30 Temmuz Salı gününden herkese merhaba.
Golan Tepeleri'ne düzenlenen saldırı, İsrail-Lübnan sınırındaki Mavi Hat'ta haftalardır artan gerilimi yeni bir seviyeye çıkardı. Dünya, İsrail'in sonraki hamlesini bekliyor. İsrail, içeride de karışıklıklar yaşıyor. Asker ile polis hapishanelerdeki hak ihlalleri konusunda karşı karşıya geldi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın gerekirse İsrail'e asker yollanabileceği yönündeki ifadesi, iki ülke arasında polemiğe ve karşılıklı ağır söylemlere neden oldu.
Venezuela'da Pazar günü seçimler vardı. Muhalefet lideri anketlerde 30 puan kadar öndeydi ama sandıktan yine "Maduro" çıktı. Birçok ülke, seçim güvenliği konusunda endişelerini dile getirdi ve sonuçların şaibeli olduğunu öne sürdü. Hem iktidar hem muhalefet, kendilerinin kazandığını iddia ediyor.
Bu hafta ayrıca Çiğdem Öztabak, ABD Başkanlık seçimine giderken Silikon Vadisi'nin Trump'a desteğinin nedenlerini mercek altına aldı.
Salı günleri dünya gündemini, perşembe günleri ise Türkiye'de haftanın politik gelişmelerini derlediğimiz Spektrum bülteni her hafta sizlerle.
- O sırada Aposto'da: Yeni bültenler, uzman kalemlerden makaleler ve podcast serileriyle zenginleştirmeye devam ettiğimiz Aposto Premium'u ilk ay %90'lık indirimle denemek isteyenler için özel kod, bültenin sonunda.
İyi okumalar.
Alp
• İsrail'de tutuklu bir Hamas savaşçasına "ciddi kötü muamele şüphesiyle" 9 asker gözaltına alındı. Sağcı gruplar, bazı milletvekillerinin desteğiyle askerlerin tutulduğu üssü bastı ve askerlerin serbest bırakılmasını talep etti.
- Ayrıntılar: İşkence ve cinsel saldırılara maruz bırakılan tutuklunun yürüyemez hâle geldiği ve hastaneye kaldırıldığı İsrail basınında yer aldı.
- Tepkiler: İsrail Genelkurmay Başkanı Halevi, "Bir askerî üsse girmek ve düzeni bozmak hiçbir şekilde kabul edilemez” derken Başbakan Netanyahu da baskını kınadı. Hükümetin aşırı sağcı ortakları ise gözaltındaki askerleri kahraman ilan etti.
- Geniş açı: 7 Ekim saldırıları sonrası İsrail birçok kişiyi resmî bir soruşturma olmadan gözaltına alıp tutuklamaya başlamıştı. Tutukluluların hapsedildiği Sde Taiman üssünde sistematik işkence iddialarına dair haberler geçmiş aylarda İsrailli kaynaklardan da doğrulanıp yabancı basında yer almıştı.
• İsrail-Lübnan sınırında yer alan, İsrail işgalindeki Golan Tepeleri'ne Cumartesi günü düzenlenen bir füze saldırısı sonucunda çoğu çocuk 12 kişi hayatını kaybetti. Hizbullah ile İsrail arasında gerilim tırmanırken İsrail Başbakanı Netanyahu, "İsrail devleti bunun geçip gitmesine izin veremez, vermeyecek. Buna karşılık vereceğiz ve bu sert olacak" ifadesini kullandı.
- Bir adım sonrası: Batılı hükümetler İsrail'i tepkisinde itidalli olmaya çağırdı. Birçok havayolu Beyrut uçuşlarını iptal etti. ABD, İngiltere ve Fransa dahil olmak üzere en az 11 ülke, vatandaşlarını Lübnan'a gitmeme, orada olanları ise ülkeyi terk etme yönünde uyardı.
- Öte yandan: Hizbullah, Golan Tepeleri'ndeki saldırıyı kendilerinin düzenlemediğini öne sürüyor.
• Cumhurbaşkanı Erdoğan, İsrail'i kastederek "Biz nasıl Karabağ'a girdiysek, nasıl Libya'ya girdiysek bunun benzerini aynen onlara da yaparız. Yapmamak için hiçbir şey yok" dedi.
- Tepki: Erdoğan'ın açıklamasının ardından İsrail Dışişleri Bakanı Katz, X hesabından "Erdoğan, İsrail'e saldırmayı tehdit ederek Saddam Hüseyin'in yolundan gidiyor. O hikayenin nasıl bittiğini hatırlasın" ifadelerini kullandığı bir paylaşım yaptı.
- Bir adım sonrası: Türkiye Dışişleri Bakanlığı, X platformundan yaptığı bir paylaşımda "Soykırımcı Hitler’in sonu nasıl olduysa, soykırımcı Netanyahu’nun sonu da öyle olacak" dedi.
- Ek olarak: Bu hafta TBMM, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun ABD Kongresi'nde konuşmasını sert ifadelerle kınayan bir tezkere kabul etti.
• ABD Başkanı Joe Biden, Yüksek Mahkeme üyelerine yeni görev süresi sınırlamaları ve etik kurallarının bağlayıcılığı hakkında düzenlemeler getirmek için bir tasarı sunacağını belirtti.
- Geniş açı: ABD'deki 9 kişilik Yüksek Mahkeme hâkimleri, ömür boyu görevlerine devam edebiliyorlar. Eski Başkan Trump, 4 yıllık iktidarında 3 yeni üye atamıştı. Muhafazakarların çoğunlukta olduğu mahkeme, son dönemde kürtaj ve başkanlık yetkileri gibi konularda tartışmalı kararlara imza atmıştı.
• Eski ABD Başkanı Barrack Obama ve eşi Michelle Obama da, diğer önde gelen Demokratlar gibi, başkanlık yarışında Kamala Harris'i desteklediklerini açıkladı.
• ABD'nin Iowa eyaletinde kürtaj için izin verilen süre 6 haftaya indirildi.
- Geniş açı: Bu kararla birlikte ABD'deki kadınların 3'te 1'inden fazlasının 2022 yılından bu yana kürtaja erişimi sınırlandırılmış oluyor. Son aylarda bazı eyaletler dinî öğretilere okullarda yer verilmesini mecburi kılmıştı.
Silikon Vadisi, neden Trump'a destek veriyor?
Elon Musk ve Marc Andreessen gibi teknoloji milyarderleri, eski ABD Başkanı Donald Trump’a senelerce sırt çevirdikten sonra geri adım atmaya başladılar. Peki Silikon Vadisi'nin Trump'la "normalleşme" dönemi sürdürülebilir mi?

Silikon Vadisi'nde herkesin kendi ajandası var. Herkes bir şekilde birbirine borçlu. Ve hangi borç ne zaman tahsil edilecek, belirsiz.
Bunun son örneklerinden biri, ABD başkanlık seçimlerine de yansıdı. Silikon Vadisi'nin seçkinleri, Donald Trump’ın son başkanlık dönemi boyunca ve sonrasında uzun süre onunla yan yana görünmekten kaçınmışken birer birer destek açıklamalarında bulunmaya başladı. Halbuki geleneksel olarak liberal kanada desteğiyle bilinen California eyaletinin, özellikle de Silikon Vadisi'nin, sağ kanadın temsilcisi Trump'la biraraya gelmesi bir zamanlar imkansız gibi görünürdü.
- Vanity Fair'den Nick Bilton'ın makalesine göre, "Big Tech" olarak adlandırılan Google, Amazon, Microsoft, Tesla, Facebook ve Twitter gibi şirketlerin etkili figürlerinin destek açıklamaları, son zamanlarda yüksek bağışlarla da somutlaşmaya başladı.
Özellikle Elon Musk'ın Trump'ın kampanyasına 45 milyon dolar bağış sözü verdiği söylentileri gündemde epeyce sarsıntı yarattı. Musk bunu yalanlayıp, Amazon’un kurucusu Jeff Bezos’un sahibi olduğu Washington Post gazetesinin uydurması olduğunu iddia etse de aralarındaki yakınlaşma bariz bir şekilde görülüyor.
- Diğer yandan, Facebook'un ilk kurulduğu zamanlarda, henüz Harvard’da öğrenciyken Mark Zuckerberg ile davalık olan, şimdinin büyük kripto para yatırımcıları olarak ünlenen Cameron ve Tyler Winklevoss kardeşler de Trump'ın kripto para düzenlemelerine yönelik olumlu duruşu nedeniyle Trump yanlısı kafileye katıldılar.
- Daha önce Hillary Clinton'ı destekleyen, PayPal'ın eski üst düzey yöneticisi, Silikon Vadisi’nin önemli isimlerinden David Sacks, Trump’a desteğini kısmen ekonomik terimlerle sarkastik bir çerçevede paylaştı ve "Dört yıl daha Biden ekonomisine tahammülümüz yok" dedi.
- Şu anda hayatımızda olan hemen bütün teknoloji şirketlerinin (Apple, Instagram, Google, YouTube, WhatsApp, Airbnb, PayPal gibi) yatırımcısı Sequoia Capital'in eski ortaklarından Doug Leone de "Ülkemizin genel gidişatını göç sistemimizdeki bozulma, şiştikçe şişen bütçe açığı ve dış politikada atılan yanlış adımlar belirliyor" sözleriyle Trump'a desteğini açıkladı.
- Teknolojinin geleceğiyle ilgili endişelerini dile getirerek Trump'a destek veren diğer ünlü Silikon Vadisi yatırımcıları Marc Andreessen (Facebook, Twitter) ve Bradley Horowitz (Google) oldu. Bu iki isim, Biden'ın kampanyası sırasında vurguladığı milyarderlerin sermaye kazançları üzerinden vergilendirilmesi önerisine de "hem yeni kurulan şirketleri hem de onları finanse eden risk sermayesi sektörünü öldüreceği" gerekçesiyle itiraz etmişlerdi.
- Son olarak siyasetin karanlık sularına nadiren dalan Mark Zuckerberg, geçen hafta Bloomberg'e verdiği röportajda, suikast girişimi sırasında Trump'ın Amerikan bayrağıyla yumruğunu havaya kaldırmasını çok duygusal bulduğunu ifade ederek seçimlerle ilgili tarafsız bir duruş sergiledi. Zuckerberg, "Bir Amerikalı olarak bu ruh ve mücadele karşısında duygusallaşmamak elde değil, bence bu yüzden birçok insan bu adamı seviyor" dedi.
Neden? Silikon Vadisi'nden Trump’a gelen bu desteklerin temelinde elbette para ve güç bulunuyor. Trump’ın aksine Biden, kripto paralara daha sıkı düzenlemeler, yapay zekaya daha sıkı kontroller ve gerçekleşmemiş sermaye kazançları için yeni vergi kuralları gibi yaptırımlardan bahsediyordu. Şimdi ise bu teknoloji devleri, Trump sayesinde yüz milyonlarca dolar vergi tasarrufu yapabileceklerini düşünüyorlar ya da bunun pazarlığına giriyorlar.
- Trump’ın yeni başkan yardımcısı adayının Silikon Vadisi'nde yıllarca yatırımcı koltuğunda oturmuş JD Vance olacağını açıklaması da bu hikayelerin altını doldurmuş oldu. Vance siber güvenlik, biyoteknoloji ve kurumsal yazılımların da dahil olduğu teknoloji sektörlerindeki yatırımlarıyla biliniyor.
Özellikle 2022'de kripto paralar için 7,6 milyar dolarlık bir fon oluşturan Andreessen ve Horowitz gibi Silikon Vadisi karakterleri düşünüldüğünde Trump'ın "teknoloji dostu" duruşunun neden cazip geldiği anlaşılabilir. Ayrıca Trump'ın bazı göçmenleri ülkeden kovma planları yaparken vasıflı göçmenlere öncelik verme vaadi de yapay zeka gibi alanlarda yurt dışından gelecek yeteneklere ihtiyaç duyan teknoloji şirketlerine cazip geliyor.
Öte yandan: Trump'la Silikon Vadisi'nin bu "normalleşme" dönemi ne kadar sürer, orası meçhul.
Güvenilir veri, veri bazlı strateji: Virtus Araştırma
Geçmişte karşılaştıkları raporlardan memnun kalmayan bir grup eski üst düzey siyasi danışman, özel sektör yöneticisi, sivil toplum çalışanı ve gazeteciden oluşan ekibiyle Virtus, çok yönlü tecrübesini 20 yıllık araştırma deneyimiyle birleştirerek; güvenilir veri üretiyor ve veri bazlı danışmanlık hizmeti veriyor.
Neler yapıyor?
- Kendi ihtiyaçlarından yola çıkarak optimize ettikleri VİRTUS Aylık Araştırma Raporu ve VİRTUS Haftalık Medya Raporu’nu abonelerine sunuyor. Aylık araştırma raporuyla toplumsal trendleri ölçüyor ve analiz ediyor.
- Bu iki temel ürün haricinde stratejik iletişim, kriz yönetimi, itibar yönetimi ve politika geliştirme alanlarında danışmanlık hizmeti veriyor.
- Müşterilerin talepleri doğrultusunda hem kantitatif hem de kalitatif metotları kullanarak spesifik konularda güvenilir veriye ulaşmalarını sağlayacak özel araştırma hizmetleri ve veri bazlı danışmanlık hizmetleri veriyor.
Kurumsal abonelik detayları ve danışmanlık süreçleriyle ilgili bilgi almak için Virtus Araştırma’yı ziyaret edebilirsiniz.

• Venezuela başkanlık seçimlerinde mevcut başkan Nicolás Maduro'nun galibiyetini ilan etmesinin ardından seçim sonuçlarını şaibeli bulan muhalifler sokağa döküldü.
- Ne oldu? 11 yıldır iktidarda olan Maduro'ya karşı yarışan muhalefetin ortak adayı Edmundo Gonzalez, anketlerde Maduro'nun hayli önünde gözüküyordu. Gonzalez, seçimleri %73 ile kazandıklarını iddia ederken, Maduro ise %52 ile kendi galibiyetini ilan etti. Maduro hükümeti, ayrıntılı sandık verilerini açıklamayı reddediyor.
- Tepkiler: Başında aşırı sağcı Javier Milei'nin olduğu Arjantin, sonuçları tanımayı reddetti. Paraguay, Kosta Rika, Ekvador, Guatemala ve Peru gibi birçok Latin Amerika ülkesi de sonuçları "şüpheli" bulduklarını ifade etti. ABD, sandık verilerinin açıklanmasını talep etti.
• Dünyanın en büyük uyuşturucu çetelerinden Sinaloa Karteli'nin kurucusu ve lideri Ismael "El Mayo" Zambada, Teksas'ta yakalandı.
- Ek olarak: Sinaloa Karteli'nin diğer kurucusu Joaquin "El Chapo" Guzman da ABD'de tutuklu olarak yargılanıyor.
• Belarus Dışişleri Bakanı Ryzhenkov, üst düzey görüşmeler için Kuzey Kore'ye gitti. Görüşmelerde, Rusya'nın müttefiki iki ülkenin ilişkilerini geliştirmek ve olası bir üçlü ittifak kurmayı konuştukları tahmin ediliyor.
- Geniş açı: Rusya ile Kuzey Kore, Haziran ayında imzaladıkları bir pakt ile ülkelerinin saldırıya uğraması durumunda karşılıklı askerî yardımda bulunacakları konusunda anlaşmaya varmışlardı.
• Çin, ABD'yi geçerek yeniden Hindistan'ın bir numaralı ticaret ortağı oldu. Çin'in Hindistan'a ihracatı 2020'den bu yana %56 arttı.
• "Asya NATO'su" QUAD'ı oluşturan Avustralya, Japonya, Hindistan ve ABD'nin dışişleri bakanları Japonya ev sahipliğinde biraraya geldi. Toplantıda Güney Çin Denizi'nde artan gerilim ve bölgedeki siber güvenlik konuları ele alındı.
- Nedir? Dörtlü Güvenlik Diyaloğu olarak da bilinen QUAD, Hint-Pasifik bölgesindeki Çin etkisine karşı kurulmuş bir askerî ve ekonomik işbirliği örgütü. 2004'te kurulan QUAD, üye ülkelerin değişen Çin politikalarına bağlı olarak özellikle 2007-2017 yılları arasında atıl kalmıştı.
• İtalya Başbakanı Meloni, Çin'e 5 günlük bir resmî ziyarette bulundu. Meloni, İtalya ve Çin'in geçmiş anlaşmaları uygulamak ve yeni işbirliği imkanlarını denemek üzere üç yıllık bir eylem planı imzaladığını duyurdu.
- Bir adım geriden: İtalya, geçen aylarda Çin'in Kuşak ve Yol projesinden çekildiğini açıklamıştı.
• Fransa'daki genel seçimlerde beklenenin üstünde performans gösterip birinci olan sol ittifak, başbakanlık için adaylarının Paris Belediyesi'nde mali işlerden sorumlu üst düzey bir memur olan 37 yaşındaki Lucie Castets olduğunu açıkladı. Castets'in adaylığı aynı gün içerisinde Cumhurbaşkanı Macron tarafından reddedildi.
- Neden? Ağustos ayının ortasına kadar yeni hükümetin kurulmayacağını söyleyen Macron, o zamana kadar Paris 2024 Yaz Olimpiyat Oyunları'na odaklanmaları gerektiğini söyledi.
• Paris'te düzenlenen Olimpiyat açılış törenine saatler kala, ülkenin farklı yerlerinden Paris'e ulaşım sağlayan tren hatlarında eşzamanlı sabotajlar meydana geldi. Kundaklama eylemleri sonucunda 800 bin yolcunun seyahati aksadı.
- Bir adım sonrası: Konuyla ilgili, Fransız demiryolu şirketinin bir tesisinde çalışan aşırı solcu bir aktivistin tutuklandığı açıklandı.
- Bununla birlikte: Dün ise Fransa'nın altı bölgesinde telekomünikasyon ağlarının altyapılarına saldırılar düzenlendi. Saldırıların sorumluluğunu henüz üstlenen olmadı, Olimpiyat Oyunları'nın ise etkilenmediği bildirildi.
• Almanya Şansölyesi Olaf Scholz, önümüzdeki yıl düzenlenecek seçimlerde yeniden aday olacağını açıkladı.
- Anket: Almanya'daki anketler, Scholz'un ve Sosyal Demokrat Parti'nin (SDP) azalan desteğine işaret ediyor. Scholz'un muhtemel rakibi, Hıristiyan Demokratlar'ın aday olarak çıkarması beklenen Friedrich Merz, anketlerde Scholz'un 30 puan kadar önünde.
• Türkiye ile Ermenistan ilişkilerinin normalleşmesine yönelik konuşmalar için iki ülkeden özel temsilciler bugün sınırda biraraya geliyor.
- Bir adım geriden: Normalleşme görüşmeleri, Türkiye'nin Azerbaycan'a verdiği destek sebebiyle iki yıl önce askıya alınmıştı.
- Ek olarak: Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, bu hafta 1993'ten beri kapalı olan Ermenistan-Türkiye sınırındaki yenilenen Margara Sınır Kapısı'nı ziyaret etti.
• Ukrayna, NATO'nun söz vermiş olduğu 45 adet F-16 savaş uçağına 18 aylık bekleyişten sonra kavuşmak üzere. Uçakların ne zaman teslim edileceği bilinmiyor ancak "an meselesi" olduğu belirtiliyor.
- Arka plan: Ukrayna-Rusya savaşında ciddi kayıplar veren ve bazı cephelerde önemli kayıplar yaşayan Ukrayna, özellikle hava savunması konusunda güçlerinin yetersiz olduğunu uzun süredir söyleyip NATO'dan destek bekliyordu.
- Öte yandan: Savunma ve askerî ekipman konusunda uzman kişiler, uçakların Ukrayna'ya teslim edildiği gibi Rusya tarafından hedef alınacağını söylüyor. Ukrayna ve müttefikleri, F-16 için gerekli pist çalışmaları yapıldığı takdirde uçakların yerinin anlaşılıp yok edilebileceğinden endişe duyuyor.
• Rusya Devlet Başkanı Putin, ABD ve müttefiklerinin Rusya'ya karşı eylemlerine, özellikle komşu ülkelerinde uzun menzilli füze bulundurma girişimlerine, aynı şekilde karşılık vereceğini belirtti. Bu da ABD'yi vurma kapasitesine sahip füzeleri ülkenin çevresine konuşlandırma anlamına geliyor.
• TBMM, TSK'nın Somali'deki görev süresini 2 yıl daha uzatan ve Somali'nin deniz yetki alanlarında petrol arayacak gemilere eşlik etmesi için donanmayı görevlendiren tezkereyi kabul etti.
- Bir adım geriden: Türkiye ve Somali, Şubat ayında savunma ve ekonomik işbirliği anlaşması imzalamıştı. Bu hafta ise enerji alanında bir anlaşma ile Somali açıklarında petrol ve gaz aramak üzere bir araştırma gemisi gönderileceği açıklanmıştı.
- Tepki: Somali'den 1991'de ayrılığını ilan eden ancak birçok ülkenin tanımadığı Somaliland, tezkerenin kabulünden önce söz konusu bölgelerin kendine ait olduğu ve Türkiye'nin buradaki askerî varlığını kabul etmeyeceklerini söylemişti.
• Nijerya ordusu, bu hafta düzenledikleri bir operasyonla terör örgütü Boko Haram'ın elinden 332 rehineyi kurtardıklarını açıkladı.
- Ek bilgi: Örgüt, Nijerya'ya ek olarak 2015'ten bu yana ülkenin sınır komşuları Kamerun, Çad ve Nijer'de de faaliyet gösteriyor.
• Botswana, şirketlerin işletme lisansı aldıkları madenlerdeki hisselerin %24'ünü vatandaşlara satmasını öngören bir yasa tasarısı hazırlıyor.
- Geniş açı: Botswana, dünyanın en büyük elmas üreticisi ve başka mineraller konusunda da ülkede madencilik faaliyetleri büyük öneme sahip. Mevcut kanun, devlete yeni madenlerden %15 hisse alma imkanı sunuyor ancak hükümet son yıllarda bu hakkı kullanmamayı tercih ediyor.
Aposto Premium’da neler var?
- Mobilite, yapay zeka, fintech, sürdürülebilirlik, finans gibi yükselen endüstrilerden gelişmeleri ve içgörüleri aktaran premium bültenler.
- Dünyanın ve Türkiye’nin gündeminden gelişmeleri küresel bir perspektifle aktaran analizler.
- Yemekten seyahate, edebiyattan kültür-sanata entelektüel dünyanı besleyecek üyelere özel makaleler.
- Aposto Radyo için hazırladığımız 30’un üzerinde orijinal podcast ve sesli belgesel.
- Aposto etkinlik ve buluşmalarına katılma fırsatı.
- Aposto'nun tüm arşivine ve güncel yayınlara sınırsız erişim.
Aposto Premium'u yıllık aboneliklerde geçerli %30 indirimle denemek için Backtoschool2024 kodunu kullanabilirsiniz.





