Yol Haritası
Odak
Doğru Bilinen Yanlışlar
Nasıl Uyum Sağlanır?
Uzman Gözüyle
Kapatırken

🐣 Her Çocuk Aynı Şekilde Yetiştirilir mi?

Çocuğunuzun büyük oranda doğuştan getirdiği karakteristik özelliklerini iyi tanıyabilirseniz ona uygun, hem sizi hem onu mutlu edecek bir ebeveynlik yapmanız mümkün.
Johnston Family Commission - Claire McCall

Johnston Family Commission - Claire McCall

Herkese merhaba,

Bu bültenimizde şu ana kadar değinmediğimiz bir ilişki çeşidine, ebeveyn-çocuk ilişkisine odaklanıyoruz. Aslında yetişkinlikte kurduğumuz her ilişkide ebeveyn-çocuk ilişkimizin yansımalarını görmek mümkün. Sağlıklı ve şefkatli bir ilişki miydi? Anlaşıldığımızı hissettik mi? İhtiyaçlarımız giderildi mi? Bu soruların cevapları hem çocukluk deneyimlerimizi hem de yetişkin ilişkilerimizi çok değiştirebiliyor. Aslına bakarsanız bu soruların cevapları iki önemli noktaya dayanıyor: Birincisi ebeveynimizle aramızda kurulan bağlanmanın ne kadar güvenli olduğu ve ikincisi ebeveynlerimizin bizim mizacımıza yaklaşımı. Mizaç konusunu bültenimizde detaylıca okumadan önce hemen bu Pazar günü bağlanma konusunda bir atölyemiz olduğunu ve katılmak isterseniz etkinliği buradan detaylıca inceleyebileceğinizi belirtmek istiyorum. 

Her daim ihtiyaçlarınıza ve mizacınıza uyumlu yaklaşımlarla karşılaşmanız dileğiyle,

Psikolog Dr. Gizem Sürenkök

Yol Haritası

Odak: Bazı çocuklar daha esnek bırakılmayı, bazıları kuralları sever. Bazıları kalabalık yerleri tercih eder, bazıları sessiz ortamları. Çocuklar birbirinden bu kadar farklıyken hepsine aynı şekilde yaklaşmak mantıklı mı?

Doğru Bilinen Yanlışlar: Toplumda yanlış inanışlara sahip olduğumuz alanların başında ebeveynlik geliyor. Hangi mitler ebeveynlerin hem kendileri hem de çocukları ile olan bağını olumsuz etkiliyor?

Nasıl Uyum Sağlanır?: Çocukların mizaçları değiştikçe onlara nasıl yaklaşılması gerektiği de değişiyor. Çocuğunuzun sahip olduğu bazı özelliklere göre ona nasıl yaklaşabileceğinize dair önerilerde bulunduk!

Uzman Gözüyle: Çocuk ve ebeveynlerin mizaçları birbirinden farklıysa mizaç uyumu nasıl sağlanabilir? Psikolog Dr. Gizem Sürenkök bu sorunun cevabını veriyor.

Kapatırken: Ebeveyn ve çocuk arasındaki ilişkiyi daha iyi anlamanıza yardımcı olacak ve güçlendirmenize pratik anlamda katkı sağlayacak önerilerde bulunduk. Bugün yapılacaklar listenize önerilerimizi eklemeyi unutmayın!

Odak

Çocuğumun Mizacı Bana Ne Söylüyor?

İki çocuğuma da aynı davranıyorum. Birinde işe yarayan tepkim diğerinde neden etkili olmuyor?

Çocuğumun Mizacı Bana Ne Söylüyor?

Mizaç, çocukların kişiliğinin önemli bir parçası olarak görülüyor ve daha bebeklik döneminden itibaren büyük oranda biyolojik olarak belirleniyor. Çocuğun keşfetmeye olan ilgisi, hassasiyet düzeyi, enerji seviyesi, duygusal ve davranışsal tepkileri, duygularını nasıl regüle edebildiği gibi karakteristik özelliklerini içeriyor.

Mizaç, çocuklarda bireysel farklılıklar gösteriyor ve davranışları şekillendiriyor. Bu noktada her ebeveynin kendi çocuğunun mizacını tanımaya çalışması önem taşıyor. Örneğin, bazı çocuklar yeni deneyimler karşısında yoğun bir anksiyete ve stres yaşayabiliyorlar. Böyle bir durum söz konusu olduğunda ebeveynin çocuğunun mizacını bilmesi ve ona göre davranması, çocuğun iyi oluşu ve yeniliği başarılı bir şekilde deneyimlemesi açısından önemli görülüyor.

Benzer şekilde, ebeveynin kendi mizacını bilmesi de çocuğun gelişimini olumlu yönde etkiliyor. Örneğin, hem ebeveynin hem çocuğunun mizacında duygularını aşırı yoğun yaşamak varsa bu durum tartışmaların uzun sürmesine veya bir sorun yaşandığında uzlaşmaya varılamamasına sebep olabiliyor. Öte yandan ebeveynle çocuğun mizaçları birbirinden farklı da olabiliyor. Örneğin, ebeveyn spontanlığı severken çocuk rutin içerisinde daha rahat edebiliyor. Bu durumda eğer ebeveyn çocuğun mizacının farkında olmazsa ona rutin bir yaşam sağlamak için uğraşmıyor ve ani değişiklikler rutin seven çocukta rahatsız edici duygular uyandırabiliyor. Yine de bazı karakteristik özelliklerde daha olumlu senaryolar da mümkün. Örneğin, eğer çocuğun mizacındaki bir özelliğin ona zarar verdiği durumlar oluyorsa ve çocuk ebeveyninde daha olumlu bir özelliği gözlemliyorsa bunu model olarak alıp kendi iyi oluşuna katkıda bulunabiliyor. Sonuç olarak ebeveyn, hem kendi mizacını hem de çocuğunun mizacını tanırsa çocuğuna nasıl yaklaşması gerektiğini daha iyi biliyor ve çocuğunun iyi oluşuna katkı sağlamış oluyor.

Mizaca Göre Ebeveynlik

Diyelim ki en yakın arkadaşınızla çocuklarınız hakkında konuşuyorsunuz. Size çocuğu ağladığında ona nasıl yaklaştığını ve bu şekilde çoğu zaman olumlu sonuç aldığını anlatıyor. Tabii siz de hevesle aynısını çocuğunuzda uygulamak istiyorsunuz fakat o da ne? Sizin çocuğunuz aynı davranışa aynı şekilde tepki vermiyor. Acaba neden?

Ebeveynlik, en çok tavsiye verilen konulardan biri olsa da her yaklaşım her çocukta aynı etkiyi göstermiyor. İyi bir ebeveyn olmak, çocuğun doğasını anlamaya çalışmaktan ve tanımaktan geçiyor. Örneğin; dışa dönük çocukların yeni şeyler keşfetmeye, yeni yerler görmeye ve yeni insanlarla tanışmaya doğal bir ilgileri bulunuyor. Bu çocukların, genel olarak enerjik oldukları ve daha olumlu bir duygusal yapıya sahip oldukları söyleniyor. İçe dönük çocuklar ise genellikle kendi dünyalarında, kendi başlarına olduklarında daha keyifli oluyorlar. Diğer insanlarla bir arada olmaya zorlanmak, bu çocukların kendilerini rahatsız hissetmelerine yol açabiliyor.

Yüksek duygusallığa sahip çocuklar, korku ve hayal kırıklığı gibi duyguları daha çok hissetmeye meyilli olabiliyorlar. Çocuğun üzgün hissettiği bir anda ebeveynin ona çok abarttığını veya üzülmesine gerek olmadığını söylemesi çocuğa kendisini iyi hissettirmiyor. Öte yandan, duygusallığı düşük olan çocukların kötü bir olay yaşadıklarında üzülseler dahi kendilerini olayın akışına bırakarak olağan hallerine dönmeleri daha kolay oluyor. Bu özelliklerin yanı sıra, çocuklarda duygu düzenleme becerisi de mizaçtan etkileniyor ve çocukların davranışlarını önemli ölçüde etkiliyor. Duygu ve davranışlarını düzenleyebilen çocuklar, olaylara daha sabırlı bir şekilde yaklaşıyor ve bu çocukların dikkati kolayca dağılmıyor. Fakat duygu ve davranışlarını düzenlemekte daha çok zorlanan çocuklar, daha dürtüsel davranıp odaklanma sorunları yaşayabiliyorlar.

Tüm bunlar göz önüne alındığında ebeveynin, erken çocukluk döneminde çocuğunun davranışlarını iyi gözlemlemesi ve mizacına uygun bir şekilde davranması gelişimi olumlu yönde etkiliyor. Bu sayede ebeveyn hem çocuğun mizacında ona iyi gelmeyen (örneğin, kaygılanmaya meyilli olmak) yönleri regüle etmesine yardımcı oluyor hem de mizacının olumlu yönlerine uygun bir şekilde davranmış oluyor.

Hikâyeyi paylaşmak için:
Doğru Bilinen Yanlışlar

Ebeveynliğe Dair Bildiklerimiz Ne Kadar Doğru?

Toplumda ebeveynlikle ilgili mitlerin çoğu bireysel farklılıkları göz ardı ediyor. İşte doğru bilinen yanlışlara bazı örnekler!

Ebeveynliğe Dair Bildiklerimiz Ne Kadar Doğru?
  1. Ebeveynlik sadece ebeveynin kendisi ile ilgilidir.

Bu inanışa göre ebeveynin nelerde zorlandığı, çocuğa nasıl yaklaştığı ve nerede nasıl davrandığı gibi birçok şey sadece ebeveynin kendisinden etkileniyor. Bu inanışı benimsemek ebeveynlere zarar veriyor çünkü ebeveyn çocuk ile kurduğu iletişime dair tüm sorumluluğu kendi üzerine alıyor. Oysa bu inanış gerçekleri yansıtmıyor! Ebeveynin çocuk ile kurduğu iletişim ve aralarında kurulan bağ her iki tarafın da mizacından etkileniyor ve her mizaç çocuğa farklı şekilde yaklaşmayı gerektiriyor. Bu sebeple aynı evin içinde büyüyen çocuklar bile ebeveynlerini birbirlerinden çok daha farklı hatırlayabiliyorlar çünkü hem kendi algılama biçimleri hem de ebeveynlerin tutumları değişiklik gösterebiliyor.

  1. Ebeveynlik herkes için aynıdır.

Bu inanışa göre her ebeveyn birbirine benziyor. Bu inanış üstü kapalı bir şekilde ebeveyn olmanın sadece tek bir yolu olduğunu söylüyor ve bu yola uymayan kişilerin üzerinde bir baskı oluşturuyor. Oysa herkesin birbirinden farklı bireyler olduğunu göz önünde bulundurursak bu inanışın doğru olma ihtimali bulunmuyor! Herkes kendisine özgü bir mizaçla dünyaya geliyor ve farklı yollardan geçerek ebeveyn oluyor. Aynı evin içindeki anne ve babanın dahi tutumları birbirinden farklı oluyor; bu da aslında ebeveynlerin çocuğa farklı açılardan bakmalarına ve onun farklı yönlerini keşfetmelerine yardımcı oluyor.

  1. Aynı şekilde yetiştirilen çocukların kişilikleri birbirine benzer.

Bu inanış kişilik oluşumundaki önemli bir etkeni göz ardı ediyor: genetik yatkınlıklar! Kişilik oluşumunda genetik ve çevresel etkenler birlikte rol oynuyor. Aynı anne ve babadan doğan kişiler bile tamamen aynı genetik yatkınlıklara sahip olmuyor. Bu durum yorumlama tarzımızın ve ihtiyaçlarımızın değişiklik göstermesinde etkili oluyor. Bu sebeple ebeveynlerin çocukları ayrı bir birey olarak gözlemlemeleri ve kendi davranışlarını da onların ihtiyaçlarına göre düzenlemeleri gerekiyor. Çocukların kişilik gelişimi ancak bu şekilde olumlu ilerliyor.

Hikâyeyi paylaşmak için:
Nasıl Uyum Sağlanır?

Her çocuk farklı bir mizaca sahip olduğu için her birinin farklı ihtiyaçları bulunuyor. Örneğin, çocuğunuzun hareketli bir mizaca sahip olduğunu hayal edelim. Bu durum, çocuğun keyifli olduğu zamanlarda eğlenceli bir hal alsa da zaman zaman sizi zorlayabilir. Bu mizaca sahip bir çocuk, özellikle mutsuz olduğu zamanlarda çok fazla ağlayabiliyor ve yüksek sesler çıkarabiliyor. Eğer çocuğunuzun çok hareketli olduğunu ve zaman zaman duygularını kontrol etmekte zorlandığını düşünüyorsanız “zor anlar planlaması” hazırlayabilirsiniz. Bu planlamanın içine çocuğun kendisini nasıl rahatlatabileceğine yönelik öneriler dahil edebilirsiniz. Örneğin; hislerini kelimelere dökmeyi öğretmek, sinirliyken yumuşak bir oyuncağa sarılmaya yönlendirmek ya da resim yaparak hislerini dışa vurmasını istemek gibi. Duygularının yoğun olduğu anlarda çocuklara bir rutin sunmak, kendilerini sakinleştirmelerine yardımcı oluyor.

Öte yandan, bazı çocuklar daha içine kapalı olabiliyor ve daha az girişken davranabiliyorlar. Eğer çocuğunuz içine kapanıksa aile içinde sessiz kaldığı durumlarda onu konuşmaya teşvik edebilirsiniz. Film gecesi yaptığınızı varsayalım ancak seçilecek film konusunda çocuğunuz fikrini belirtmedi. Bu durumda ona seçtiğiniz filmden memnun olup olmadığını sorabilirsiniz. Buna ek olarak, sosyal gelişimini desteklemek için ona iletişim konusunda rol model olabilirsiniz.

Son olarak, her çocuk sosyallik konusunda aynı noktada olmak zorunda değil. Eğer çocuğunuz sosyalleşmeyi tercih etmiyorsa onu kalabalık grupların içine dahil etmeye çalışmak zorlanmasına sebep olabilir ancak 1 veya 2 kişilik küçük gruplar halinde arkadaşlarıyla buluşmaya teşvik edebilirsiniz. Sosyalleşmeyi çok sevmeyen çocuklar genellikle tek başlarına oyun kurmak konusunda çok başarılı olurlar, ona tek kişilik kutu oyunları alarak bu yanını güçlendirmesini ve yaratıcılığını artırmasını sağlayabilirsiniz. Bazı çocuklar ise fazlasıyla sosyal olabiliyor! Bu çocukların yeni arkadaşlara ve yeni deneyimlere ihtiyaçları daha fazla; bu sebeple onları yeni insanlarla tanışabilecekleri ortamlara sokmak ve yeni hobiler için teşvik etmek atılabilecek güzel bir adım!

Mizaca dair özellikler saymakla bitmiyor. Çocuğunuzun özelliklerini fark etmek ve daha sonra bu özelliklerine uyumlu olacak adımlar atmak hem ebeveynliği daha keyifli hale getiriyor hem de çocuğun gelişimini destekliyor!

Uzman Gözüyle

Ebeveynin mizacıyla çocuğun mizacının birbirine uyumu büyük önem taşıyor fakat her zaman ebeveynin ve çocuğun mizacı birbiriyle uyuşmayabiliyor. Örneğin, çocuk için düzenli uyuyup uyanmak çok önemliyken ebeveyni için düzen çok önemli olmayabiliyor.

Psikolog Dr. Gizem Sürenkök, Ebeveynus hesabının konuğu olarak yaptığı mizaç ve ebeveynlik konulu konuşmasında tam da bu konudan bahsediyor. Dr. Gizem Sürenkök, ebeveyn ile çocuğun karakter özelliklerinin birbiriyle aynı olmadığı noktada çocuğun mizacına saygı duyarak yaklaşmanın önemini ele alıyor. Fakat bu sırada çocukların ihtiyaçlarını gözetirken ebeveynlerin kendi ihtiyaçlarını da göz ardı etmemeleri gerektiğini vurguluyor. Çocukların mizacına uyum sağlamakta olumlu ebeveynlik tutumlarının uygulanması ebeveyn-çocuk mizacının farklılıklarıyla baş etme konusunda etkili oluyor. Olumlu ebeveynlik ise çocuğun ihtiyaçlarının doğru okunması, ona sevgi ve şefkatle yaklaşılması ile mümkün oluyor.

Kapatırken

Bu bültende ebeveynlikte mizacın öneminden ve bununla ilişkili olarak algılanan ebeveynlik tutumlarından bahsettik. Umarız bülteni okurken her çocuğun ne kadar kendine özgü olarak dünyaya geldiğini ve nasıl ki çevresi onu etkiliyorsa onun da çevresini etkileme gücüne sahip olduğunu fark etmişsinizdir. Bülteni kapatmadan önce birkaç önerimiz daha var:

  1. Ebeveynlik sürecinde hem toplumun hem de kendi ebeveynlerimizin öğrettiği davranış kalıplarını tekrarlayabiliyoruz. Çocuğunuzla kurduğunuz bağı güçlendirmek ve hem kendinize hem de çocuğunuza iyi gelen davranışlara yönelmek için Dr. Shefali Tsabary tarafından yazılan “Bilinçli Anne Baba” adlı kitabı okuyabilirsiniz.

  2. Ebeveynlikten keyif almak en önemlisi! Çünkü keyif almadan yapılan her şey gibi ebeveynlik de keyif alınmadığı noktada olumsuz etkiler yaratıyor. Bu konuda Dr. Gizem Sürenkök ve Klinik Psikolog Bahar Çakır tarafından çekilen “Keyif Alarak Ebeveynlik” adlı videoyu izlemenizi öneririz!

  3. Ebeveynlik, çocukluk ve ebeveyn-çocuk ilişkisine dair bilimsel araştırmalara, çocuğunuzla ilişkinizi güçlendirecek önerilere ve çocuk bakımına dair tavsiyelere ulaşmak isterseniz Yakın Ebeveynlik hesabını takip edebilirsiniz.

  4. Son olarak çocuğunuzla birlikte cevizli bol çikolatalı bir brownie yapmaya ne dersiniz? Hem birlikte bu tarifi yaparak hem de yerken sohbet ederek aranızdaki yakınlığı artırabilirsiniz!

Umarız bültenden keyif almışsınızdır! Önümüzdeki hafta rotamızı romantik ilişkilere çevirerek partnerimizin bizim ihtiyaçlarımıza karşı ilgili ve hassas yaklaşımının önemi hakkında yazacağız. Şimdilik hoşçakalın!

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

YAZARLAR

Yakın İlişkiler

Yakın İlişkiler

İlişkilere bilimsel bir bakış açısı!

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir