17 Ocak Pazartesi sabahından herkese merhaba.
Bu hafta gündemimizde; Türkiye, ABD ve Avrupa'da işsizlik rakamları, ABD'de son 40 yılın en yüksek enflasyonu, kripto para piyasalarının kötü yeni yıl başlangıcı ve ABD merkezli banka ve otomobil şirketlerinin son çeyrek raporları var.
Bugünün bülteni 1559 kelime, tahmini okuma süresi 5 dakika.
Her zamanki gibi yorum ve geri dönüşlerinizi bekliyoruz.
Twitter ve LinkedIn hesaplarımızı takip etmeyi unutmayın!
Keyifli okumalar,
Nurefşan
Paretoİş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

Küresel piyasalarda son durum ve haftalık değişimler
🔮 TCMB: 2022'nin ilk Para Politikası Kurulu, 20 Ocak'ta gerçekleştirilecek. AA Finans’ın beklenti anketine katılan ekonomistlerin tamamı politika faizinin %14’te sabit bırakılacağını tahmin ediyor. Pareto'nun geçen hafta yaptığı ankete katılanların %52,1'i faiz indirimine gidileceği öngörüsünde bulundu.
🛢️ Petrol: Petrol fiyatları; talepteki güçlü görünüm, arz kısıntıları ve doların diğer para birimleri karşısında değer kaybetmesinin etkisiyle üst üste dördüncü haftada da yükselişini sürdürdü. ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), ocak ayı raporunda, 2022'de Brent türü ham petrolün ortalama varil fiyatının 74,95 dolar olacağını öngördü. Bu rakam, aralık ayı raporunda 70,05 dolardı.

ABD’de tüketici fiyatları, Aralık 2021’de geçen yılın aynı dönemine göre %7 yükselerek Haziran 1982’den bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı. Enflasyonu “ciddi bir tehdit” olarak tanımlayan ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell, “Faiz oranlarını zamanla daha fazla artırmamız gerekiyorsa artırırız,” açıklamasında bulundu.
Detaylar: ABD’de enflasyonun yükselişinde; konaklama, ikinci el araç ve gıda fiyatlarındaki artışın etkisi öne çıkıyor. 2021’in büyük bir bölümünde enflasyonun yükselişinde temel itici güç olan enerji fiyatlarında ise düşüş var. Veriler şöyle:
- Genellikle değişken gıda ve enerji kategorilerini hariç tutan çekirdek enflasyon, Aralık 2021’de bir önceki yıla göre %5,5 artarak 1991 yılından bu yana kaydedilen en yüksek artışı yaşadı.
- Enerji endeksi, aylık bazda %0,4 ile Nisan 2021’den bu yana ilk kez düşüş kaydetti.
- Gıda fiyatları, et fiyatlarındaki düşüş nedeniyle bir önceki aya göre daha yavaş yükselerek %0,5 arttı.
- Barınma maliyetleri, bir önceki aya göre %0,4 arttı.
- İkinci el araba fiyatları, bir önceki yıla göre %37,3 arttı.
Neden yükseliyor? Enflasyon, tedarik zincirlerinde pandemi kaynaklı yaşanan aksaklıklar ve yüksek enerji maliyetleri nedeniyle son bir senede hemen hemen tüm ülkelerde yükseldi.
- Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü’nü (OECD) oluşturan 38 ülkenin enflasyonu, kasım ayında yıllık bazda %5,8’e çıkarak son 25 yılın en yüksek seviyesini gördü.
- Avrupa İstatistik Ofisi verilerine göre, Avro Bölgesi'nde Aralık'ta yıllık enflasyon %5 ile 1997'den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
- Almanya’da enflasyon, geçen yıla kıyasla %5,3 artarak Haziran 1992’den sonraki en yüksek seviyeye ulaştı.
- Estonya’da enflasyon, Avro Bölgesi’nin iki katından fazla yükselerek %12,2 ile son 20 yılın zirvesine çıktı.
- Yunanistan, ülkede enflasyonun %5'i aşması üzerine, ocak ayı başında yükseltilen asgari ücrete mayıs ayında ikinci kez zam yapılacağını açıkladı.
Şimdi ne olacak? ABD ve Avrupa’da uzun süre “geçici” olarak tanımlanan yüksek enflasyonun bir süre daha “kalıcı” olduğu artık tüm çevrelerde kabul ediliyor. Fed, son zamanlarda sık sık beklenenden daha önce ve hızlı bir şekilde faiz artışına gideceğinin sinyalini veriyor. Beklentiler, 2022’de üç faiz artırımına gitmesi beklenen Fed’in ilk adımı mart ayında atması yönünde. Chicago Fed Başkanı Charles Evans ise enflasyonun beklentilerin altında bir yavaşlama göstermesi durumunda Fed’in üç yerine dört faiz artırımına gidebileceğini söylüyor.

Geçtiğimiz günlerde Türkiye, ABD ve Avro Bölgesi’nde kasım ve aralık ayına ilişkin iş gücü istatistikleri yayımlandı. Omicron varyantı nedeniyle Covid-19 tedbirlerinin sıkılaştırıldığı 2021’in son aylarında işsizlik oranlarında artış gerçekleşmedi.
Açıklanan verilere göre;
- Türkiye’de kasım ayında 15 ve daha yukarı kişilerde işsiz sayısı, bir önceki aya göre 39 bin kişi artarak 3 milyon 777 bin kişi oldu. İşsizlik oranı ise değişmeyerek %11,2 seviyesinde kaldı.
- ABD’de işsizlik oranı, aralık ayında son 22 ayın en düşük seviyesine inerek %3,9 olarak kaydedildi.
- Avrupa’da ekimde %7,3 olan işsizlik oranı, kasımda %7,2’ye geriledi. Ülke bazında bakıldığında işsizlik; İspanya'da %14,1, Yunanistan'da %13,4, İtalya'da %9,2, İsveç’te %8,4, Fransa'da %7,5 ve Almanya'da %3,2 oldu.
Türkiye’ye yakından bakacak olursak;
- 15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı, bir önceki aya göre 1,7 puan artarak %22,3, istihdam oranı 0,1 puanlık artışla %33,2 oldu.
- Kadınlarda ise işsizlik oranı, bir önceki aya göre 0,6 artarak %14,5 oldu. Türkiye’de 1 milyon 597 bin işsiz kadın var.
DİSK-AR, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) işgücü verilerini açıklamasından sonra kendi rakamlarını kamuoyu ile paylaştı. İki ayrı kurumun açıkladığı veriler arasında ciddi bir fark bulunuyor.
- DİSK-AR’a göre, Türkiye’de salgın öncesine göre yükselişte olan işsizlik oranı kasım ayında %22,1 oldu. Yani Türkiye’de 8 milyon 45 bin işsiz var. Aynı veriler, dar tanımlı genç işsizliğinin %22,5, genç kadın işsizliğinin ise %30,7 olduğunu ortaya koyuyor. TÜİK ve İŞKUR verilerini karşılaştıran DİSK-AR, "Hangisi doğru?" diye soruyor.
Birikimlerinizi Odeabank’ta kur farkından etkilenmeden değerlendirin

Tasarruf sahiplerinin birikimlerini Türk Lirası cinsinden değerlendirmesi teşvik edilerek aynı zamanda Türk Lirası’nın değerinin korunması amacıyla ekonomide “Kur Korumalı TL Vadeli Mevduat” sistemine geçildi.
Müşterilerinin talep ve ihtiyaçlarına en uygun ve en hızlı sürede çözüm sunabilme yaklaşımı ile müşteri isteklerine değer veren Odeabank, birikimlerini döviz kurlarındaki hareketlilikten ve değer kaybı riskinden korumak isteyen tasarruf sahiplerini Kur Korumalı TL Vadeli Mevduat Hesabı ürünüyle tanışmaya davet ediyor.
Nedir? Odeabank’ın Kur Korumalı TL Vadeli Mevduat Hesabı ürünü, Türk Lirası cinsinden birikimlerini Dolar/TL, Euro/TL ve Sterlin/TL kurlarındaki dalgalanmalara karşı korumak ve 3, 6, 9 veya 12 aylık vadelerde sıfır stopaj imkânıyla değerlendirmek isteyenler için öne çıkıyor.
- Kur Korumalı TL Vadeli Mevduat Hesabı: TL faiz getirisine ilaveten kurdaki değişim oranına göre hesaplanacak tutarın faiz getirisinden daha yüksek olması durumunda tasarruf sahibine kur farkı ödemesi yapan bir mevduat ürünü. Özetle, hesap açılış ve vade sonu tarihlerinde esas alınan kurlardaki değişime göre hesaplanacak tutarın TL vadeli hesapları üzerinde işleyecek faiz tutarından yüksek olması durumunda tasarruf sahibine faiz getirisinin yanında kur farkı getirisi sağlanmış oluyor ve böylece Türk Lirası’nın Dolar karşısında değer kaybı önlenmiş oluyor.
Nasıl? Hâlihazırda Odeabank müşterisiyseniz ayrıntılı bilgi için en yakın Odeabank şubesine uğrayabilir veya Odeabank İletişim Merkezi’nden destek alabilirsiniz.
Odeabank müşterisi olmak için mobil uygulamasını bu bağlantı üzerinden indirerek görüntülü görüşmeyle anında hesap açabilirsiniz.

Bitcoin, geçen hafta içinde eylül ayından bu yana ilk kez 40 bin doların altına düşerek son yılların en kötü yeni yıl başlangıcını yaptı. ABD’de son 40 yılın en yüksek enflasyonunun açıklanmasıyla bir miktar yükselişe geçen kripto para piyasalarındaki bir diğer gelişme ise Kim Kardashian, Floyd Mayweather Jr gibi ünlü isimlere “EthereumMax” (EMAX) isimli kripto para biriminin reklamını yaparak yatırımcıları yanılttıkları gerekçesiyle açılan dava oldu.
Yeni yıl nasıl başladı? Bitcoin, ocak ayının ilk haftasında 2018’den bu yana en uzun süreli düşüşünü yaşadı. Analistler, 40 bin dolarlık psikolojik seviyenin altına düşüldüğünde ciddi bir satış dalgasının görülebileceğini öngörüyordu; ancak beklenen olmadı.
- Bitcoin, pazartesi günü 39 bin 692 dolara kadar düştükten sonra ABD’de enflasyon verilerinin açıklanmasıyla perşembe günü 44 bin 135 dolara kadar yükseldi. Yazının yazıldığı saatlerde 43 bin 139 dolardan işlem görüyor.
- Ether, Binance Coin ve Solana gibi birçok kripto para birimi de ocak ayının ilk haftasında %20 civarında değer kaybetti. Ether, yazının yazıldığı saatlerde 3 bin 329 dolardan işlem görüyor.
Kripto para reklamı yapılmalı mı? Geçen hafta, geniş kitlelere hitap eden ünlülerin “dolandırıcılık” iddiasıyla davalık olması ise kripto para piyasalarının güvenilirliği ve sektöre yönelik düzenlemelerin önemini bir kez daha ortaya koydu.
- Kim Kardashian, mayıs ayında piyasaya sunulan EMAX'ı Instagram’daki 250 milyonu aşkın takipçisine “reklam” olduğunu belirterek önerdi. Aynı dönemde boksör Floyd Mayweather da kendi maçında ve Miami’deki bir konferansta EMAX’in reklamını yaptı.
- EMAX’in değeri, reklamların yapıldığı dönemde %1,370 artarken haziran ayından bu yana %98 düşerek “pump and dump” (şişir ve boşalt) dolandırıcılığı iddialarını kuvvetlendirdi. Kripto paranın değerinin yapay olarak şişirildikten sonra devasa satışlar yapılarak düşürüldüğü iddia ediliyor.
- EthereumMax’in, en değerli ikinci kripto para birimi Ether’le olan isim benzerliği de dolandırıcılık iddialarını güçlendiriyor.
Geniş perspektif: Ünlü isimlerin kripto para reklamı yapması, her ne kadar kripto paraların geniş kitlelere ulaşması için faydalı bir yöntem olsa da aynı zamanda yeterli bilgiye sahip olmayan yatırımcı sayısını artırarak “dolandırılma” ihtimalini de yükseltiyor. Geçen sene, kripto ile ilgili suçlar, 14 milyar dolar seviyesine ulaşarak yeni bir rekor kırdı. Son olarak, Netflix’in popüler dizisi Squid Game’in adını taşıyan kripto para birimi SQUID, 5 dakika içinde çökerek çok sayıda yatırımcıyı zarara uğrattı.
Görüşlerinizi merak ediyoruz! Sizce kripto para birimlerinin sosyal medyada reklamı yapılmalı mı? Sizin için 3 soruluk mini bir anket hazırladık.

🏦 ABD merkezli yatırım bankaları JP Morgan, Citigroup ve Wells Fargo 2021'in dördüncü çeyreğine ilişkin bilançolarını açıkladı.
- JP Morgan'ın kârı, bir önceki yılın aynı dönemine göre %14 azalarak 10,4 milyar dolar oldu, hisse başı kârı da 3,33 dolara geriledi. Bankanın geliri ise 29,3 milyar dolar olarak bildirildi.
- Citigroup'un dördüncü çeyrekteki net kârı bir önceki yılın aynı dönemine göre %26 azalarak 3,2 milyar dolar oldu. Hisse başı kârı 1,46 dolar olarak kaydedildi. Bankanın geliri, bir önceki yılın aynı dönemine göre %1 artarak 17 milyar dolara yükseldi.
- Wells Fargo'nun net kârı, bir önceki yılın aynı dönemine göre %86 artarak 5,8 milyar dolara yükseldi, hisse başına kârı ise 1,38 dolara çıktı. Bankanın geliri, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla %13 artışla 20,9 milyar dolar oldu.
🚘 Otomobil şirketleri de dördüncü çeyrek raporlarını paylaştı. Sonuçlar, otomotiv sektörünü derinden etkileyen küresel tedarik ve çip sorununun etkisinin bu çeyrekte de devam ettiğini gösterdi.
- Almanya merkezli otomotiv şirketi Daimler, Mercedes Benz'in otomobil satışlarının 2021 yılında %5 oranında düştüğünü ve 2,05 milyon satış yaptığını açıkladı.
- Volkswagen, 2021'de 8,9 milyon teslimatla 10 yılın en düşük satış rakamını açıkladı.
- BMW 2021'de satışlarını bir önceki yıla göre %9,1 artırarak 2,2 milyon araçla tüm zamanların en yüksek satış rakamlarına ulaştı.
- BMW'nin lüks otomobil birimi Rolls- Royce, dünya genelinde lüks araçlara talebin artmasıyla satışlarının 2021'de %49 arttığını ve 50'den fazla ülkede 5 bin 586 araç sattığını açıkladı.
• Tahmin: Dünya Bankası, Türkiye'ye yönelik büyüme tahminini, 2022 için %3'ten %2; 2023 için ise %4'ten %3'e düşürdü. Banka, "yüksek borçluluk, artan gelir eşitsizliği ve yeni varyantların gelişen ekonomilerde toparlanmayı" riske attığını ifade etti.
• Yatırım turu: Getir, Rekabet Kurumu'ndan onay alarak sermaye artırımı yoluyla n11'e ortak oldu. Bloomberg'in konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre Getir, 12 milyar dolarlık değerlemeye erişmek için yeni bir yatırım turuna çıkmayı planlıyor.
• Geri adım: Geçen ay tedarikçilerine yönelik yayımladığı mektupta, Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nden herhangi bir insan gücü, ürün ya da servis kullanılmaması çağrısında bulunan Intel, aldığı tepkilerden sonra bu detayları mektubundan kaldırdı.
• Rekor: Ford Motor'un piyasa değeri, tarihinde ilk kez 100 milyar doları aştı. Şirket, ocak başında F-150 kamyonetinin elektrikli versiyonunun üretim kapasitesini iki katına çıkararak 150 bine yükselteceğini açıklamıştı.
• Satın alma: ABD merkezli video oyunu şirketi Take-Two Interactive, "FarmVille" oyunun yapımcısı oyun geliştirici Zynga'yı 12,7 milyar dolara satın alacak. Satın almanın 2023 yılının ilk çeyreğinde tamamlanması bekleniyor.
Pareto'da gelecek cuma, ilk makalemizde ekonomik krizlerle mücadele yöntemlerini inceleyecek; ikinci makalemizde ise Türkiye'nin para politikasını diğer gelişen ülkelerle karşılaştıracağız.
🎧 Pareto Spot: Sektör temsilcileri ve akademisyenler ile evrim geçiren iş modellerini, yıkıcı inovasyonları ve iş dünyasının güncel dertlerini konuştuğumuz podcast serimizde, yeni sezonun çekimlerine başladık. Konu ve konuk önerilerinizi bizimle paylaşabilirsiniz.
🏅 İlk sezondan seçkiler: Yeni sezon başlayana kadar her hafta, ilk sezondan bir öneri paylaşacağız. Bugünkü önerimiz, finans sektörünün geleceği üzerine düşünenler için... Pareto Spot'un dördüncü bölümünde, Paribu Danışma Kurulu Üyesi ve BlockchainIST Center Danışmanı Turan Sert ile "Merkeziyetsiz finans, finans ve iş dünyasının geleceğini nasıl şekillendirecek?" sorusunu yanıtlamaya çalıştık.
İyi haftalar,
Nurefşan







