Kuş Bakışı
İş Hayatında Genç
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ
İş Hayatında Kadın

🔍 İş hayatında kadın ve genç olmak

Türkiye'de genç işsizliği son bir yılda %8,8 artarak %25,3’e yükseldi. İş hayatında kadın ve erkeklerin gerçek anlamda eşit olabilmesi için gereken süre, pandemi döneminde 99,5 yıldan 135,6 yıla çıktı.
GEN İlaç
GEN İlaç ile birlikte

Geleceğin ilaç firması GEN, halka arz oluyor

1998’den beri Türk ilaç sektöründeki karşılanmamış sağlık ihtiyaçlarına, nadir hastalıklara ve özel tedavi alanlarına yönelik yenilikçi ürün ve çözümleriyle öne çıkan GEN, 28-29-30 Temmuz 2021 tarihlerinde halka arz oluyor. Türkiye ve yurt…

Daha fazlasını öğren →

🔍 İş hayatında kadın ve genç olmak

26 Temmuz Pazartesi sabahından herkese merhaba.

Ben şanslı olanlardanım. İlk yöneticim, kadınların iş hayatına katılımı konusunda aktif çalışmalarda bulunan bir kadındı. 23 yaşında bir genç olarak işe başladığımda genç ve tecrübesiz olmanın dezavantajlarını zaman zaman hissettim; ancak kadın olmam hemen hemen hiçbir zaman negatif bir durum olarak önüme sunulmadı.

İlk istifamın ardından yollarımın kesiştiği Aposto!'da da durum farklı değildi. Erkeklerin yoğunlukta olduğu kurucu ekiple tanıştığımda herkes, ekipte kadın-erkek dengesini sağlamaya bir adım daha yaklaşmaktan mutlu görünüyordu. Aradan neredeyse bir buçuk sene geçti. Bugün, Aposto!'nun tematik bültenlerinin çoğunun şef editörlüğünü kadınlar yapıyor. Ayda bir gerçekleştirdiğimiz geniş katılımlı ekip toplantılarında kadın sayısının giderek arttığını - hatta saymadığım için emin değilim ama kadınların artık çoğunlukta olduğunu - söyleyebilirim. 

Bazen bu durumu düşündüğümde istemsizce bir istisna olduğumu fark ediyorum. Zira iş hayatında bir genç ve kadın olarak kabul görmek, çoğu zaman oldukça çetrefilli oluyor. Bu hafta, işte bu çetrefilli sürecin arka planına, toplumsal yansımalarına ve maliyetlerine odaklanacağız. İlk yazımızda Türkiye'de genç işsizliği, yoksulluğu ve beyin göçünü inceleyecek; ardından iş hayatındaki toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliğinin son durumuna değineceğiz.

Yol haritası:

🐦 Kuş bakışı: Netflix'in kayıp çeyreği, Opioid krizi, Shell'in itirazı

🙋‍♀️🙋Türkiye'de genç işsizliği sorunu

👩‍💼 Cam tavan opaklaşıyor mu?

🚀 Uzay çağının şafağı

Her zamanki gibi yorum ve geri dönüşlerinizi bekliyoruz. Twitter ve LinkedIn hesabımızı takip etmeyi unutmayın!

Keyifli okumalar,

Nurefşan

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

Kuş Bakışı

• Siber saldırı: Petrol şirketi Saudi Aramco, şirkete ait bazı verilerin ele geçirildiğini ve sızıntının karşılığında 50 milyon dolar değerinde kripto para istendiğini açıkladı.

• Anlaşma: ABD’de, ilaç şirketleri Johnson & Johnson, McKesson, Cardinal Health ve AmerisourceBergen ülkedeki "opioid bağımlılığı krizinde" suçları olduğu gerekçesiyle açılan davalarda toplamda 26 milyar dolar ödemeyi kabul etti.

• Üretim: Pfizer ve BioNTech, 2022 yılı itibarıyla aşının yayılımını hızlandırmak için Güney Afrika’nın Cape Town şehrinde bulunan Biovac Enstitüsü ile ortaklık kurarak Covid-19 aşısı üreteceklerini açıkladı.

• Kayıp: Netflix, 2021'in ikinci çeyreğinde dünya çapında 1,5 milyon abone kazandığını; Kuzey Amerika'da ise 430 bin abone kaybettiğini açıkladı. Şirket, kullanıcı sayısını artırmak için platforma oyunlar eklemeyi planlıyor.

• İtiraz: Shell, Hollanda'da görülen ve şirketin karbon salımını 2030'a kadar %45 oranında azaltmasına hükmedilen davada karara itiraz edeceğini doğruladı.

• Duruş: ABD merkezli dondurma şirketi Ben&Jerry’s, "kendi değerlerine aykırı olması nedeniyle" İsrail’in işgali altındaki Batı Şeria’da ürünlerinin satışını durduracağını duyurdu.

• Erteleme: Apple, Delta varyantlı Covid-19 vakalarının artışı nedeniyle yüz yüze çalışma takvimini en iyi ihtimalle bir ay ertelemeye karar verdi.

İş Hayatında Genç

Türkiye'de genç işsizliği sorunu

Gençlerin işgücü piyasasına katılımına yönelik politikaların eksikliği; yüksek genç işsizliği, genç yoksulluğu, beyin göçü gibi maliyetlere sebep oluyor.

Türkiye'de genç işsizliği sorunu

Gençler için istihdam, bir yandan özgüvenlerini, gelişimlerini ve kimliğini belirleyen bir unsurken bir yandan da birey olmalarını, ekonomik bağımsızlığa kavuşmalarını ve sosyal hayat içinde yer almalarını sağlayan en önemli etken. Bir gencin istihdam beklentisi konusunda sürekli olarak hayal kırıklığına uğraması ve insana yaraşır bir işten yoksun kalması eğitimsiz, yeteneksiz ya da tembel olmasından kaynaklanmaz; aksine kendine ekonomik döngüde yer bulamaması ve işsizlik dalgasına kapılmış olmasından kaynaklanır.

Türkiye'de genç nüfusun sahip olduğu potansiyel, yıllardır doğru politikalarla avantaja çevrilemezken Covid-19 pandemisi ile durum daha da kötüleşti. DİSK/Genel-İş Sendikası Araştırma Dairesi’nin "Türkiye’de Genç İstihdam" raporuna göre, Türkiye'de genç işsizliği son bir yılda %8,8 artarak %25,3’e yükselirken üniversite mezunu her 10 gençten dördü işsiz kalıyor.

Umutsuz gençler

Eğitim sürecini tamamladığı halde herhangi bir işte çalışmayan gençler, literatürde "ev genci" veya "NEET" (not in education, employment or training) olarak adlandırılıyor. NEET olmanın arkasında genelde uzun süre iş aradıktan sonra yaşanan çaresizlik duygusu, çalışma koşulları, işlerin kalitesi, işyerinde görünmezlik ve maaş düzeyleri gibi etkenler oluyor.

Türkiye, OECD ülkeleri arasında 5 milyon 700 bin ile en yüksek NEET oranına sahip ülke olarak öne çıkıyor. Türkiye'nin 2020 karnesine bakacak olursak; 1 milyon 73 bin genç, iş bulma ümidini yitirerek iş aramayı bıraktı ve iş gücü piyasasından dışlandı. Daha önce iş aradığı halde bulamayan veya kendi vasıflarına uygun bir iş bulabileceğine inanmadığı için iş aramayan gençlerin sayısı, 2020'de bir önceki yıla göre %135,4 artış gösterdi.

"Eğitimin karşılığını alamıyoruz"

Türkiye'de eğitim kurumlarının aşırı zaman ve yüksek bütçeler gerektirmesi de gençlerin mezuniyet sonrası "eğitimlerinin karşılığını" alamadıkları algısına kapılmalarına neden oluyor. Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun olan ve iki sene alanında çalıştıktan sonra istifa eden bir genç, durumu şöyle özetliyor:

“Şu an aktif hukuk bürosu arayışım yok ve tekstil sektörüne yönelmeyi düşünüyorum. Hukuk sektöründe çalışmak istememe sebebim, maaşların düşük olması ve çalışma saatlerindeki aşırılık dolayısıyla sağlıklı bir çalışma ortamının bulunmayışı. Genel olarak sorun, eğitimimin hak ettiği saatler ve ücretlerin olmaması.”

Dr. Semih Eker’in hesabına göre, Türkiye’de bir öğrencinin yıllık maliyeti yaklaşık 9 bin dolar ediyor. Bu hesaba göre, bir öğrencinin mezun olduğunda eğitimine uygun iş bulamaması, yani harcanan kaynakların katma değer ile sonuçlanmaması sadece öğrenci açısından değil, milli ekonomi açısından da önemli bir kayba neden oluyor. 

Genç yoksulluğu

İstihdamda yer almanın yoksulluktan kurtulmaya yetmediği günümüzde; düşük maaş, yüksek enflasyon ve her geçen gün düşen alım gücü, genç yoksulluğunun da artmasına neden oluyor. Birçok kişi sadece "işim olsun" düşüncesiyle asgarî ücret altında çalışırken ailesine ekonomik bağımlılığı süren çalışan genç yoksulluk oranı %20'yi buldu.

Boğaziçi Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler mezunu olan ve hâlihazırda freelance gazetecilik yapan Ş. Nazlı Gürbüz,  gençlere düşük ücret vermenin iş dünyasında adeta bir kural haline geldiğine dikkat çekiyor ve ekliyor:

"Zam talep ettiğinizde “Maddi durumun nasıl ki? Ailen destek olmuyor mu?” sorusuyla karşıyorsunuz. Yöneticilerde "Geçinebiliyorsan neden sana daha fazla ödemeliyim?" algısı mevcut; ancak kimse ne kadar hak ettiğini umursamıyor. İşle ilgili bir problem dile getirildiğinde "Piyasada buradan daha iyi bir yer bulamazsın, işsizlik çok yüksek," sözüyle karşılaşıyorsunuz. İşsizlikle korkutmak adeta bir çözüm haline gelmiş durumda."

Torpil geleneği

İstanbul İstatistik Ofisi tarafından yapılan bir araştırmaya göre, ev gençlerinin %87,3’ü işsizliğini önemli yerlerde tanıdıklarının olmamasına bağlıyor. Gençlerin %83,2'si ise bir tanıdığı olmadan iş bulmanın zor olduğuna inanıyor.

Beyin göçü

Sosyal Demokrasi Vakfı'nın (SODEV) mayıs ayında yayımladığı araştırmaya göre, gençlerin %62’si yurtdışına gitmek için bir yol arıyor. Bu sene mezun olmuş bir genç olarak, diplomalı çoğu arkadaşımdan "Yurtdışında barista olsam veya Uber’de şoför olsam refah seviyem çok daha fazla olur,” ifadelerini sık sık duyduğumu söyleyebilirim.

Eğitim almış, potansiyele sahip ancak umudunu yitirmiş, iş aramaktan vazgeçmiş, gençlerin her geçen gün ülkemizde artması uzun ve kısa vadede, ulusal gelişme ve ülke ekonomisinin geleceği açışından negatif durumlara sebep veriyor. İşsizliğin birey üzerinde yarattığı ekonomik etki olan gelir kaybı, işsizlik sigortası ve aile içi yardımlaşma gibi yollarla bir ölçüde telafi edilebilse de umutsuzluk, korku, güvensizlik, kırılganlık, işe yaramazlık, sosyal dışlanma ve yoksulluk gibi sosyal etkilerin kalıcı olması bu durumun göz ardı edilmemesini gerektiriyor.

Hikâyeyi paylaşmak için:
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

Geleceğin ilaç firması GEN, halka arz oluyor

Gen

1998’den beri Türk ilaç sektöründeki karşılanmamış sağlık ihtiyaçlarına, nadir hastalıklara ve özel tedavi alanlarına yönelik yenilikçi ürün ve çözümleriyle öne çıkan GEN, 28-29-30 Temmuz 2021 tarihlerinde halka arz oluyor. Türkiye ve yurt dışındaki yatırımları, deneyimli AR-GE kadrosu ve stratejik küresel ortaklıkları ile gücüne güç katan GEN, halka arz süreci ile ilaç sektörünün geleceğine yön vermeyi hedefliyor.

Ankara’da 40.000 m2’lik alana kurulu GMP onaylı üretim tesisi ve 6 ülkede 500 çalışanı ile GEN, pandemi döneminde de yatırımlarına hız kesmeden devam etti. 2020 yılında ilk FDA başvurusunu yapan ve 2021 yılında Turquality programına kabul edilen GEN, küresel bir oyuncu olma yolunda emin adımlarla ilerliyor.

İş Hayatında Kadın

Cam tavan opaklaşıyor mu?

Pandeminin iş hayatındaki toplumsal cinsiyet ve fırsat eşitliği ile ilgili negatif etkileri su yüzüne çıkıyor.

Cam tavan opaklaşıyor mu?

Oğuzhan Aydın

İllüstrasyon: Ayşe Ezgi Yıldız

“Artık maaş konularında naif olmayacağım. Her ne kadar eşitsizliğin farkına varmış olmam güzel bir şey olsa da durum utanç verici.”

Netflix dizisi The Crown’un başrol oyuncusu Claire Foy, yardımcı karakter Prens Philip’i canlandıran Matt Smith’ten daha düşük maaş aldığını öğrendikten sonra şaşkınlığını bu sözlerle ifade etmişti. Dizinin yapımcıları tarafından bir konferansta "istemeden" ortaya çıkarılan bu eşitsizlik, Matt Smith'in daha tanınmış bir oyuncu olmasına bağlanmış, medya ilgisi bir özür ile geçiştirilmeye çalışılmıştı. Bölüm başına 7 milyon dolar bütçesi olan bir yapımda yaşanan bu durum kimilerine şaşırtıcı gelebilir; ancak gelir eşitsizliği coğrafya veya sektör fark etmeksizin iş dünyasındaki kadınların ortak problemlerinden biri. Üstelik, kadın ve erkek arasındaki eşitsizliği azaltmak adına kadın örgütleri öncülüğünde senelerdir kat edilen gelişme, pandemi döneminde sekteye uğramış görünüyor.

Pandemi, kadınların iş hayatına katılımını nasıl etkiledi? 

Dünya Ekonomik Forumu'nun (WEF) mart ayında yayımladığı “Küresel Cinsiyet Eşitsizliği Raporu 2021” verilerine göre, kadın ve erkeklerin gerçek anlamda eşit olabilmesi için gereken süre pandeminin de etkisiyle 99,5 yıldan 135,6 yıla çıktı. Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) geçtiğimiz hafta yayımladığı araştırma ise kadınların iş dünyasındaki adaletsiz istihdamı ve gelir kaybının yakın gelecekte de devam edeceğini ortaya koyuyor. Araştırmaya göre kadınlar, 2021’de 2019’a kıyasla 13 milyon daha az istihdam edilecek; erkek istihdamı ise pandemi öncesi seviyelerine dönecek. 

Sektörel cinsiyet dağılımı: Pandeminin en çok etkilediği sektörler arasında konaklama, gıda, eğitim ve hizmet sektörleri geliyor. Kadınların bu sektörlerde daha yoğun çalışması, pandemi döneminde orantısız iş ve gelir kayıplarına maruz kalmalarına neden oluyor. ILO pandemi nedeniyle işini kaybeden kadınların oranını %5; erkeklerin oranını ise %3,9 olarak bildiriyor. Öte yandan, tüketime bağlı sektörlerin altüst olmasıyla birlikte üst düzey pozisyonlar için artık daha az kadının tercih edilmeye başlandığı belirtiliyor.

Gelir eşitsizliği: Kadınlar, genellikle kendileriyle aynı pozisyondaki erkek meslektaşlarından daha az kazanıyor. Küreselde erkeklerin kazandığı her dolara karşılık kadınlar, 0,77 sent kazanıyor. Türkiye’de ise kadınların geliri ortalama gelirin %17 altında. Dolayısıyla olası bir kriz anında evdeki erkeklere oranla daha az kazanan kadınlar, özellikle ailevi ve evle ilgili işleri üstlenmek için işlerini bırakmaya daha yatkın oluyor.

Stres yükü: Araştırmalar, pandemi döneminde kadınların %27’sinin ev ve çocukla ilgili konularda artan baskılar nedeniyle psikolojik olarak ekstra yük altında hissettiğini; erkeklerde ise bu oranın %10 olduğunu ortaya koyuyor. Birleşik Krallık’ta yapılan bir araştırma, pandemiden sonra annelerin %69’unun, babaların ise %56’sının en az haftada bir kez evden çalışmak istediğini ortaya koyuyor. Normalleşme sürecinde erkeklerin kadınlara kıyasla daha hızlı bir şekilde ofislere dönmesi ihtimali ise ofislerin gelecekte erkek egemen mekânlar olmasına yönelik endişeleri artırıyor. 

Anormal normlar 

Toplumsal cinsiyet normları, özellikle ataerkil bileşenleri güçlü toplumlarda, kadınların (ve LGBT+ bireylerin) sadece sosyal hayatta var olmalarını zorlaştırmıyor, aynı zamanda iş hayatında ihmal ve suistimal edilmesinin önünü açıyor.

“Kadın ne kadar iyi olursa olsun maaşı her zaman bir erkeğe göre daha az oluyor. Kadının ev ve çocukla bağdaştırıldığı ve bu nedenle iş hayatında ikinci plana atıldığı, kolay lokma olarak görüldüğü bir gerçek. Pandemiyle beraber durum, belki de kasıtlı olarak daha kötüye götürüldü. Erkekleri ofise çağıran ve kadınların evde kalmasını isteyen şirketler var. Böylelikle kadınlara daha da az maaş vermeyi meşrulaştırıyorlar. Bakıcı/kreş ise ortalama bir kadın için zaten masraflı. Bu nedenle birçok kadın işi bırakmak zorunda kaldı.” - Sigortacılık ve sağlık sektöründe çalışan bir yönetici

“Gazetecilik yaparken idealde, Suriye gibi yerlerde sahada çalışmam gerekiyordu. Çok hevesli ve her seferinde gönüllü olmama rağmen bana “Ama sen kadınsın,” dendi. Bu anlamda kadınlığımın bana dezavantaj olarak sunulduğunu gördüm. Erkek meslektaşlarımdan, en az onlar kadar iyi olduğum halde, sürekli olarak bir adım geride tutulmak beni delirtiyordu. Bu hala içimi acıtan noktalardan biridir.” - Ş. Nazlı Gürbüz / Gazeteci 

Eşitsizliğin maliyeti 

İş hayatında fırsat eşitliğinin sağlanması sadece düşünsel bir ütopyaya hizmet etmiyor; aynı zamanda ekonomik avantajlar da sağlıyor. Pandemi öncesi verilere göre, fırsat eşitsizliğinin maliyeti gayrisafi küresel hasılanın %15’ine denk geliyor. Yani her 100 doların 15 doları eşitsizliğin maliyeti olarak ekonomilere yansıyor. McKinsey’nin yaptığı bir araştırmaya göre, iş hayatında toplumsal cinsiyet eşitliği sağlanmış olsaydı küresel ekonomi 2025'te 28 trilyon dolar daha fazla hacme sahip olacaktı. Bu meblağ, Apple değerinde 14 tane şirkete veya yedi tane Almanya ekonomisi büyüklüğüne denk geliyor. Eşitsizlik sadece bir maliyet oluşturmuyor, ekonomik potansiyelin de atıl kalmasına neden oluyor. 

İş dünyasında eşitliği sağlamak adına... 

İş dünyasının “daha adil ve hızlı” bir şekilde gelişmesi için pandemi sonrası toparlanma döneminde şirketlerin ve uluslararası kuruluşların toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamaya yönelik stratejilere odaklanması gerekiyor. ILO, kadınların iş hayatına hızlı bir şekilde yeniden giriş yapması için alınması gereken önlemleri şu şekilde sıralıyor: 

  • Kadınlar ve erkekler arasında daha eşit bir iş bölümünü teşvik etmesi için bakım sektörüne yatırım yapmak,
  • Doğum izni ve esnek çalışmaya yönelik yeni düzenlemeler getirmek,
  • Üst düzey pozisyonlarda kadınların rol alması için hedefler belirlemek,
  • Maaş eşitliği sağlamak,
  • İş dünyasında şiddet ve tacizi ortadan kaldıracak adımlar atmak.
Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

YAZARLAR

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir