazanç %0,41, yılbaşından bu yana kazanç ise %43,12 seviyesinde.
- BIST 100'e dahil olan şirket payları arasından günün en çok kazananları sırasıyla %6,55 kazanç yaşayan Ard Yazılım (ARDYZ), %5,44 kazanç yaşayan Teknosa (TKNSA) ve %4,39 kazanç yaşayan Reeder Teknolji (REEDR) payları oldu.
- Gün içinde en çok öne çıkan sektörel endeksi %2,77 artış gösteren BIST Bilişim Endeksi (XBLSM) oldu. BIST Sanayi Endeksi’nin (XUSIN) %0,11 kazanç yaşadığı günde, BIST Bankacılık Endeksi (XBANK) ise %2,61 kayba uğradı.
• Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ekonomik güven endeksinin Temmuz ayında bir önceki aya kıyasla 1,4 puan azalışla 94,4’e gerilediğini açıkladı. Endeks böylece Ağustos 2023’ten bu yana en düşük değerini aldı.
• TÜRK-İŞ Temmuz ayında dört kişilik bir ailenin açlık sınırının 19 bin 234 TL’ye, yoksulluk sınırının ise 62 bin 652 TL’ye yükseldiğini açıkladı. Söz konusu dönemde TÜRK-İŞ tarafından hesaplanan yıllık gıda enflasyonu %64,99’a yükselirken, bekar bir çalışanın yaşama maliyeti ise 24 bin 901 TL’ye çıktı.
• İstanbul Sanayi Odası (İSO) İSO İkinci 500 araştırmasının 2023 yılı sonuçlarını yayımladı. Araştırma sonuçlarına göre 2023 yılında İkinci 500 şirketlerinin üretimden satışları %42,2 artışla 988 milyar TL’ye yükselirken, faaliyet kârı ise %44,9 artışla 145,5 milyar TL’ye yükseldi. Aynı dönemde TÜFE’den arındırılmış reel üretimden satışlar %13,7 azalırken, reel faaliyet kârı ise %12,7 düştü.
- 📖 Ayrıntılar: 2023 yılında en büyük İkinci 500 şirketi 2 milyar 958 milyar TL’lik üretimden satışla Biska Tekstil oldu. Biska Tekstil’i 2 milyar 949 milyar TL ile Karel Elektronik ve 2 milyar 945 milyon TL ile Küçükçalık Tekstil takip etti.
• Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), Ocak-Haziran döneminde bankacılık sektörünün net kârının yıllık bazda %24,3 artışla 314,0 milyar TL’ye yükseldiğini açıkladı. BDDK verilerine göre Haziran ayında sektörün aktif büyüklüğü 2023 sonuna kıyasla %19,1 artışla 28,1 trilyon TL’ye yükselirken, kredi toplamı %18,6 artışla 13,9 trilyon TL’ye, mevduat büyüklüğü ise %10,9 artışla 16,4 trilyon TL’ye çıktı. Aynı dönemde sektörün sermaye yeterlilik rasyosu ise %17,1 düzeyinde gerçekleşti.
• Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Temmuz ayı PPK toplantısına ilişkin tutanakları yayımladı. Yayımlanan tutanaklarda enerji, işlenmemiş gıda ve alkol-tütün gruplarının Temmuz ayı enflasyonunu yukarı çekmesinin beklendiği ifade edilirken, bu grupların hariç tutulduğu çekirdek göstergelerin daha sınırlı artış gösterdiği de belirtilerek, “Öncü veriler, son dönemde döviz kurundaki ılımlı görünüm ve iç talep gelişmelerinin yansımalarıyla birlikte temel mal grubunda fiyat artışının diğer gruplara kıyasla ılımlı seyrettiğine işaret etmektedir” ifadelerine yer verildi.
• Dünya Bankası İcra Direktörleri Kurulu, Türkiye’de 6 Şubat depremlerinden olumsuz etkilenen mikro işletmeleri tekrardan canlandırma çalışmalarına destek olmak için 600 milyon USD’lik finansmana onay verdiklerini duyurdu.
• Ekonomim’den Elif Karaca’ya konuşan Goldman Sachs Yönetici Direktörü Clemens Grafe, TCMB’nin Eylül ayında faiz indirimlerine başlamasını beklediklerini söyleyerek, “Eylül ayında 100 baz puanlık ilk faiz indirimini öngörüyoruz ve bunu dördüncü çeyrekte 900 baz puanlık indirim izleyebilir. Ancak, indirim döngüsünün Eylülde başlatılması, o zamana kadar hanehalkı enflasyon beklentilerinin önemli ölçüde düşmesine bağlı” ifadelerini kullandı.
- 👉🏻 Öte yandan: JPMorgan Kıdemli Türkiye Direktörü Mustafa Bağrıaçık, dezenflasyon sürecinin başlamasıyla birlikte TCMB'nin Ekim veya Kasım’da faiz indirimi döngüsünü başlatabileceği tahmininde bulundu.
“Yatırımcılar henüz enflasyonun sürdürülebilir bir şekilde düşeceğine dair güven duymuyor ve bu nedenle daha uzun vadeli varlıklarda pozisyon alma konusunda isteksizler. Daha sürdürülebilir bir yabancı sermaye girişini tetikleyecek olan şeyin enflasyondaki düşüş olduğunu düşünüyoruz.”
• TÜİK tarafından hazırlanan Nüfus Projeksiyonları, 2023-2100 araştırmasının sonuçlarına göre Türkiye nüfusunun 2050 yılına kadar 93 milyon 774 bin kişiye kadar yükselmesi, ancak 2050’li yılların ortalarından itibaren azalarak 2100 yılında 77 milyonun altına gerilemesi bekleniyor. Doğurganlık hızındaki düşüşün projeksiyonlar üzerinde etkili olduğu ifade edilen araştırmada, 2100 yılında çalışma çağındaki nüfusun %54,6’ya gerilemesinin, ortalama yaşın ise 52,2’ye yükselmesinin beklendiği ifade ediliyor.
• Avro Bölgesi ekonomisi 2024 yılının ikinci çeyreğinde çeyreklik bazda %0,3; yıllık bazda %0,6 ile beklentilerin üzerinde büyüme kaydetti. Konuyla ilgili Eurostat tarafından yayımlanan verilere göre ikinci çeyrekte Almanya ekonomisi %0,1 daralırken, İspanya ekonomisi %0,8, Fransa ekonomisi ise %0,3 büyüme kaydetti. Aynı dönemde İsveç ekonomisi ise %0,8 daraldı.
• Almanya'da manşet enflasyon Temmuz ayında aylık bazda %0,3; yıllık bazda ise %2,3 ile piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti. Aynı dönemde gıda ve enerji hariç çekirdek enflasyon ise yıllık bazda %2,9 ile Şubat 2022'den bu yana en düşük seviyede gerçekleşti.
• Almanya Ekonomi Araştırma Enstitüsü (Ifo) Anketler Merkezi Müdürü Klaus Wohlrabe, Alman ekonomisinde başta sanayi sektörü olmak üzere toparlanma belirtilerinin uzun bir süre daha görülmeyeceğini, ülkede tüketici hizmetleri ve perakende sektörü için de koşulların zorlaşmakta olduğunu ifade ederek, "2024'ün üçüncü çeyreğinde de pek bir iyileşme beklenmiyor. Alman ekonomisi krizde" açıklamasında bulundu.
• Çin'in resmi haber ajansı Xinhua, Devlet Başkanı Xi Jinping'in liderliğinde düzenlenen bir toplantıda, ülkede oldukça zayıf seyreden talep koşullarını artırmak için bir dizi ek önlemin uygulanması kararının alındığını açıkladı. Kararların detayına ilişkin ise net bir bilgi verilmedi.
Fed indirim sinyali verecek mi?
FED bugün Temmuz ayına ait faiz kararını açıklayacak. Bu ayda FED’in faizlerde bir değişiklik yapması beklenmiyor ve çok yüksek ihtimalle bu akşam faizler sabit tutulacak. Bu akşam faiz kararının yanı sıra gözümüz bir yandan da politika metninde olacak. Politika metninde de asıl önemli kısım yakın zamanda faiz indirimlerine yönelik bir sinyal görüp göremeyeceğimiz.
FED bugün Temmuz ayına ait faiz kararını açıklayacak. Bu ayda FED’in faizlerde bir değişiklik yapması beklenmiyor ve çok yüksek ihtimalle bu akşam faizler sabit tutulacak. Swap tarafına baktığımızda da Temmuz ayı için faiz indirimi olasılığının %4.1 ve faizin sabit bırakılması olasılığının ise %95.9 olarak fiyatlandığını görüyoruz.
Bu akşam faiz kararının yanı sıra gözümüz bir yandan da politika metninde olacak. Politika metninde de asıl önemli kısım yakın zamanda faiz indirimlerine yönelik bir sinyal görüp göremeyeceğimiz. Bu bağlamda politika metninde yer alan “Komite, enflasyonun sürdürülebilir bir şekilde %2'ye doğru hareket ettiğine dair daha fazla güven kazanana kadar hedef aralığını düşürmenin uygun olmayacağını beklemektedir” sözel iletişiminde bir değişiklik olup olmayacağını yakından takip edeceğiz.
Hatırlarsak Powell Washington DC Ekonomi kulübünde yaptığı son konuşmasında “İkinci çeyrekteki son üç enflasyon verisi, enflasyonun hedefe ilerlediğine dair güven aşıladı” demişti. İşte tam da bu noktada FED’in enflasyonun düştüğüne yönelik bu artan güveninin yukarıdaki sözel iletişime de yansıması önemli olacak.
Politika metninde “güven artışının” vurgulanıyor olması faiz indirimlerinin de yakın olduğunun önemli göstergelerinden biri olacak. Yine politika metninde enflasyon görünümü ile ilgili olan “Son aylarda, Komite'nin %2 enflasyon hedefine doğru mütevazı bir ilerleme kaydedildi” cümlesinde, beklentilerin altında gelen Haziran ayı sonrasında yapılacak olumlu bir değişiklik de piyasa tarafından faiz indirimlerinin yakın olduğu olarak fiyatlanabilir.
Ayrıca yine metnin ilk paragrafında enflasyon görünümünün yanı sıra FED’in büyüme ve istihdam piyasasını nasıl gördüğü de önemli olacak. Yine metinde ekonomik büyüme ile enflasyona ait risk dengesinin nasıl görüldüğü de faiz indirimleri konusunda bizlere ipucu verecek. Bu noktada son günlerde hem Powell’ın hem de bazı üyelerin de dile getirdiği gibi enflasyon ile ekonomik büyüme riskinin daha dengeli hale geldiğinin vurgulanması da faiz indirimlerine zemin hazırlayan bir iletişim olarak görülebilir. Piyasadaki hâkim beklentiye göre politika metninde yapılacak her bir kelime, değişikliğinin faiz indirimleri açısından bir karşılığı olabilir. Bu nedenle politika metninin her kelimesi bu ay çok daha kritik görünüyor.
Tabii ki bu akşam piyasa fiyatlamalarını asıl belirleyecek olan Powell'ın yapacağı konuşma ile sorulara verdiği cevaplar olacak. Ekonominin son dönemki seyrine baktığımızda, yukarıda da değindiğim üzere, ikinci çeyrek enflasyon verilerinde düşüş eğilimi oldukça belirgin. Yine işgücü piyasası verileri ile ekonomik büyüme öncü göstergeleri de karışık olsa da ekonomide soğumaya işaret ediyor. Bu konjonktüre paralel olarak Powell da son konuşmalarında son enflasyon verilerinin kendilerine bir nebze de olsa güven verdiğini, bu nedenle de faiz indirimlerine yakın olduklarını dile getirmişti. Hatta onlar için artık tek riskin enflasyon olmadığını, soğuma emareleri gösteren istihdam ve büyüme riskine de dikkat edeceklerini belirtti. Haliyle hem gelen veriler hem de Powell’ın bu söylemleri sonrasında piyasa bu akşam Powell’dan Eylül’de bir faiz indirimi geleceğine dair çok açık bir sinyal bekliyor.
Açıkçası Powell’dan özellikle son enflasyon verileri sonrasında, tıpkı Washington DC Ekonomi kulübünde dile getirdiği üzere, faiz indirimine yakın olduğunu belirten daha ılımlı tonda mesajlar görebiliriz. Fakat buna rağmen Powell’dan faiz indirim zamanına ilişkin dolayısıyla Eylül ayını çok net işaret eden bir sinyal beklemiyorum. FED büyük ihtimal Temmuz ve Ağustos ayının da önemli verilerini görerek hareket etmeyi tercih edecektir. Bu nedenle FED şimdiden Eylül ayını çok açık işaret ederek enflasyonda olası kötü sürprizlere karşı kendini çok bağlamak istemeyebilir. Yeri gelmişken şunu da hemen belirteyim, her ne kadar bu akşam Powell’dan Eylül ayına dair net bir faiz indirimi vurgusu gelmesini beklemiyor olsam da, FED kanadında ilk faiz indiriminin Eylül ayında gelme ihtimali oldukça güçlü görüyorum.
Eğer Powell faiz indirimlerine kapıyı açan bir söylemde bulunmasına rağmen yine ve yeniden net tarih vermez ise piyasa bunu kısmi de olsa şahin algılayabilir. Bu nedenle her ne kadar faiz indirim sinyali verilse bile net tarih verilmemesi durumunda dolar endeksi ve tahvil faizleri tarafındaki geri çekilme çok güçlü olmayabilir. Tabi Powell’ın yapacağı konuşma sadece ilk faiz indiriminin ne zaman geleceğini değil bu yıl genelinde kaç faiz indirimi olabileceği hakkında da ön fikir verebilir. Çünkü FED’in ilk faiz indiriminin zamanı kadar ilk faiz indirimi sonrasında hangi sıklıkta faiz indirimi yapacağı da bir diğer önemli bilinmeyen.
FED her ne kadar projeksiyonlarında yaklaşık olarak her çeyrekte bir 25 bp’lik indirim öngörüyor olsa da, piyasa şu an için FED’den biri Eylül, biri Kasım ve biri Aralık olmak üzere toplamda 3 faiz indirimi bekliyor.
Bana kalırsa şimdilik 3 faiz indirim beklentisi biraz iyimser. Ben şu anki konjonktüre göre FED’den iki faiz indirimi gelebileceğini düşünüyorum. Ama olur da enflasyon düşmeye devam ederken işgücü piyasasında daha güçlü soğuma görebilirsek, bu yıl için 3 faiz indirimi de neden olmasın? Bunun için verileri izlemeye devam etmek gerekir. Ayrıca bu akşam Powell beklenenin aksine daha şahin algılanırsa, ilk faiz indiriminin Kasım’a kaymasıyla yıl genelindeki 3 faiz indiriminin 2 faiz indirimine evrilmesi de çok şaşırtıcı olmayacaktır.
Anlaşılan o ki piyasanın bu akşamki en zorlu görevi hem politika metni hem de Powell’ın konuşmalarından FED’in faizi indirmeyi ne kadar güçlü isteyip istemediğini anlamaya çalışmak. Ne dersiniz sizce de FED bu akşam çok ileri gidip açık bir şekilde “Eylül’de faiz indirimlerine hazır olun” der mi? Benim cevabımı artık biliyorsunuz; Hayır.
Toplum ve siyasetin kesiştiği noktada: Spektrum Podcast
Aposto'nun politika yayını Spektrum siyaset ve toplumun kesişim noktalarına odaklanıyor. Her siyaset, akademi ve toplum kuruluşlarından, spektrumun farklı bir noktasından kişileri konuk alıyor ve politikanın hayatımıza olan etkilerini inceliyor. Spektrum Podcast de işte tam o noktadan sizlere ulaşıyor.
Neler var?
Yerel seçimin ardından sokağın nabzının tutulduğu son bölümde; toplum ne diyor, başarıyı/ başarısızlığı kime atfediyor? milliyetçilik düşüşte mi? gibi soruların cevapları Vitrus Araştırma kurucu ortağı, siyasal iletişimci Burak Savaş ile tartışılıyor ve yaptıkları araştırmalarda öne çıkan bulgular konuşuluyor.
Ayhan Bora Kaplan vakası üzerinden devlet-mafya-siyaset ilişkisi bu bölümde. Gazeteci Cengiz Erdinç, Ayhan Bora Kaplan suç örgütünün devam eden yargı sürecinin siyasetin hangi yönleriyle ilişkide olduğunu anlatıyor. Erdinç ile organize suçun Türkiye’deki tarihinden başlayarak finansman kaynağı olarak uyuşturucu ticaretinden nasıl beslendiğini, kontrgerilla ve terörle bağlarını, siyasetle kurduğu ilişkiyi ve ak/kara sermaye dinamiği masaya yatırılıyor.
Toplum ve siyasetin kesiştiği noktada değerli konuklarla buluşmak ve ufuk açıcı tartışmalara kulak vermek üzere Spektrum Podcast’i dinleyebilirsiniz.
Aposto Premium'da neler var?
- Mobilite, yapay zeka, fintech, sürdürülebilirlik, finans gibi yükselen endüstrilerden gelişmeleri ve içgörüleri aktaran premium bültenler.
- Dünyanın ve Türkiye’nin gündeminden gelişmeleri küresel bir perspektifle aktaran analizler.
- Yemekten seyahate, edebiyattan kültür-sanata entelektüel dünyanı besleyecek üyelere özel makaleler.
- Aposto Radyo için hazırladığımız 30’un üzerinde orijinal podcast ve sesli belgesel.
- Aposto etkinlik ve buluşmalarına katılma fırsatı.
- Aposto'nun tüm arşivine ve güncel yayınlara sınırsız erişim.
Aposto Premium'u Siesta2024 koduyla ilk aya özel %90 indirimle başlatabilirsin.
